دمشق-العاصمة نيوز
\n\nتمثل قلعة حلب الواقعة في وسط المدينة القديمة بالمحافظة، تاريخاً عريقاً يمتد لقرون في المجالات السياسية والعسكرية والعمرانية، بارتفاع يقارب 38 متراً عن مستوى المدينة. وقد شكّلت عبر العصور حصناً دفاعياً في مواجهة الجيوش التي اجتازت المنطقة، وظلت جزءاً أساسياً من هوية حلب وأسوارها وأبراجها.
\n\n![](\"uploads/news/c0a00fe848fb191527f8909e83884b411154fb58.jpg\")
يوضح الباحث عبد الله حجار في كتابه \"معالم حلب الأثرية\" الخصائص الهندسية للقلعة، مشيراً إلى وجود خندق عميق يحيط بها، تم حفره وبناء جدار في سفحه في عهد الملك الظاهر غازي، حيث بلغ عمقه أحياناً 22 متراً وعرضه نحو 30 متراً، وكان يُملأ بالماء لتعزيز تحصين القلعة.
\nأما المدخل الرئيسي للقلعة فيعود الجزء السفلي منه إلى القرن الثالث الميلادي، بينما أُضيف القسم العلوي في القرن الخامس عشر، في حين تعود أبراج وأسوار القلعة للفترة الممتدة بين القرنين الثالث عشر والسادس عشر.
\n\nوفقاً لكتاب \"معالم حلب\"، تعد القلعة نموذجاً متميزاً لفن العمارة العسكرية العربية الإسلامية، ورغم تعرضها للتدمير على يد الساسانيين عام 540م بعد صمودها أمام الملك كسرى الأول، فقد أعيد بناؤها من جديد، ولم تستسلم لهولاكو إلا بعد طمأنة حاميتها، قبل أن ينقض بوعده ويقتلهم.
\n\nتضم القلعة معالم دينية وعسكرية ومدنية، منها جامع إبراهيم الخليل، والجامع الكبير، والبرج الشامخ، والثكنة الجنوبية، إلى جانب دور سكنية كدار العواميد ودار الذهب ودار الشخص ودار العز، مما يجعلها نموذجاً متكاملاً للحياة داخل القلاع في العصور الوسطى.
\n\nيشير الباحث عبد الله حجار إلى اكتشافات أثرية في القلعة، منها معبد يعود إلى القرن التاسع قبل الميلاد، ونواويس رومانية وبيزنطية، وصهاريج مياه من عهد الإمبراطور البيزنطي جستنيان (527–565م)، الذي أعاد بناء تحصينات حلب بعد تدميرها، معززاً موقعها الاستراتيجي في مواجهة الغزوات الفارسية آنذاك.
\n\nفي العهد المملوكي شهدت القلعة ازدهاراً ملحوظاً، حيث رممها الظاهر بيبرس بعد انتصار عين جالوت عام 1260م، ثم نقش الأشرف خليل بن قلاوون كتابة شهيرة على مدخلها عام 691هـ توثق انتصاراته على الفرنجة والتتار. وفي العهد العثماني، وبعد معركة مرج دابق عام 1516م، تراجع الدور العسكري للقلعة لتتحول إلى مقر إداري وسكني لبعض الأهالي المعروفين بعائلات أغا القلعة.
\n\nيوضح الكتاب مراحل ترميم قلعة حلب عبر التاريخ، حيث قام الظاهر غازي بن صلاح الدين الأيوبي بحفر خندقها، وتحصين مدخلها بثلاثة أبواب من الحديد المطرق، وبناء مسجد كبير داخلها. ثم أعاد الظاهر بيبرس ترميمها بعد الغزو المغولي، وتولى السلطان المؤيد شيخ ترميم الأسوار عام 1417م بعد تدمير تيمورلنك لها عام 1401م.
\n\nتعرضت القلعة لزلازل مدمرة، أبرزها زلزال عام 1138م بقوة 8.5 درجات، ورُممت بعدها على يد نور الدين الزنكي الذي بنى أسواراً حديدية. كما تأثرت بزلازل عام 1822م، فأجرى إبراهيم باشا ترميمات عام 1831م وبنى ثكنة عسكرية من حجارة المنحدرات.
\n\nيوثق الباحث حجار في كتابه أقدم الكتابات التاريخية في القلعة، منها كتابة تعود إلى محمود بن نصر بن صالح بن مرداس عام 465هـ/1072م، إضافة إلى كتابات من عهود نور الدين زنكي، والظاهر غازي، والعزيز محمد، وكتابات مملوكية في قاعة العرش على بعض الأبراج من أيام السلطان برقوق وقانصوه الغوري، وكتابة عثمانية وحيدة تشير إلى السلطان سليمان القانوني.
\n\nولا يقتصر توثيق الكتاب على القلعة فقط، بل يمتد إلى حمامات وخانات حلب، حيث يشير الباحث إلى وجود نحو 177 حماماً تاريخياً، من بينها حمام السلطاني وحمام الملك الناصر يوسف، اللذان يعكسان تطور العمارة الشرقية الإسلامية.
