دمشق-العاصمة نيوز
\n\nعند دخولك بوابة محطة القدم للخطوط الحديدية بدمشق، تأخذك مشاهد المتحف الموجود بداخلها وما يحتويه من قشاطات معدنية وعلب زيت قديمة وقطع آلات تراثية إلى قصة مضى عليها عشرات السنوات. هذه الحكاية التي يُعاد ترميمها اليوم بالتعاون بين وزارة النقل والمؤسسة العامة للخط الحديدي الحجازي، هي قصة \"المتحف الحي لمعمل الخط الحديدي الحجازي\" الخلية الصناعية التي كانت في ذلك الوقت القلب النابض لأهم خطوط السكك الحديدية في المنطقة.
\n\n![](\"uploads/news/b1aa7dd99acbf4cbb6903c83899b34dcdffc1091.jpg\")
في عام 2008، افتُتح متحف للخط الحديدي الحجازي في محطة القدم بمناسبة مرور مئة عام على انطلاق أول قطار من دمشق إلى المدينة المنورة. وحصل هذا المتحف على لقب \"المتحف الحي\" وفقًا لأحد مؤسسيه المهندس المعماري والمؤرخ محمد البارودي، الذي أوضح أن التسمية جاءت لأن المكان لا يضم فقط القطع الأثرية والمقتنيات القديمة مثل أدوات الاتصالات والتذاكر والمخطوطات والخرائط، بل يشكل إحياءً لتاريخ الخط الحديدي الحجازي ودوره الحيوي، ومساحة تعكس هذا الإنجاز التاريخي العريق، وليس مجرد مخزن للآثار.
\nيرى البارودي أن الآلات المعروضة في متحف المعمل ليست قطعًا جامدة، بل معدات ما تزال قابلة للحركة والعمل، فبعضها يعود إلى عام 1903، بينما تعود أقدم المحركات الكهربائية إلى عام 1892، وجميعها صالحة لإعادة التشغيل بمجرد تأمين التيار الكهربائي وتهيئة بيئة العمل المناسبة، رغم توقفها منذ عام 2011.
\n\n![](\"uploads/news/86699d2c9381e7f0a152b160a27d3d0fc67a9ecf.jpg\")
تأسس معمل الخط الحديدي الحجازي مطلع القرن العشرين كمنشأة صناعية متكاملة، ضمت أقسامًا متخصصة في البخار والمكابس والمخارط والحدادة والسكب، فشكلت سلسلة إنتاج وصيانة مستمرة تخدم القاطرات البخارية في ذلك الوقت ولاحقًا قاطرات الديزل أيضًا. وأشار البارودي إلى أن هذا المعمل لعب دورًا أساسيًا في تعمير عربتي السلطان عبد الحميد الثاني وعربات الحج.
\nيُعد المتحف اليوم أحد أبرز شواهد التراث الصناعي في المنطقة من خلال توثيقه لأدوات المعمل، إذ لا تزال معظم أقسام صيانة القاطرات قائمة، في تجربة تتجاوز العرض التقليدي إلى إعادة إحياء بيئة العمل السككي كما كانت في مطلع القرن الماضي، وفقًا لوصف البارودي.
\n\n![](\"uploads/news/13a021bdb75666ffb174663a7d768ed181d9fc0d.jpg\")
يمثل المعمل نموذجًا مطابقًا لمعمل \"كيم نيتس\" الألماني، المعروف في ذلك الوقت باعتماده على أحدث تقنيات التشغيل البخارية، حسب الباحث البارودي. وأوضح أن الخبراء العثمانيين والألمان أشرفوا على تجهيزه، وكان متفردًا من حيث العدة والعتاد على مستوى المنطقة العربية. وأشار إلى أن متحف المعمل لا يقتصر على عرض المعدات، بل يقدم نموذجًا حيًا لورش الصيانة، حيث أُعيد ترتيب الأقسام والآلات الأصلية لتبدو كما لو كانت تعمل فعليًا، مع توثيق تطور تقنيات الصيانة عبر أكثر من قرن، من الأدوات اليدوية البسيطة إلى المعدات المتقدمة.
\nعند التجول في أرجاء المتحف، لا يسعك إلا تخيل نحو أربعين عاملاً كانوا هنا يطرقون الحديد في صيانة مستمرة لقطار النزهة الذي كان يحمل الركاب من دمشق إلى الزبداني وسرغايا بريف دمشق. هذه المشاهد ضمن قاعة المتحف التي وصفها البارودي بالقول: \"لم تكن مجرد مكان للعرض، بل قلب الصناعة الثقيلة، حيث يلتقي الحديد بالنار والصوت بالإيقاع، والعمل بهوية المكان\".
\n\n![](\"uploads/news/2a1d3d80061b9166a18c11d87e6273b5141e729e.jpg\")
الآلات الموجودة في متحف المعمل كانت منظومة ميكانيكية متكاملة تُدار بإتقان، فهناك قشاط رئيسي يمتد على طول سقف القاعة، ينقل الحركة من محرك واحد إلى عشرات الآلات في وقت واحد، وتتفرع منه قشاطات ثانوية تلتف حول بكرات ضخمة وتدير العجلات، فتبدأ المخارط بنحت الحديد، وآلات التسوية بتهذيب الشفرات، فيما تهوي المطارق الثقيلة بقوة لتشكيل الفولاذ.
