دمشق-العاصمة نيوز
\n\nتفتح المكتبة الوطنية السورية في دمشق أبواب الذاكرة على مصراعيها عبر ورشات ترميم المخطوطات، حيث يتحول العمل اليومي الدقيق إلى حرفة تحفظ كنوز الورق من آثار الزمن، وفعل إنقاذ صامت لهذا التراث المهدد.
\n\n![](\"uploads/news/36512ca145cfe4e29a3944be37b97077a6d624c7.jpg\")
في هذا الحوار، تكشف إيمان الفاعوري مديرة الإجراءات المساعدة التي تشمل أقسام الترميم والتصوير والمطبعة والتجليد في المكتبة لـ العاصمة نيوز، أسرار هذه الحرفة التي تمزج بين العلم والفن، وحدود الممكن في مختبر يواجه نقص الإمكانات، ورهانات الحفاظ على أصالة المخطوطات كجزء حي من الذاكرة الثقافية.
\nتتحدث الفاعوري عن فلسفة الترميم كعلاج يحافظ على أصالة المخطوط وآلياته العلمية والفنية، والتعقيم كدرع ضد الميكروبات والحشرات، والتحديات الصعبة التي تواجه الفرق المتخصصة، وأساليب التعامل مع أضرار الرطوبة وارتفاع الحرارة.
\n\n![](\"uploads/news/8d91d11064ecb4510c7299e5eee9f282f91ee267.jpg\")
وترى الفاعوري أن الترميم هو إجراء علاجي لأوراق المخطوط المتضررة بفعل الزمن، مثل التشققات وتكسر الأطراف، بهدف تثبيتها وتقويتها باستخدام مواد وطرق ملائمة لطبيعة الورق دون الإخلال بأصالته، كما أنه عملية إصلاح علمية وفنية تعيد المخطوط إلى هيئة قريبة من شكله الأصلي، مع الحفاظ على قيمته التاريخية وعدم تشويهه أو إضافة ما ليس منه.
\nوتؤكد الفاعوري أن تعقيم المخطوطات ضرورة أساسية، لأنه يقضي على أشكال الحياة الميكروبية من جراثيم وفطريات، بالإضافة إلى الكائنات الحية كالحشرات التي تعد من أهم أسباب تلف التراث الورقي.
\n\nتشير الفاعوري إلى أن أبرز التحديات التي تواجه المديرية هي نقص المواد الأساسية، وعلى رأسها أوراق الترميم المتخصصة ومواد التعقيم الآمنة المخصصة للمخطوطات، وقلة الكادر المؤهل مقارنة بعدد المخطوطات التي تحتاج إلى ترميم عاجل، مما يفرض ضغطاً كبيراً على فريق العمل.
\n\nوتضيف أن غياب الأجهزة الحديثة يضاعف زمن إنجاز العمل، فيما يعمل الفنيون في ظروف بيئية غير ملائمة، خاصة بعد العدوان الإسرائيلي الذي أثر على البنية الخدمية للمكان.
\n\nتوضح الفاعوري أن العمل في المديرية يعتمد على الترميم اليدوي باستخدام مواد مختارة بعناية، منها أنواع من النشاء المحضر بطريقة صحيحة ومواد لاصقة، خاصة للصق أوراق الترميم بأوراق المخطوط.
\n\n![](\"uploads/news/8043cc8545812f92c652c4e76698afbcfa3c5a24.jpg\")
كما تصنع أوراق الترميم من ألياف السليلوز الورقية، وتستخدم خيوط متينة للحَبكة والخياطة، وأصبغة مخصصة لصبغ الجلد، إضافة إلى جلود الماعز الطبيعية، مع أصبغة مخصصة لتلوين الجلود وأصبغة طبيعية لتلوين أوراق الترميم بما يتناسب مع اللون الأصلي.
\nوتستخدم مواد كيميائية خاصة لتعقيم المخطوطات، إلى جانب الكحول لتنظيف الصفحات بحذر شديد، من دون إدخال تقنيات حديثة واسعة النطاق حتى الآن.
\n\nحول التعامل مع أضرار الرطوبة والحشرات، توضح الفاعوري أن كثيراً من حالات التلف تكون ناجمة عن سوء الحفظ، لا سيما ارتفاع الرطوبة والحرارة، مما يجعل الورق بيئة مناسبة لنمو الفطريات والحشرات، لذلك يتم الحرص على تخزين المخطوطات في أماكن تتراوح فيها الرطوبة ضمن حدود مناسبة، مع الحفاظ على درجة حرارة معتدلة، إلى جانب التعقيم الدوري لمنع انتشار الحشرات وتقليل الثقوب والتآكل في الأوراق.