\n\nكما توثق صفحات الكتاب الخانات المملوكية مثل خان الصابون وخان خايربك وخان أبرك، والخانات العثمانية مثل خان الوزير وخان النحاسين وخان العلبية وخان الحبل، إضافة إلى القيساريات الشهيرة.
\n\nتاريخ طويل يزين قلعة حلب التي لا يمكن حصرها في مقال واحد، لكن الأبرز حالياً أنها بعد سنوات الحرب، وفترة طويلة من الإغلاق والإهمال، وتنفيذ أعمال ترميم استمرت عدة أشهر، عادت منذ 27 أيلول الماضي لاستقبال زوارها القادمين لرؤية أهم معلم سوري مُدرج على قائمة التراث العالمي منذ عام 1986.
" , "tags": ["قلعة حلب", "العمارة الإسلامية", "التراث السوري", "التاريخ العسكري", "حلب القديمة"] }, "en": { "title": "Aleppo Citadel: The Stone Memory and Defensive Fortress at the Heart of the Old City", "content": "Damascus - Al-Asima News
\n\nThe Aleppo Citadel, located in the center of the old city of the governorate, encapsulates centuries of political, military, and architectural history, standing approximately 38 meters above the city level. Throughout the ages, it served as a defensive fortress against various armies passing through the region, remaining an integral part of Aleppo's identity, its walls, and towers.
\n\nResearcher Abdullah Hijjar documents in his book \"Aleppo's Archaeological Landmarks\" the citadel's engineering features, noting a deep moat surrounding it, excavated and reinforced with a retaining wall during the reign of King Al-Zahir Ghazi. The moat sometimes reached depths of 22 meters and widths of about 30 meters, filled with water to strengthen the fortress's defenses.
\nThe main entrance's lower section dates back to the 3rd century AD, while the upper part was added in the 15th century. The citadel's towers and walls date from the 13th to the 16th centuries.
\n\nAccording to \"Aleppo's Landmarks,\" the citadel represents a refined example of Arab-Islamic military architecture. Despite being destroyed by the Sassanids in 540 AD after resisting King Khosrow I, it was rebuilt and only surrendered to Hulagu after reassuring its garrison, before he betrayed his promise and killed them.
\n\nThe citadel houses religious, military, and civil landmarks, including the Ibrahim Al-Khalil Mosque, the Great Mosque, the Tall Tower, and the Southern Barracks, along with residential buildings like Dar Al-Awamid, Dar Al-Dhahab, Dar Al-Shakhs, and Dar Al-Izz, making it a comprehensive model of life within medieval fortresses.
\n\nResearcher Abdullah Hijjar points to archaeological discoveries within the citadel, including a temple dating back to the 9th century BC, Roman and Byzantine tombs, and water reservoirs from the Byzantine Emperor Justinian's era (527–565 AD), who rebuilt Aleppo's fortifications after their destruction, strengthening its strategic position against Persian invasions at the time.
\n\nDuring the Mamluk era, the citadel flourished notably; Al-Zahir Baybars restored it after the Battle of Ain Jalut in 1260 AD. Al-Ashraf Khalil ibn Qalawun inscribed a famous text on its entrance in 691 AH commemorating his victories over the Franks and Tatars. Under the Ottoman period, after the Battle of Marj Dabiq in 1516 AD, the citadel's military role diminished, becoming an administrative center and residence for some locals known as the Agha families of the citadel.
\n\nThe book details the citadel's restoration phases throughout history. Al-Zahir Ghazi ibn Salah al-Din al-Ayyubi excavated its moat, fortified its entrance with three iron-studded doors, and built a large mosque inside. Later, Al-Zahir Baybars restored it following the Mongol invasion, and Sultan Al-Muayyad Sheikh repaired the walls in 1417 AD after Timur's destruction in 1401 AD.
\n\nThe citadel suffered devastating earthquakes, notably the 1138 AD quake measuring 8.5 on the Richter scale, after which Nur al-Din Zangi rebuilt iron walls. It was also damaged by the 1822 earthquake, prompting Ibrahim Pasha to conduct restorations in 1831 and construct a military barracks from the cliff stones.
\n\nHijjar's book records the oldest historical inscriptions in the citadel, including one dating back to Mahmoud ibn Nasr ibn Salah ibn Mirdas in 465 AH/1072 AD, alongside inscriptions from the eras of Nur al-Din Zangi, Al-Zahir Ghazi, Al-Aziz Muhammad, Mamluk inscriptions in the throne hall on some towers from the times of Sultan Barquq and Qansuh al-Ghawri, and a solitary Ottoman inscription referring to Sultan Suleiman the Magnificent.
\n\nThe documentation extends beyond the citadel to Aleppo's baths and caravanserais, noting about 177 historic baths including Hammam Al-Sultani and Hammam Al-Malik Al-Nasir Yusuf, reflecting the development of Eastern Islamic architecture.
\n\nThe book also records Mamluk caravanserais such as Khan Al-Saboun, Khan Khayrbak, and Khan Abrak, and Ottoman caravanserais like Khan Al-Wazir, Khan Al-Nahhasin, Khan Al-Alabiya, and Khan Al-Habl, in addition to the famous Qaysariyas.