\nوصف البارودي هذا النظام قائلاً: \"نظام العمل هذا الذي يبدو اليوم غريبًا في عصر الأتمتة والبرمجة، كان في مطلع القرن الماضي قمة التطور الصناعي\"، مبينًا أن العامل الواحد كان قادرًا على ضبط القشاطات جميعها بدقة، فيتحكم ببدء الحركة أو توقفها، وتتحول القاعة كلها إلى أوركسترا معدنية لها قائدها وإيقاعها وأصواتها التي تملأ المكان بالحيوية.
\n\nاليوم، ومع الجهود المبذولة لإعادة تنشيط المتحف، يتطلع هذا المعلم التراثي ليصبح جسراً بين الماضي والحاضر، وركيزة للسياحة التراثية الصناعية التي تعزز الاقتصاد وتعيد لدمشق حضورها كأحد أهم مراكز التراث الصناعي في المنطقة. وختم البارودي حديثه بالقول: \"حين تعود هذه الآلات للدوران، لن نعيد تشغيل المحركات فحسب… بل سنعيد نبضًا لجزء من روح دمشق\".
\n\nيُعد الخط الحديدي الحجازي من أبرز المشاريع التي شهدتها المنطقة مطلع القرن العشرين، إذ ربط دمشق بالحجاز وشكل محورًا للنقل والحياة الاقتصادية والاجتماعية آنذاك. وفي محطة القدم بدمشق، كانت ورشات صيانة القاطرات تعمل كمركز صناعي لهذا الخط، تُصنع فيه القطع وتُدار المحركات الثقيلة. وبعد سنوات من التوقف، تُبذل اليوم جهود مكثفة لإحياء هذا الإرث عبر المعمل الذي يُسمى بـ \"المتحف الحي\".
\n\n![](\"uploads/news/85c54dd60ed002726e6796a1b06835fc8e61b908.jpg\")
![](\"uploads/news/0af05b258092c4c3cde832c739501ad7df6bfd09.jpg\")
![](\"uploads/news/bb81cae5139d6c911c1d5548bd94ef1f24a36263.jpg\")
![](\"uploads/news/3ef59debc4e75a3d1f19769ba6b33582a65cfe4c.jpg\")
Damascus - Capital News
\n\nUpon entering the gate of Al-Qadam railway station in Damascus, the scenes inside the museum—with its metal belts, old oil cans, and heritage machinery parts—take you back to a story that dates back decades. This story, currently being restored through cooperation between the Ministry of Transport and the General Establishment of the Hejaz Railway, is the tale of the \"Living Museum of the Hejaz Railway Workshop,\" the industrial hub that once was the beating heart of the region's most important railway lines.
\n\nIn 2008, a museum for the Hejaz Railway was inaugurated at Al-Qadam Station to mark the centenary of the first train journey from Damascus to Medina. This museum earned the title \"Living Museum,\" according to one of its founders, architect and historian Mohammad Al-Baroudi. He explained that the name reflects the fact that the place contains not only artifacts and old items such as communication tools, tickets, manuscripts, and maps, but also revives the history and vital role of the Hejaz Railway, serving as a space that reflects this historic achievement rather than merely being a repository for relics.
\nAl-Baroudi noted that the machines displayed in the workshop museum are not static pieces but equipment still capable of movement and operation. Some date back to 1903, while the oldest electric motors date to 1892. All are suitable for reactivation once electrical power and a proper working environment are provided, despite being inactive since 2011.
\n\nThe Hejaz Railway workshop was established in the early 20th century as a fully integrated industrial facility comprising specialized departments in steam, presses, lathes, blacksmithing, and casting. It formed a continuous production and maintenance chain serving steam locomotives at the time and later diesel locomotives. Al-Baroudi highlighted the workshop's key role in restoring Sultan Abdul Hamid II’s carriage and pilgrimage carriages.
\nToday, the museum stands as one of the most prominent industrial heritage landmarks in the region by documenting the workshop’s tools. Most locomotive maintenance sections remain intact, offering an experience beyond traditional exhibits by reviving the railway work environment as it was in the early 20th century, according to Al-Baroudi.
\n\nThe workshop is modeled after the German \"Kühnitz\" workshop, known then for its advanced steam operation technologies, Al-Baroudi explained. Ottoman and German experts supervised its setup, making it unique in the Arab region in terms of tools and equipment. The museum does not only display equipment but offers a living model of maintenance workshops, where original sections and machines are arranged to appear as if operational, documenting the evolution of maintenance techniques over more than a century, from simple hand tools to advanced machinery.
\nWalking through the museum, one can imagine about forty workers hammering iron in continuous maintenance of the leisure train that carried passengers from Damascus to Al-Zabadani and Sarghaya in the Damascus countryside. Al-Baroudi described the museum hall as \"not merely a display space but the heart of heavy industry, where iron meets fire, sound meets rhythm, and work embodies the identity of the place.\"
\n\nThe machines in the workshop museum formed an integrated mechanical system operated with precision. A main belt stretched along the ceiling of the hall, transferring movement from a single motor to dozens of machines simultaneously. Secondary belts branched off, wrapping around large pulleys to rotate wheels, enabling lathes to carve iron, leveling machines to sharpen blades, while heavy hammers struck steel forcefully.