\n\nA long history adorns Aleppo Citadel, impossible to summarize in a single article. However, the most notable recent fact is that after enduring years of war, prolonged closure, neglect, and months of restoration work, it has reopened since September 27 to welcome visitors eager to see Syria's most important landmark, listed as a World Heritage site since 1986.
", "tags": ["Aleppo Citadel", "Islamic Architecture", "Syrian Heritage", "Military History", "Old Aleppo"] }, "fr": { "title": "Citadelle d'Alep : Mémoire de pierre et forteresse défensive au cœur de la vieille ville", "content": "Damas - Al-Asima News
\n\nLa citadelle d'Alep, située au centre de la vieille ville de la province, condense des siècles d'histoire politique, militaire et architecturale, s'élevant à environ 38 mètres au-dessus du niveau de la ville. À travers les âges, elle a servi de forteresse défensive contre diverses armées traversant la région, restant une partie intégrante de l'identité d'Alep, de ses murs et de ses tours.
\n\nLe chercheur Abdullah Hijjar documente dans son livre \"Les monuments archéologiques d'Alep\" les caractéristiques d'ingénierie de la citadelle, notant un profond fossé qui l'entoure, creusé et renforcé par un mur de soutènement sous le règne du roi Al-Zahir Ghazi. Le fossé atteignait parfois 22 mètres de profondeur et environ 30 mètres de largeur, rempli d'eau pour renforcer la défense de la forteresse.
\nL'entrée principale, dont la partie inférieure remonte au IIIe siècle après J.-C., a vu sa partie supérieure ajoutée au XVe siècle. Les tours et les murs de la citadelle datent des XIIIe au XVIe siècles.
\n\nSelon \"Les monuments d'Alep\", la citadelle est un exemple raffiné de l'architecture militaire arabo-islamique. Malgré sa destruction par les Sassanides en 540 après J.-C. après avoir résisté au roi Khosro Ier, elle fut reconstruite et ne se rendit à Hulagu qu'après avoir rassuré sa garnison, avant qu'il ne rompe sa promesse et les tue.
\n\nLa citadelle abrite des monuments religieux, militaires et civils, dont la mosquée Ibrahim Al-Khalil, la grande mosquée, la tour élevée et la caserne sud, ainsi que des habitations telles que Dar Al-Awamid, Dar Al-Dhahab, Dar Al-Shakhs et Dar Al-Izz, en faisant un modèle complet de la vie dans les forteresses médiévales.
\n\nLe chercheur Abdullah Hijjar mentionne des découvertes archéologiques dans la citadelle, notamment un temple datant du IXe siècle avant J.-C., des tombes romaines et byzantines, ainsi que des réservoirs d'eau de l'époque de l'empereur byzantin Justinien (527–565 après J.-C.), qui reconstruisit les fortifications d'Alep après leur destruction, renforçant sa position stratégique face aux invasions perses de l'époque.
\n\nÀ l'époque mamelouke, la citadelle connut un essor notable ; Al-Zahir Baybars la rénova après la bataille d'Aïn Jalut en 1260 après J.-C. Al-Ashraf Khalil ibn Qalawun grava une inscription célèbre à son entrée en 691 de l'Hégire, commémorant ses victoires sur les Francs et les Tatars. Sous l'Empire ottoman, après la bataille de Marj Dabiq en 1516 après J.-C., le rôle militaire de la citadelle diminua, devenant un centre administratif et une résidence pour certains locaux connus sous le nom des familles Agha de la citadelle.
\n\nLe livre détaille les phases de restauration de la citadelle à travers l'histoire. Al-Zahir Ghazi ibn Salah al-Din al-Ayyubi creusa son fossé, fortifia son entrée avec trois portes cloutées de fer et construisit une grande mosquée à l'intérieur. Plus tard, Al-Zahir Baybars la rénova après l'invasion mongole, et le sultan Al-Muayyad Sheikh répara les murs en 1417 après la destruction par Tamerlan en 1401.
\n\nLa citadelle subit des tremblements de terre dévastateurs, notamment celui de 1138 mesurant 8,5 sur l'échelle de Richter, après lequel Nur al-Din Zangi reconstruisit des murs en fer. Elle fut également endommagée par le séisme de 1822, ce qui poussa Ibrahim Pacha à effectuer des restaurations en 1831 et à construire une caserne militaire avec des pierres des falaises.
\n\nLe livre de Hijjar enregistre les plus anciennes inscriptions historiques dans la citadelle, dont une datant de Mahmoud ibn Nasr ibn Salah ibn Mirdas en 465 de l'Hégire/1072 après J.-C., ainsi que des inscriptions des époques de Nur al-Din Zangi, Al-Zahir Ghazi, Al-Aziz Muhammad, des inscriptions mameloukes dans la salle du trône sur certaines tours datant des sultans Barquq et Qansuh al-Ghawri, et une inscription ottomane unique faisant référence au sultan Soliman le Magnifique.
\n\nLa documentation s'étend au-delà de la citadelle aux bains et caravanserails d'Alep, mentionnant environ 177 bains historiques dont Hammam Al-Sultani et Hammam Al-Malik Al-Nasir Yusuf, reflétant le développement de l'architecture islamique orientale.