\nAl-Baroudi described this system: \"This work system, which seems strange today in the era of automation and programming, was the pinnacle of industrial development in the early 20th century.\" He added that a single worker could precisely control all belts, starting or stopping their movement, turning the entire hall into a metallic orchestra with its conductor, rhythm, and lively sounds filling the space.
\n\nToday, with ongoing efforts to reactivate the museum, this heritage landmark aims to become a bridge between past and present and a pillar for industrial heritage tourism that boosts the economy and restores Damascus’s status as one of the most important industrial heritage centers in the region. Al-Baroudi concluded, \"When these machines start turning again, we will not only restart engines but revive a pulse of Damascus’s spirit.\"
\n\nThe Hejaz Railway was among the most prominent projects in the region in the early 20th century, linking Damascus with the Hejaz and serving as a transportation and socio-economic axis at the time. At Al-Qadam Station in Damascus, locomotive maintenance workshops operated as the industrial center for this railway, manufacturing parts and managing heavy engines. After years of inactivity, intensive efforts are now underway to revive this legacy through the workshop known as the \"Living Museum.\"
\n\nDamas - Capital News
\n\nEn franchissant la porte de la gare d'Al-Qadam à Damas, les scènes du musée qui s'y trouve, avec ses courroies métalliques, ses anciennes boîtes d'huile et ses pièces d'outils patrimoniaux, vous plongent dans une histoire vieille de plusieurs décennies. Cette histoire, actuellement restaurée grâce à la coopération entre le ministère des Transports et l'établissement général du chemin de fer du Hedjaz, est celle du \"musée vivant de l'atelier du chemin de fer du Hedjaz\", la cellule industrielle qui était alors le cœur battant des lignes ferroviaires les plus importantes de la région.
\n\nEn 2008, un musée du chemin de fer du Hedjaz a été inauguré à la gare d'Al-Qadam à l'occasion du centenaire du premier train de Damas à Médine. Ce musée a reçu le titre de \"musée vivant\", selon l'un de ses fondateurs, l'architecte et historien Mohammad Al-Baroudi, qui a expliqué que cette appellation vient du fait que le lieu ne contient pas seulement des objets anciens tels que des outils de communication, des billets, des manuscrits et des cartes, mais constitue également une renaissance de l'histoire du chemin de fer du Hedjaz et de son rôle vital, offrant un espace reflétant cet accomplissement historique majeur, et non un simple dépôt d'artefacts.
\nAl-Baroudi considère que les machines exposées dans le musée de l'atelier ne sont pas des pièces inertes, mais des équipements encore capables de bouger et de fonctionner. Certaines datent de 1903, tandis que les plus anciens moteurs électriques datent de 1892. Tous sont aptes à être remis en marche dès que l'alimentation électrique et un environnement de travail approprié seront assurés, malgré leur arrêt depuis 2011.
\n\nL'atelier du chemin de fer du Hedjaz a été fondé au début du XXe siècle en tant qu'installation industrielle complète, comprenant des départements spécialisés dans la vapeur, les presses, les tours, la forge et la fonderie. Il formait une chaîne continue de production et d'entretien au service des locomotives à vapeur à l'époque, puis plus tard des locomotives diesel. Al-Baroudi a souligné le rôle essentiel de cet atelier dans la restauration des wagons du sultan Abdülhamid II et des wagons de pèlerinage.
\nAujourd'hui, le musée est l'un des témoins les plus remarquables du patrimoine industriel de la région en documentant les outils de l'atelier. La plupart des sections d'entretien des locomotives restent intactes, offrant une expérience qui dépasse l'exposition traditionnelle en recréant l'environnement de travail ferroviaire tel qu'il était au début du XXe siècle, selon Al-Baroudi.
\n\nL'atelier est un modèle conforme à l'atelier allemand \"Kühnitz\", connu à l'époque pour ses technologies avancées de fonctionnement à la vapeur, a expliqué Al-Baroudi. Des experts ottomans et allemands ont supervisé son installation, le rendant unique dans la région arabe en termes d'outils et d'équipements. Le musée ne se limite pas à exposer le matériel, mais offre un modèle vivant d'ateliers de maintenance, où les sections et machines originales sont réarrangées pour paraître comme si elles fonctionnaient réellement, documentant l'évolution des techniques d'entretien sur plus d'un siècle, des outils manuels simples aux équipements avancés.
\nEn parcourant le musée, on peut imaginer une quarantaine d'ouvriers martelant le fer dans un entretien continu du train de loisir qui transportait les passagers de Damas à Al-Zabadani et Sarghaya en banlieue de Damas. Al-Baroudi a décrit la salle du musée comme \"non seulement un espace d'exposition, mais le cœur de l'industrie lourde, où le fer rencontre le feu, le son rencontre le rythme, et le travail incarne l'identité du lieu\".
\n\nLes machines du musée de l'atelier formaient un système mécanique intégré, exploité avec précision. Une courroie principale s'étendait sur tout le plafond de la salle, transférant le mouvement d'un seul moteur à des dizaines de machines simultanément. Des courroies secondaires se ramifiaient, s'enroulant autour de grandes poulies pour faire tourner les roues, permettant aux tours de sculpter le fer, aux machines de nivellement d'affûter les lames, tandis que des marteaux lourds frappaient le acier avec force.