\n\nLe livre enregistre également les caravanserails mamelouks tels que Khan Al-Saboun, Khan Khayrbak et Khan Abrak, et les caravanserails ottomans comme Khan Al-Wazir, Khan Al-Nahhasin, Khan Al-Alabiya et Khan Al-Habl, ainsi que les célèbres Qaysariyas.
\n\nUne longue histoire orne la citadelle d'Alep, impossible à résumer en un seul article. Toutefois, le fait le plus marquant actuellement est qu'après avoir traversé des années de guerre, une longue période de fermeture et de négligence, et des travaux de restauration qui ont duré plusieurs mois, elle a rouvert ses portes depuis le 27 septembre pour accueillir les visiteurs venus découvrir le monument syrien le plus important inscrit au patrimoine mondial depuis 1986.
", "tags": ["Citadelle d'Alep", "Architecture islamique", "Patrimoine syrien", "Histoire militaire", "Vieille ville d'Alep"] }, "tr": { "title": "Halep Kalesi: Eski Şehir Kalbinde Taş Hafıza ve Savunma Kalesi", "content": "Şam - Al-Asima Haber
\n\nHalep Kalesi, ilin eski şehrinin ortasında yer alır ve siyasi, askeri ve mimari tarih açısından yüzyılları kapsar. Şehir seviyesinden yaklaşık 38 metre yüksekte bulunan kale, tarih boyunca bölgeden geçen ordulara karşı savunma kalesi olarak hizmet etmiş ve Halep'in kimliğinin, surlarının ve kulelerinin ayrılmaz bir parçası olmuştur.
\n\nAraştırmacı Abdullah Hijjar, \"Halep'in Arkeolojik Simgeleri\" adlı kitabında kalenin mühendislik özelliklerini belgeler; kalenin etrafını çevreleyen derin bir hendeğin, Kral El-Zahir Ghazi döneminde kazılıp duvarla güçlendirildiğini belirtir. Hendek bazen 22 metre derinliğe ve yaklaşık 30 metre genişliğe ulaşır ve kalenin savunmasını güçlendirmek için suyla doldurulurdu.
\nKalenin ana girişinin alt kısmı MS 3. yüzyıla dayanırken, üst kısmı 15. yüzyılda eklenmiştir. Kale kuleleri ve surları ise 13. ila 16. yüzyıllar arasına tarihlenir.
\n\n\"Halep'in Simgeleri\" kitabına göre, kale Arap-İslam askeri mimarisinin seçkin bir örneğidir. Kral Hüsrev I önünde direnmesine rağmen 540 yılında Sasani tarafından yıkılmış, ancak yeniden inşa edilmiştir. Hulagu'ya ancak garnizonunu güvence altına aldıktan sonra teslim olmuş, ancak Hulagu sözünü bozup onları öldürmüştür.
\n\nKale, İbrahim Halil Camii, Büyük Cami, Yüksek Kule ve Güney Kışlası gibi dini, askeri ve sivil yapılar ile Dar Al-Awamid, Dar Al-Dhahab, Dar Al-Shakhs ve Dar Al-Izz gibi konutları barındırır. Bu da kaleyi orta çağ kaleleri içindeki yaşamın eksiksiz bir modeli yapar.
\n\nAraştırmacı Abdullah Hijjar, kalede dokuzuncu yüzyıl öncesine ait bir tapınak, Roma ve Bizans mezarları ile Bizans İmparatoru Justinianus (527–565) döneminden su hazneleri keşfedildiğini belirtir. Justinianus, kaleyi yıktıktan sonra Halep'in tahkimatlarını yeniden inşa etmiş ve bölgenin Pers istilalarına karşı stratejik konumunu güçlendirmiştir.
\n\nMemlükler döneminde kale önemli bir gelişme göstermiştir. El-Zahir Baybars, 1260 yılında Ayn Calut zaferinden sonra kaleyi restore etmiş, ardından El-Aşref Halil bin Kılavun 691 Hicri yılında kapısına Haçlılar ve Tatarlar üzerindeki zaferlerini belgeleyen ünlü bir yazıt kazımıştır. Osmanlı döneminde, 1516'da Merc Dabiq Savaşı'ndan sonra kalenin askeri rolü azalmış ve idari bir merkez ile bazı yerli ailelerin (Ağa ailesi) ikametgahı haline gelmiştir.
\n\nKitap, Halep Kalesi'nin tarih boyunca geçirdiği restorasyon aşamalarını anlatır. El-Zahir Ghazi bin Selahaddin Eyyubi hendeği kazmış, girişini üç demir kapıyla güçlendirmiş ve içinde büyük bir cami inşa etmiştir. Daha sonra El-Zahir Baybars, Moğol istilasından sonra kaleyi restore etmiş, Sultan El-Muayyad Şeyh ise Timur'un 1401'deki yıkımından sonra 1417'de surları onarmıştır.
\n\nKale, 1138'de Richter ölçeğinde 8,5 büyüklüğündeki yıkıcı bir deprem yaşamış, ardından Nuruddin Zengi demir surlar inşa etmiştir. 1822 depremi de kaleyi zarar görmüş, 1831'de İbrahim Paşa restorasyon yapmış ve uçurum taşlarından askeri kışla inşa etmiştir.
\n\nHijjar'ın kitabı, kaledeki en eski tarihi yazıtları belgelemektedir; bunlar arasında 465 Hicri/1072 tarihli Mahmoud bin Nasr bin Salah bin Mirdas'a ait yazıtlar, Nuruddin Zengi, El-Zahir Ghazi, El-Aziz Muhammed dönemlerine ait yazıtlar, Sultan Barkuk ve Kansu Gavri dönemlerinden taht salonundaki bazı kulelerdeki Memlük yazıtları ve Sultan Süleyman Kanuni'ye ait tek Osmanlı yazıtı bulunmaktadır.
\n\nKitap, kalenin ötesinde Halep'in hamamları ve hanlarına da değinmekte, Sultan Hamamı ve Kral Nasır Yusuf Hamamı gibi yaklaşık 177 tarihi hamamın varlığından bahsetmektedir; bunlar Doğu İslam mimarisinin gelişimini yansıtmaktadır.
\n\nAyrıca Memlük hanları olan Sabun Hanı, Hayırbek Hanı ve Abrak Hanı ile Osmanlı hanları olan Vezir Hanı, Bakırcılar Hanı, Alabiye Hanı ve Halep Hanı ve ünlü Qaysariyalar da kitapta belgelenmiştir.
\n\nHalep Kalesi, uzun bir tarihe sahiptir ve tek bir makalede özetlenemez. Ancak en önemli güncel bilgi, savaş yıllarının ardından uzun süre kapalı kalması, ihmal edilmesi ve aylar süren restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından, 27 Eylül'den itibaren ziyaretçilerini ağırlamaya başlamasıdır. Kale, 1986'dan beri Dünya Mirası listesinde yer alan Suriye'nin en önemli simgesidir.
", "tags": ["Halep Kalesi", "İslam Mimarisi", "Suriye Mirası", "Askeri Tarih", "Eski Halep"] }, "ku": { "title": "Qelayê Halebê: Bîra Kevir û Qelaa Parastinê li Navenda Bajarê Kevn", "content": "Damaskus - Al-Asima News
\n\nQelayê Halebê ku li navenda bajara kevn a parêzgehê ye, sedemên dîrokî yên siyasî, leşkerî û mîmariyê tê de qetandin, ku li ser astengê bajarê li ser 38 metreyê ye. Ew di nav dema dirêj de wek qelaa parastinê ji ber hemû leşkerên ku li vê herêmê derbas bûn, xizmet kir û herdem beşek bingehîn ji nasnameya Halebê û deriyên wê û qelayên wê bûye.
\n\nLêkolîner Abdullah Hijjar di pirtûka xwe ya “Nîşanên Dîrokî yên Halebê” de taybetmendiyên mîmariyê ya qelayê belge dike, û diyar dike ku qelayê bi hendeqekê ya dirêj hatî girêdan ku di dema padîşa Zahir Ghazi de hatî xistin û di bin wê de deriyek hatî avakirin. Deriyê hendeqê her gav 22 metreyê dirêj û 30 metreyê fireh bû, û bi av hatî tije kirin da ku parastina qelayê pêşkeftî bibe.
\nDeriyê sereke ya qelayê beşê jêrîn ya wê ji sedsala sêyemîn zayîd e, lê beşê jorîn di sedsala panzdehê de hate lê zêdekirin. Qelayên û deriyên qelayê ji navbera sedsalan 13 û 16 ve ne.
\n\nLi gorî pirtûka “Nîşanên Halebê”, qelayê nimûneya pêşkeftî ya mîmariya leşkerî ya Erebî-Îslamî ye. Heger jî di sala 540 de ji hêla Sasaniyan ve hatî şikestin piştî ku ber padîşa Koserê Yekemê berdest bû, lê paşê ji nû ve hate avakirin û tenê piştî ku hêzên xwe raman kirin, ji hêla Holaqû ve hatî teslimkirin, lê wê paşê peymana xwe şikest û wan kuşt.
\n\nQelayê tê de nîşanên dînî, leşkerî û civakî hene, wek Camiya İbrahim Xelîl, Camiya Mezin, Quleya Bilind û Kışla ya Başûrî, û her weha malên nîvîskî wek Darê Alawamîd, Darê Zêheb, Darê Şexs û Darê Ezz, ku ew nimûneyeke tevahî ya jiyana di nav qelayên navîn de di dema navîn de ye.
\n\nLêkolîner Abdullah Hijjar diyar dike ku di qelayê de dîtinên dîrokî hene, wek mebesta ku ji sedsala nehêzdehê pêşî zayîd e, qebirên Romî û Bizantî, û havzên avê yên ji dema Emperatora Bizantî Justinian (527–565) ve, ku piştî şikandina wan, parastina Halebê ji nû ve avakiriye û cihê stratejîkê ya wê di ber şerên Parsî de pêşkeftî kir.