\nAl-Baroudi a décrit ce système ainsi : \"Ce mode de travail, qui semble étrange aujourd'hui à l'ère de l'automatisation et de la programmation, était au début du XXe siècle le summum du développement industriel.\" Il a ajouté qu'un seul ouvrier pouvait contrôler avec précision toutes les courroies, en démarrant ou arrêtant leur mouvement, transformant toute la salle en une orchestre métallique avec son chef, son rythme et ses sons vivants remplissant l'espace.
\n\nAujourd'hui, avec les efforts en cours pour réactiver le musée, ce site patrimonial vise à devenir un pont entre le passé et le présent et un pilier du tourisme industriel patrimonial qui stimule l'économie et restaure la place de Damas en tant que l'un des centres les plus importants du patrimoine industriel de la région. Al-Baroudi a conclu : \"Lorsque ces machines recommenceront à tourner, nous ne relancerons pas seulement les moteurs... mais nous redonnerons vie à une partie de l'âme de Damas.\"
\n\nLe chemin de fer du Hedjaz fut l'un des projets les plus marquants de la région au début du XXe siècle, reliant Damas au Hedjaz et constituant un axe de transport et de vie socio-économique à l'époque. À la gare d'Al-Qadam à Damas, les ateliers de maintenance des locomotives fonctionnaient comme centre industriel de cette ligne, fabriquant des pièces et gérant les moteurs lourds. Après des années d'arrêt, des efforts intensifs sont aujourd'hui déployés pour raviver cet héritage à travers l'atelier connu sous le nom de \"musée vivant\".
\n\nŞam - Capital News
\n\nŞam’daki Al-Qadam demiryolu istasyonunun kapısından geçerken, içindeki müzede bulunan metal kayışlar, eski yağ kutuları ve tarihi makineler sizi onlarca yıl öncesine ait bir hikâyeye götürüyor. Ulaştırma Bakanlığı ve Hejaz Demiryolu Genel Kurumu iş birliğiyle bugün restore edilen bu hikâye, \"Hejaz Demiryolu Atölyesi Canlı Müzesi\" olarak adlandırılan ve o dönemde bölgenin en önemli demiryolu hatlarının kalbi olan endüstriyel hücreyi anlatıyor.
\n\n2008 yılında, Şam’dan Medine’ye ilk trenin kalkışının 100. yılı anısına Al-Qadam İstasyonu’nda Hejaz Demiryolu için bir müze açıldı. Müzeye \"Canlı Müze\" unvanı, kurucularından biri olan mimar ve tarihçi Muhammed Al-Baroudi tarafından verildi. Al-Baroudi, bu adlandırmanın, mekânın sadece eski iletişim araçları, biletler, el yazmaları ve haritalar gibi tarihi eserleri değil, aynı zamanda Hejaz Demiryolu’nun tarihini ve hayati rolünü yeniden yaşatan, bu tarihi başarıyı yansıtan bir alan olması nedeniyle verildiğini belirtti.
\nAl-Baroudi, müzede sergilenen makinelerin cansız nesneler olmadığını, hâlâ hareket edip çalışabilir durumda olduklarını ifade etti. Bazıları 1903 yılına, en eski elektrik motorları ise 1892 yılına ait. 2011’den beri durmalarına rağmen, uygun elektrik ve çalışma ortamı sağlandığında yeniden çalıştırılabilir durumdalar.
\n\nHejaz Demiryolu Atölyesi, 20. yüzyıl başında tam entegre bir sanayi tesisi olarak kuruldu. Buhar, pres, torna, demircilik ve döküm gibi uzman bölümler içeriyordu. Bu atölye, o dönemde buharlı lokomotiflere ve daha sonra dizel lokomotiflere hizmet veren sürekli bir üretim ve bakım zinciri oluşturdu. Al-Baroudi, atölyenin Sultan II. Abdülhamid’in vagonları ve hac vagonlarının onarımında önemli bir rol oynadığını belirtti.
\nBugün müze, bölgedeki en önemli endüstriyel miras örneklerinden biri olarak atölyenin araçlarını belgelemektedir. Lokomotif bakım bölümlerinin çoğu hâlâ mevcut olup, geleneksel sergilemenin ötesinde, 20. yüzyıl başındaki demiryolu çalışma ortamını yeniden canlandıran bir deneyim sunmaktadır.
\n\nAtölye, o dönemde gelişmiş buhar işletme teknikleriyle tanınan Alman \"Kühnitz\" atölyesinin modeline uygundur, Al-Baroudi açıkladı. Osmanlı ve Alman uzmanlar tarafından denetlenmiş ve Arap bölgesinde kullanılan ekipman ve aletler açısından benzersizdi. Müze sadece ekipmanları sergilemekle kalmayıp, orijinal bölümler ve makineler yeniden düzenlenerek canlı bir bakım atölyesi modeli sunmakta, basit el aletlerinden gelişmiş makinelere kadar bir asrı aşkın bakım tekniklerinin evrimini belgelemektedir.
\nMüzede dolaşırken, Şam’dan Al-Zabadani ve Sarghaya’ya yolcu taşıyan eğlence treni için sürekli bakım yapan yaklaşık kırk işçiyi hayal edebilirsiniz. Al-Baroudi, müze salonunu \"sadece bir sergi alanı değil, demirin ateşle, sesin ritimle buluştuğu, işin mekanın kimliğini oluşturduğu ağır sanayinin kalbi\" olarak tanımladı.
\n\nMüzede bulunan makineler, hassas bir şekilde işletilen entegre bir mekanik sistem oluşturuyordu. Salondaki tavan boyunca uzanan ana kayış, tek bir motordan hareketi aynı anda onlarca makineye aktarıyordu. Yan kayışlar büyük kasnakların etrafına dolanarak tekerlekleri döndürüyordu; tornalar demiri işliyor, düzeltme makineleri bıçakları bileştiriyor, ağır çekiciler ise çeliği şekillendiriyordu.
\nAl-Baroudi bu sistemi şöyle tanımladı: \"Bugün otomasyon ve programlama çağında garip görünen bu çalışma sistemi, 20. yüzyıl başında sanayi gelişiminin zirvesiydi.\" Tek bir işçi tüm kayışları hassasiyetle kontrol edebiliyor, hareketi başlatıp durdurabiliyor ve salonun tamamı canlı seslerle dolan metal bir orkestraya dönüşüyordu.
\n\nBugün, müzeyi yeniden canlandırmak için yapılan çalışmalarla, bu miras anıtı geçmişle bugün arasında bir köprü, ekonomik kalkınmayı destekleyen endüstriyel miras turizmi için bir temel olmayı hedefliyor. Al-Baroudi sözlerini şöyle tamamladı: \"Bu makineler tekrar dönmeye başladığında, sadece motorları yeniden çalıştırmayacağız... Şam’ın ruhunun bir parçasının nabzını yeniden canlandıracağız.\"
\n\nHejaz Demiryolu, 20. yüzyıl başlarında bölgedeki en önemli projelerden biri olup, Şam’ı Hejaz ile bağlamış ve o dönemde ulaşım ile sosyal-ekonomik hayatın merkezi olmuştur. Şam’daki Al-Qadam İstasyonu’nda lokomotif bakım atölyeleri bu hattın sanayi merkezi olarak çalışmış, parçalar üretilmiş ve ağır motorlar işletilmiştir. Yıllar süren duraklamanın ardından, bugün \"Canlı Müze\" olarak adlandırılan atölye aracılığıyla bu mirası canlandırmak için yoğun çaba harcanmaktadır.
\n\nDimashq - Capital News
\n\nDema ku hûn deriyê stasyonê Al-Qadam a rêya deryayê li Dimashqê derbas dikin, wêneyên mûzeya di nav de, bi qeşatên metelî, qutîyên kevn ên rêz, û parçeyên amûrên dîrokî, we di çîroka ku sed salan berê ye, têxistinê dikin. Ev çîrok ku niha bi hevkariya Wezareta Veguhastinê û Rêxistina Giştî ya Rêya Deryayê ya Hejazê tê vegerandin, \"Mûzeya Zindî ya Xebatxaneya Rêya Deryayê ya Hejazê\" ye, ku ew şûna endüstrî ya ku li ser xêzên herî girîng ên rêya deryayê di herêmê de bû.
\n\nDi sala 2008-an de, li stasyona Al-Qadam mûzeya rêya deryayê ya Hejazê vekir, ji bo bîranîna sed saliya yekemîn trenê ji Dimashqê heta Medîne. Ev mûze bi navê \"Mûzeya Zindî\" hat nas kirin, li gorî yek ji bingehên wê, mîmar û dîroknasê Muhammed Al-Baroudî. Ew vekir ku ev nav ji ber ku ev cîh tenê parçeyên kevn, amûrên têkiliyê, bileten, destnivîsan û nexşeyan nayê girtin, lê her weha dîroka rêya deryayê ya Hejazê û rolê girîng a wê di nav de jî nûve dike, û cihê ku vê serketina dîrokî nîşan dide, ne tenê cihê parêzgehê ye.
\nAl-Baroudî difikirin ku amûrên ku di mûzeya xebatxanê de tên nîşandan ne parçeyên bêjîn in, lê amûrên ku hîn jî dikarin here û bixebitin. Hin ji wan ji sala 1903-an ne, herî kevn motorên elektrikî jî ji sala 1892-an ne. Hemû wan dikarin carekî din bi pêşkêşkirina hêza elektrikî û amadekirina cihê xebatê were destpêkirin, her çend ji sala 2011-an ve rawestin.
\n\nXebatxaneya rêya deryayê ya Hejazê di destpêka sedsala 20-an de wekî şaxek endüstrî ya tevahî hate damezirandin, ku beşên taybetî li ser buhar, pres, tornik, demirçî û çêkirina parçeyan heye. Ew zencîreke çêkirin û parastinê ya domdar bû ku li lokomotîfên buharî li wê demê kar dikir û paşê jî li lokomotîfên dizel kar kir. Al-Baroudî diyar kir ku ev xebatxane rolê sereke li ser çêkirina dîsa ya gerên Sultan Abdülhamid II û gerên hecîyê hebû.
\nMûzeya îro yek ji girîngtirîn şîfrekên mirasa endüstrî ya herêmê ye ku amûrên vê xebatxanê tê de belge dike. Piraniya beşên parastina lokomotîfan hîn jî berdest in, di têcrubeyeke ku ji pêşandanên kevnar zêdetir e, cîhê xebata rêya deryayê wekî ku di destpêka sedsala 20-an de bû, di nîşandanê de dikeve xebat.