\n\nDi dema Memlûkî de qelayê serketina girîng xwe şand, ku Zahir Baybars piştî serkeftina Ayn Calut di sala 1260 de wê nû kir, û paşê El-Aşref Xelîl bin Qelawûn di sala 691 de li deriyê wê nivîsarek navdar nivîsî ku serketinên wê li ser Fireng û Tataran belge dike. Di dema Osmanî de, piştî şerê Merj Dabiq di sala 1516 de, rolê leşkerî ya qelayê kêm bû û ew bû navenda idare û mala hin gelê ku bi navê malbata Ağa yên qelayê tê zanîn.
\n\nPirtûk rêzikên rêxistinên qelayê di dîrokê de şirove dike, ku diyar dike Zahir Ghazi bin Selahaddin Eyûbî hendeqê wê kir, deriyê wê bi sê deriyên dirêj a tîrêjdar avakiriye û di nav de camiyek mezin çêkir. Paşê Zahir Baybars piştî têkoşîna Moğolî wê nû kir, û Sultan El-Muayyed Şeyh di sala 1417 de piştî şikandina Teymûr Lengê di sala 1401 de deriyên wê nû kir.
\n\nQelayê ji zeviyên qirêj a girîng re hatî şikestin, herî zêde zeviya sala 1138 bi hêza 8.5 tê hesibandin, ku paşê wê ji hêla Nuruddin Zengî ve deriyên tîrêjdar hate avakirin. Hêj jî di sala 1822 de qelayê şikest, û Ibrahim Paşa di sala 1831 de rêxistinên çêkir û kışlayek leşkerî ji kevirên çiyayê avakiriye.
\n\nPirtûka Hijjar kevirekên dîrokî yên herî kevn di qelayê de belge dike, wek nivîsa Mahmoud bin Nasr bin Salah bin Mirdas di sala 465H/1072 de, her weha nivîsên ji dema Nuruddin Zengî, Zahir Ghazi, Aziz Muhammad, nivîsên Memlûkî di salonê tahtê li hin qelayên ji demên Sultan Barquq û Qansuh El-Ghawrî, û nivîsa yekem a Osmanî ku rêya Sultan Süleyman Kanûnî tê de diyar dike.
\n\nBelgekirina pirtûk ne tenê qelayê tê de ye, lê her weha hamam û xanên Halebê jî tê de ne, ku lêkolîner diyar dike ku li vir 177 hamamên dîrokî hene, di nav wan de Hamama Sultanî û Hamama Melik Nasir Yûsuf, ku pêşkeftina mîmariya Îslamî ya Rojhilatê Navîn nîşan dide.
\n\nHer weha rûpelên pirtûk xanên Memlûkî wek Xanê Sabûn, Xanê Xayrbek û Xanê Ebrak, û xanên Osmanî wek Xanê Wezîr, Xanê Nuhasîn, Xanê El-‘Alabiyye û Xanê El-Habl, her weha Qaysariyên navdar belge dikin.
\n\nDîroka dirêj qelayê Halebê dizêne, ku nikare bi gotarêk yekemîn were kurt kirin, lê herî girîng ku niha tê gotin ev e ku piştî hemû bûyerên ku di salên şer de derbas bû, û piştî demeke dirêj ya girtin û neglîjkirin û xebatên rêxistinê yên ku çend meh berdest bûn, ji 27ê Îlonê ve ji nû ve vekiriye da ku mêvanên xwe bi xêr bîne û girîngtirîn nîşana Sûriyê ku ji sala 1986 ve li listeya Wergera Cîhanê hatiye tomar kirin bibîne.", "tags": ["Qelayê Halebê", "Mîmariya Îslamî", "Mîrasa Sûrî", "Dîroka Leşkerî", "Bajarê Kevn a Halebê"] }, "ru": { "title": "Цитадель Алеппо: Каменная память и оборонительная крепость в сердце старого города", "content": "
Дамаск - Al-Asima News
\n\nЦитадель Алеппо, расположенная в центре старого города провинции, воплощает в себе века политической, военной и архитектурной истории, возвышаясь примерно на 38 метров над уровнем города. На протяжении веков она служила оборонительной крепостью против различных армий, проходивших через регион, оставаясь неотъемлемой частью идентичности Алеппо, его стен и башен.
\n\nИсследователь Абдулла Хиджар в своей книге \"Археологические памятники Алеппо\" описывает инженерные особенности цитадели, отмечая глубокий ров, окружающий её, выкопанный и укреплённый стеной при правлении короля Аз-Захира Газзи. Глубина рва иногда достигала 22 метров, а ширина — около 30 метров, и он заполнялся водой для усиления обороны крепости.
\nНижняя часть главного входа датируется III веком нашей эры, в то время как верхняя часть была добавлена в XV веке. Башни и стены цитадели относятся к периоду с XIII по XVI века.
\n\nСогласно книге \"Памятники Алеппо\", цитадель является изысканным образцом арабо-исламской военной архитектуры. Несмотря на разрушение персами в 540 году н.э. после сопротивления царю Хосрову I, она была восстановлена и сдалась Хулагу только после того, как он пообещал пощадить гарнизон, однако впоследствии нарушил обещание и убил их.