\n\nXebatxane modela xebatxaneya Alman \"Kühnitz\" e, ku di wê demê de bi teknîkên pêşkeftî yên karê buharî tê zanîn, li gorî Al-Baroudî. Pêşekêşên Osmanî û Alman ser amadekirina wê şûna kontrol kirin, û ew ji herêmê Arabî re li ser amûr û emrazan taybetmendiyeke xweş hebû. Mûzeya xebatxane tenê amûrên nîşandan nayê, lê modela zindî ya şûna parastinê pêşkêş dike, ku beş û amûrên orîjînal wekî ku hîn jî dixebitin hatine rêkxistin, û pêşkeftina teknîkên parastinê di ser sedsala zêdetir de ji amûrên destê hêsan heta amûrên pêşkeftî belge dike.
\nDi nav mûzeyê de geriyan, hûn nikarin bêyî xeyal kirina ku heta çil karîger li vir bûn ku di parastina domdar ya trenê Nuzha de, ku rêwîtiyên ji Dimashqê heta Zabadani û Sarghaya ya li derveyî Dimashqê digihîştin, demirê dikan. Al-Baroudî şûna mûzeyê bi vê gotinê şîroveyî kir: \"Ev tenê cihê pêşandanê ne bû, lê dilê pîşesaziya giran, ku di nav de demir bi agir, deng bi ritm û kar bi nasnameya cihê tê dîtin.\"
\n\nAmûrên di mûzeya xebatxanê de bûn şebekeyek mekanîkî ya tevahî, ku bi bîrhatî tê xebitandin. Qeşateke sereke li ser serê tavê salonekê dirêj bû, ku tevger ji motorek yekem ve di heman demê de bo dehên amûran radest dike. Ji wê ve qeşatên duyemîn derdikevin, ku li ser pîvazên mezin digerîn û çarçoveyên dikanê dikin, tornikên demirê dikan, amûrên hevkirinê bi rêzikên xweşkirinê, û çêlikên giran bi hêzê zêde têne şekillandin.
\nAl-Baroudî ev pergala karê bi vî şêwazî şîroveyî kir: \"Ev pergala karê ku îro li ser demek otomatîk û bernamekirinê xweş nayê têgihiştin, di destpêka sedsala 20-an de sernavê pêşkeftina pîşesaziyê bû.\" Ew zêde kir ku yek karîger dikaribû hemû qeşatan bi baldarî bifikire, tevgera wan dest pê bike an rawestîne, û hemû salonek wekî orkestrayek metelîkê bibe, ku serok, ritm û dengên bijartî yên ku cihê bi jiyan tije dikin, hebûn.
\n\nÎro, bi hewlên ku ji bo vegerandina mûzeyê têne danîn, ev şûna mirasê diyarî dike ku bibe pêvajoyek di navbera derûdê û îro de, û bingehê turîzmê ya mirasa endüstrî ya ku aborîyê pêşkeş dike û dimashqê wekî yek ji navenda herî girîng yên mirasa endüstrî ya herêmê vegerîne. Al-Baroudî axiriya axaftina xwe bi vî gotinê kir: \"Dema ku amûrên van dîsa dest pê bikin, em tenê motorek nayê vegerandin... lê em jî nabza beşek ji rûhê Dimashqê dîsa têne zindî kirin.\"
\n\nRêya deryayê ya Hejazê yek ji projeyên herî girîng ên herêmê di destpêka sedsala 20-an de bû, ku Dimashqê bi Hejazê girêdayî kir û wekî navenda veguhastinê û jiyana aborî û civakî di wê demê de bû. Li stasyona Al-Qadam a Dimashqê, xebatxanên parastina lokomotîfan wekî navenda endüstrî ya vê rêyê kar dikir, ku parçeyên çêkirin û motorekên giran têne rêvebirin. Piştî salên rawestandina karê, niha hewlên girîng têne danîn ku ev mîras bi xebatxaneya ku \"mûzeya zindî\" hate gotin, vegerîne zindî.
\n\nДамаск – Capital News
\n\nПри входе на железнодорожную станцию Аль-Кадам в Дамаске вас встречают экспонаты музея – металлические ремни, старые масляные канистры и элементы исторического оборудования, которые переносят в историю, насчитывающую десятки лет. Эта история сейчас восстанавливается в сотрудничестве между Министерством транспорта и Государственным предприятием Хиджазской железной дороги и рассказывает о \"живом музее мастерской Хиджазской железной дороги\" – промышленном центре, который когда-то был сердцем самых важных железнодорожных линий региона.
\n\nВ 2008 году в честь столетия первого поезда из Дамаска в Медину был открыт музей Хиджазской железной дороги на станции Аль-Кадам. Этот музей получил название \"живой музей\" по словам одного из его основателей, архитектора и историка Мохаммада Аль-Баруди, который пояснил, что название связано с тем, что место содержит не только артефакты и старинные предметы, такие как средства связи, билеты, рукописи и карты, но и оживляет историю Хиджазской железной дороги и её важную роль, являясь пространством, отражающим это историческое достижение, а не просто хранилищем реликвий.
\nБаруди отметил, что машины, выставленные в музее мастерской, не являются неподвижными экспонатами, а оборудованием, которое всё ещё способно двигаться и работать. Некоторые из них датируются 1903 годом, а самые старые электродвигатели – 1892 годом. Все они пригодны для повторного запуска при обеспечении электропитания и подходящих условий работы, несмотря на то, что не работали с 2011 года.