\n\nВ цитадели находятся религиозные, военные и гражданские объекты, включая мечеть Ибрагима Халила, Большую мечеть, Высокую башню и Южную казарму, а также жилые дома, такие как Дар Аль-Авамид, Дар Аль-Захаб, Дар Аль-Шахс и Дар Аль-Изз, что делает её комплексной моделью жизни внутри средневековых крепостей.
\n\nИсследователь Абдулла Хиджар указывает на археологические находки в цитадели, включая храм IX века до н.э., римские и византийские гробницы, а также водохранилища эпохи византийского императора Юстиниана (527–565 гг.), который восстановил укрепления Алеппо после разрушения, укрепив её стратегическое положение против персидских нашествий того времени.
\n\nВ мамлюкский период цитадель значительно процветала: Аз-Захир Байбарс восстановил её после победы при Айн-Джалуте в 1260 году, затем Аль-Ашраф Халиль ибн Калаун нанес на главный вход знаменитую надпись 691 года хиджры, увековечивающую его победы над франками и татарами. В османский период, после битвы при Мардж-Дабике в 1516 году, военная роль цитадели снизилась, и она превратилась в административный центр и жилое место для некоторых местных семей, известных как семьи Ага цитадели.
\n\nКнига описывает этапы реставрации цитадели на протяжении истории. Аз-Захир Газзи ибн Салах ад-Дин аль-Айюби вырыл ров, укрепил вход тремя железными дверями и построил внутри большую мечеть. Позже Аз-Захир Байбарс восстановил её после монгольского нашествия, а султан аль-Муайяд Шейх отреставрировал стены в 1417 году после разрушения Тимуром в 1401 году.
\n\nЦитадель пострадала от разрушительных землетрясений, в частности от землетрясения 1138 года с магнитудой 8,5, после которого Нур ад-Дин Занги построил железные стены. Также она была повреждена землетрясением 1822 года, после чего Ибрагим-паша провёл реставрационные работы в 1831 году и построил военную казарму из камней утёса.
\n\nКнига Хиджара фиксирует древнейшие исторические надписи в цитадели, включая надпись Махмуда ибн Насра ибн Салиха ибн Мирдаса 465 года хиджры / 1072 года н.э., а также надписи эпох Нур ад-Дина Занги, Аз-Захира Газзи, Аль-Азиза Мухаммеда, мамлюкские надписи в тронном зале на некоторых башнях времен султанов Баркука и Кансу аль-Гаври, а также единственную османскую надпись, относящуюся к султану Сулейману Великолепному.
\n\nДокументация распространяется и на бани и караван-сараи Алеппо, отмечая около 177 исторических бань, включая Хаммам ас-Султани и Хаммам Малика ан-Насира Юсуфа, отражающих развитие восточной исламской архитектуры.
\n\nКнига также фиксирует мамлюкские караван-сараи, такие как Хан ас-Сабун, Хан Хайрбак и Хан Абрак, а также османские караван-сараи, включая Хан аль-Вазир, Хан ан-Наххасин, Хан аль-Алабия и Хан аль-Хабль, а также знаменитые кайсарии.
\n\nДолгая история украшает цитадель Алеппо, которую невозможно уместить в одной статье. Однако наиболее важным фактом сегодня является то, что после многих лет войны, длительного закрытия, запустения и месяцев реставрационных работ она вновь открылась 27 сентября, чтобы принять посетителей, стремящихся увидеть самый важный сирийский памятник, включённый в список Всемирного наследия с 1986 года.
", "tags": ["Цитадель Алеппо", "Исламская архитектура", "Сирийское наследие", "Военная история", "Старый Алеппо"] }, "fa": { "title": "قلعه حلب؛ حافظه سنگی و دژ دفاعی در قلب شهر قدیمی", "content": "دمشق - اخبار العاصمة
\n\nقلعه حلب که در مرکز شهر قدیمی استان واقع شده است، قرنها تاریخ سیاسی، نظامی و معماری را در خود جای داده و حدود ۳۸ متر بالاتر از سطح شهر قرار دارد. این قلعه در طول اعصار بهعنوان یک دژ دفاعی در برابر ارتشهای عبوری از منطقه عمل کرده و بخشی جداییناپذیر از هویت حلب و دیوارها و برجهای آن باقی مانده است.
\n\nپژوهشگر عبدالله حجار در کتاب خود «نمادهای باستانی حلب» ویژگیهای مهندسی قلعه را مستند کرده و به وجود خندقی عمیق اشاره میکند که در دوران پادشاه ظاهر غازی حفر و با دیواری تقویت شده است. عمق این خندق گاهی به ۲۲ متر و عرض آن حدود ۳۰ متر میرسید و با آب پر میشد تا دفاع قلعه را تقویت کند.
\nورودی اصلی قلعه بخش پایینی آن به قرن سوم میلادی بازمیگردد و بخش بالایی در قرن پانزدهم افزوده شده است. برجها و دیوارهای قلعه مربوط به دوره بین قرون سیزدهم تا شانزدهم هستند.
\n\nبراساس کتاب «نمادهای حلب»، این قلعه نمونهای برجسته از معماری نظامی عربی-اسلامی است. با اینکه در سال ۵۴۰ میلادی توسط ساسانیان پس از مقاومت در برابر شاه خسرو اول تخریب شد، مجدداً بازسازی گردید و تنها پس از اطمینان دادن به محافظانش به هلاکو تسلیم شد، هرچند او وعده خود را شکست و آنها را کشت.
\n\nقلعه شامل نمادهای دینی، نظامی و مدنی است؛ از جمله مسجد ابراهیم خلیل، مسجد بزرگ، برج بلند و پادگان جنوبی، همچنین خانههای مسکونی مانند دار العمود، دار الذهب، دار الشخص و دار العز که آن را به نمونهای کامل از زندگی درون قلعههای قرون وسطی تبدیل میکند.
\n\nپژوهشگر عبدالله حجار به کشفیات باستانشناسی در قلعه اشاره میکند، از جمله معبدی متعلق به قرن نهم پیش از میلاد، آرامگاههای رومی و بیزانسی، و مخازن آب از دوران امپراتور بیزانسی ژوستینیان (۵۲۷–۵۶۵ میلادی) که پس از تخریب قلعه، تحصینات آن را بازسازی و موقعیت استراتژیک آن را در برابر حملات ایرانی تقویت کرد.
\n\nدر دوره مملوکی، قلعه رونق چشمگیری یافت؛ ظاهر بیبرس پس از پیروزی در نبرد عین جالوت در سال ۱۲۶۰ میلادی آن را مرمت کرد و سپس اشرف خلیل بن قلاوون در سال ۶۹۱ هجری قمری کتیبهای مشهور بر دروازه آن نقش کرد که پیروزیهایش بر فرنگیها و تاتارها را ثبت میکند. در دوره عثمانی، پس از نبرد مرج دابق در سال ۱۵۱۶ میلادی، نقش نظامی قلعه کاهش یافت و به مقر اداری و محل سکونت برخی خانوادههای محلی معروف به آغاهای قلعه تبدیل شد.
\n\nکتاب مراحل بازسازی قلعه حلب در طول تاریخ را شرح میدهد؛ ظاهر غازی بن صلاحالدین ایوبی خندق آن را حفر کرد، ورودی را با سه در آهنی تقویت کرد و مسجد بزرگی در داخل آن ساخت. سپس ظاهر بیبرس پس از حمله مغول آن را مرمت کرد و سلطان مؤید شیخ در سال ۱۴۱۷ میلادی پس از تخریب توسط تیمور لنگ در سال ۱۴۰۱ میلادی دیوارها را بازسازی کرد.
\n\nقلعه در اثر زلزلههای مخرب آسیب دید، از جمله زلزله سال ۱۱۳۸ میلادی با شدت ۸.۵ ریشتر که پس از آن نورالدین زنکی دیوارهای آهنی ساخت. همچنین در زلزله سال ۱۸۲۲ میلادی آسیب دید و ابراهیم پاشا در سال ۱۸۳۱ میلادی بازسازیهایی انجام داد و پادگانی نظامی از سنگهای صخرهای ساخت.
\n\nحجار در کتاب خود قدیمیترین کتیبههای تاریخی در قلعه را ثبت کرده است؛ از جمله کتیبهای متعلق به محمود بن نصر بن صالح بن مرداس در سال ۴۶۵ هجری قمری/۱۰۷۲ میلادی، همچنین کتیبههایی از دوران نورالدین زنکی، ظاهر غازی، عزیز محمد، کتیبههای مملوکی در تالار تخت بر روی برخی برجها از دوران سلطان برقوق و قانصوه الغوری، و یک کتیبه عثمانی که به سلطان سلیمان قانونی اشاره دارد.
\n\nمستندسازی کتاب محدود به قلعه نیست، بلکه به حمامها و خانهای حلب نیز گسترش یافته است؛ پژوهشگر به وجود حدود ۱۷۷ حمام تاریخی اشاره میکند، از جمله حمام السلطانی و حمام ملک ناصر یوسف که توسعه معماری اسلامی شرقی را نشان میدهند.
\n\nهمچنین صفحات کتاب خانهای مملوکی مانند خان صابون، خان خیر بیک و خان ابرک، و خانهای عثمانی مانند خان وزیر، خان نحّاسین، خان العلبیه و خان الحبل، بهعلاوه قیصریههای معروف را مستند کردهاند.
\n\nتاریخچه طولانی قلعه حلب را نمیتوان در یک مقاله خلاصه کرد، اما نکته مهم کنونی این است که پس از سالها جنگ، مدت طولانی بسته بودن و بیتوجهی، و اجرای عملیات مرمتی که ماهها طول کشید، از ۲۷ سپتامبر گذشته بازگشایی شده و میزبان بازدیدکنندگانی است که برای دیدن مهمترین اثر سوریه که از سال ۱۹۸۶ در فهرست میراث جهانی ثبت شده، میآیند.
", "tags": ["قلعه حلب", "معماری اسلامی", "میراث سوریه", "تاریخ نظامی", "شهر قدیمی حلب"] } }