\n\nМастерская Хиджазской железной дороги была основана в начале XX века как полностью интегрированное промышленное предприятие, включающее специализированные отделы по работе с паром, прессами, токарными станками, кузнечным делом и литьём. Она образовала непрерывную цепочку производства и обслуживания, обслуживавшую паровозы того времени, а позже и дизельные локомотивы. Баруди подчеркнул ключевую роль мастерской в восстановлении карет султана Абдул-Хамида II и паломнических вагонов.
\nСегодня музей является одним из самых значимых памятников промышленного наследия региона, документируя инструменты мастерской. Большинство отделов по обслуживанию локомотивов сохранились, предлагая опыт, выходящий за рамки традиционной экспозиции, возрождая рабочую железнодорожную среду начала XX века, согласно описанию Баруди.
\n\nМастерская является моделью, соответствующей немецкой мастерской \"Кюниц\", известной тогда своими передовыми технологиями парового оборудования, пояснил Баруди. Османские и немецкие специалисты контролировали её оснащение, делая её уникальной для арабского региона с точки зрения инструментов и оборудования. Музей не ограничивается демонстрацией оборудования, а предлагает живую модель ремонтных мастерских, где оригинальные отделы и машины перестроены так, чтобы казалось, что они работают, документируя эволюцию ремонтных технологий за более чем столетие, от простых ручных инструментов до современного оборудования.
\nПрогуливаясь по музею, невозможно не представить около сорока рабочих, которые здесь ковали железо, выполняя непрерывный ремонт поезда для отдыха, перевозившего пассажиров из Дамаска в Забадани и Саргаю в окрестностях Дамаска. Баруди описал зал музея словами: \"Это было не просто выставочное пространство, а сердце тяжёлой промышленности, где металл встречается с огнём, звук с ритмом, а работа воплощает идентичность места.\"
\n\nМашины в мастерской составляли интегрированную механическую систему, управляемую с точностью. Главный ремень протягивался вдоль потолка зала, передавая движение от одного двигателя на десятки машин одновременно. От него отходили вторичные ремни, обвивавшиеся вокруг больших шкивов и вращавшие колёса, позволяя токарным станкам обрабатывать металл, выравнивающим машинам затачивать лезвия, а тяжёлым молотам формировать сталь с большой силой.
\nБаруди описал эту систему словами: \"Эта система работы, которая сегодня кажется странной в эпоху автоматизации и программирования, была вершиной промышленного развития в начале XX века.\" Он добавил, что один рабочий мог точно контролировать все ремни, запускать или останавливать их движение, превращая весь зал в металлический оркестр с дирижёром, ритмом и живыми звуками, наполняющими пространство.
\n\nСегодня, благодаря усилиям по возобновлению работы музея, этот памятник наследия стремится стать мостом между прошлым и настоящим, а также опорой для индустриального туристического наследия, которое стимулирует экономику и возвращает Дамаску статус одного из важнейших центров промышленного наследия региона. Баруди завершил словами: \"Когда эти машины снова начнут вращаться, мы не просто запустим двигатели... мы возродим пульс части души Дамаска.\"
\n\nХиджазская железная дорога была одним из самых значимых проектов региона в начале XX века, связав Дамаск с Хиджазом и став осью транспортной, экономической и социальной жизни того времени. На станции Аль-Кадам в Дамаске ремонтные мастерские локомотивов функционировали как промышленный центр этой линии, где изготавливались детали и управлялись тяжёлые двигатели. После многих лет простоя сейчас предпринимаются интенсивные усилия по возрождению этого наследия через мастерскую, известную как \"живой музей\".
\n\nدمشق - پایتخت نیوز
\n\nهنگام عبور از دروازه ایستگاه القدم راهآهن در دمشق، صحنههای موزه موجود در آنجا با تسمههای فلزی، قوطیهای روغن قدیمی و قطعات ماشینآلات تاریخی شما را به داستانی میبرد که دههها پیش رخ داده است. این داستان که امروز با همکاری وزارت حملونقل و سازمان عمومی راهآهن حجاز در حال بازسازی است، روایت \"موزه زنده کارگاه راهآهن حجاز\" است؛ مرکز صنعتی که زمانی قلب تپنده مهمترین خطوط راهآهن منطقه بود.
\n\nدر سال ۲۰۰۸، موزهای برای راهآهن حجاز در ایستگاه القدم به مناسبت صدمین سالگرد نخستین قطار از دمشق به مدینه افتتاح شد. این موزه به عنوان «موزه زنده» شناخته شد، طبق گفته یکی از بنیانگذاران آن، مهندس معمار و مورخ محمد بارودی، این نامگذاری به دلیل آن است که این مکان تنها شامل آثار و اشیای قدیمی مانند ابزارهای ارتباطی، بلیتها، نسخههای خطی و نقشهها نیست، بلکه احیایی از تاریخ راهآهن حجاز و نقش حیاتی آن است و فضایی است که این دستاورد تاریخی را منعکس میکند، نه صرفاً انبار آثار باستانی.
\nبارودی معتقد است که ماشینآلات نمایش داده شده در موزه کارگاه، اشیای بیجان نیستند بلکه تجهیزاتی هستند که هنوز قابلیت حرکت و کارکرد دارند. برخی از آنها به سال ۱۹۰۳ بازمیگردند و قدیمیترین موتورهای الکتریکی به سال ۱۸۹۲ تعلق دارند. همه آنها آماده راهاندازی مجدد هستند به محض تأمین برق و فراهم کردن محیط کاری مناسب، هرچند از سال ۲۰۱۱ متوقف شدهاند.
\n\nکارگاه راهآهن حجاز در اوایل قرن بیستم به عنوان یک واحد صنعتی کامل تأسیس شد که شامل بخشهای تخصصی در زمینه بخار، پرسها، تراشکاری، آهنگری و ریختهگری بود. این کارگاه زنجیرهای از تولید و تعمیر مداوم بود که در آن زمان به لکوموتیوهای بخار و بعدها به لکوموتیوهای دیزلی خدمات میداد. بارودی اشاره کرد که این کارگاه نقش مهمی در بازسازی واگنهای سلطان عبد الحمید دوم و واگنهای حج داشت.
\nامروزه این موزه از مهمترین نشانههای میراث صنعتی منطقه است که ابزارهای این کارگاه را مستندسازی میکند. بخشهای تعمیر لکوموتیوها هنوز به طور گستردهای حفظ شدهاند و تجربهای فراتر از نمایشگاههای سنتی ارائه میدهند و محیط کاری راهآهن را همانطور که در اوایل قرن بیستم بود، باززنده میکنند.
\n\nاین کارگاه مطابق با مدل کارگاه آلمانی «کونیتس» است که در آن زمان به خاطر استفاده از پیشرفتهترین تکنولوژیهای بخار شناخته شده بود، بارودی توضیح داد. کارشناسان عثمانی و آلمانی بر تجهیز آن نظارت داشتند و از نظر ابزار و تجهیزات در منطقه عربی منحصر به فرد بود. این موزه تنها تجهیزات را نمایش نمیدهد بلکه مدل زندهای از کارگاههای تعمیر ارائه میکند که در آن بخشها و ماشینآلات اصلی به گونهای مرتب شدهاند که گویی هنوز در حال کار هستند و تکامل تکنیکهای تعمیر را در بیش از یک قرن از ابزارهای دستی ساده تا تجهیزات پیشرفته مستندسازی میکند.
\nدر بازدید از موزه، میتوان تصور کرد حدود چهل کارگر در اینجا آهن را میکوبیدند و به طور مداوم قطار تفریحی را که مسافران را از دمشق به زبدانی و سرغایا در حومه دمشق میبرد، تعمیر میکردند. بارودی سالن موزه را اینگونه توصیف کرد: «این تنها مکانی برای نمایش نبود، بلکه قلب صنعت سنگین بود، جایی که آهن با آتش، صدا با ریتم ملاقات میکند و کار هویت مکان را شکل میدهد.»
\n\nماشینآلات موجود در موزه کارگاه، یک سیستم مکانیکی یکپارچه بودند که با دقت هدایت میشدند. یک تسمه اصلی در طول سقف سالن کشیده شده بود که حرکت را از یک موتور به دهها ماشین به طور همزمان منتقل میکرد. تسمههای فرعی از آن منشعب میشدند و دور قرقرههای بزرگ میپیچیدند و چرخها را میچرخاندند، به طوری که تراشها فلز را میتراشیدند، ماشینهای هموارسازی لبهها را صاف میکردند و چکشهای سنگین فولاد را با قدرت شکل میدادند.
\nبارودی این سیستم را اینگونه توصیف کرد: «این سیستم کاری که امروز در عصر اتوماسیون و برنامهنویسی عجیب به نظر میرسد، در اوایل قرن بیستم اوج توسعه صنعتی بود.» او افزود که یک کارگر میتوانست همه تسمهها را با دقت تنظیم کند، حرکت آنها را شروع یا متوقف کند و کل سالن به یک ارکستر فلزی با رهبر، ریتم و صداهای زنده تبدیل میشد که فضا را پر میکرد.
\n\nامروز، با تلاشهای صورت گرفته برای فعالسازی مجدد، این بنای تاریخی میراثی به دنبال تبدیل شدن به پلی بین گذشته و حال و پایهای برای گردشگری میراث صنعتی است که اقتصاد را تقویت میکند و حضور دمشق را به عنوان یکی از مهمترین مراکز میراث صنعتی منطقه بازمیگرداند. بارودی در پایان گفت: «وقتی این ماشینها دوباره شروع به چرخش کنند، ما فقط موتورها را روشن نمیکنیم... بلکه نبض بخشی از روح دمشق را دوباره زنده میکنیم.»
\n\nراهآهن حجاز یکی از برجستهترین پروژههای منطقه در اوایل قرن بیستم بود که دمشق را به حجاز متصل کرد و محور حملونقل و زندگی اقتصادی و اجتماعی آن زمان بود. در ایستگاه القدم دمشق، کارگاههای تعمیر لکوموتیو به عنوان مرکز صنعتی این خط فعالیت میکردند که قطعات را تولید و موتورهای سنگین را اداره میکردند. پس از سالها توقف، اکنون تلاشهای گستردهای برای احیای این میراث از طریق کارگاه معروف به «موزه زنده» انجام میشود.
\n\n