\n\nوتبين الفاعوري أن بعض المخطوطات المتآكلة بشدة تصبح غير قابلة للإصلاح، بينما تعالج أخرى حسب درجة الضرر، بإغلاق الفجوات وتقوية الأجزاء الضعيفة، مع إدراك أن الترميم عملية دقيقة وليست سهلة.
\n\nتكشف الفاعوري أنه لا يوجد في المديرية مختبر متكامل بالمعنى العلمي، بل بعض الأجهزة البسيطة لقياس الحموضة وكثافة الورق، وعدد من المواد الكيميائية القديمة، إلى جانب خزانة مخصصة لتعقيم المخطوطات، مؤكدة أهمية تأهيل كادر جديد متخصص في الترميم داخل القسم.
\n\n![](\"uploads/news/fcd613794e4d31904fe65c799386a49dfe378f5f.jpg\")
وفي هذا السياق، تشير إلى تنظيم معسكر تدريبي لمدة شهرين لطلاب المعهد التقني للآثار والمتاحف، تلقوا خلاله تدريبات عملية على بعض مراحل الترميم، ونالوا شهادات إتمام دورة تدريبية.
\nترى الفاعوري أن مستقبل صيانة المخطوطات في المكتبة الوطنية مرتبط بتأمين المواد المتخصصة، وتحديث التجهيزات، وتهيئة بيئة مناسبة لحفظ المخطوطات تراعي شروط الحرارة والرطوبة والضوء.
\n\nوتشدد على أن الاستثمار في تدريب كوادر شابة وتأسيس مختبر حديث للترميم سيكونان ضمانة حقيقية لاستمرار حماية هذا التراث المخطوط، الذي يشكل جزءاً أساسياً من الذاكرة الثقافية السورية والعربية.
\n\nتضم المكتبة الوطنية السورية آلاف المخطوطات النادرة التي تمثل إرثاً علمياً وثقافياً يمتد لقرون، وتشكل مرجعاً أساسياً للباحثين ودارسي التاريخ والفكر، ومع تعرض هذا التراث الورقي لعوامل التلف الطبيعية والبيئية، تبرز ورشات الترميم كخط الدفاع الأول للحفاظ على الذاكرة المكتوبة وصونها للأجيال القادمة.
", "tags": [ "ترميم المخطوطات", "المكتبة الوطنية السورية", "الذاكرة الثقافية", "إيمان الفاعوري", "الحفاظ على التراث", "تحديات الترميم", "ورشات الترميم", "المخطوطات النادرة" ] }, "en": { "title": "Manuscript Restoration… The Profession of Preserving Memory at the Syrian National Library", "content": "Damascus - Al Asima News
\n\nThe Syrian National Library in Damascus opens wide the doors of memory through manuscript restoration workshops, where the meticulous daily work transforms into a craft that protects paper treasures from the effects of time, serving as a silent rescue act for this endangered heritage.
\n\nIn this interview, Iman Al-Faouri, Director of Auxiliary Procedures, which includes the restoration, photography, printing, and binding departments at the library, reveals to Al Asima News the secrets of this craft that blends science and art, the limits of what is possible in a laboratory facing resource shortages, and the challenges of preserving the authenticity of manuscripts as a living part of cultural memory.
\nAl-Faouri discusses the philosophy of restoration as a treatment that preserves the manuscript's authenticity, its scientific and artistic mechanisms, sterilization as a shield against microbes and insects, the tough challenges facing specialized teams, and methods for dealing with damage caused by humidity and high temperatures.
\n\nAccording to Al-Faouri, restoration is a therapeutic procedure for manuscript papers damaged by time, such as cracks and edge breakage, aiming to stabilize and strengthen them using materials and methods suitable for the paper's nature without compromising its authenticity. It is also a scientific and artistic repair process that returns the manuscript to a form close to its original shape while preserving its historical value without distortion or addition.
\nAl-Faouri emphasizes that sterilizing manuscripts is essential, as it eliminates microbial life forms like germs and fungi, in addition to living organisms such as insects, which are among the main causes of paper heritage damage.
\n\nAl-Faouri points out that the most prominent challenges facing the department are the shortage of essential materials, primarily specialized restoration papers and safe sterilization materials for manuscripts, and the lack of qualified staff compared to the number of manuscripts urgently needing restoration, which puts great pressure on the team.
\n\nShe adds that the absence of modern devices prolongs the work time, while technicians work under unsuitable environmental conditions, especially after the Israeli aggression that affected the service infrastructure of the place.
\n\nAl-Faouri indicates that the department relies on manual restoration using carefully selected materials, including types of starch prepared correctly and adhesives, especially for attaching restoration papers to manuscript pages.
\n\nRestoration papers are made from cellulose fibers, strong threads are used for weaving and sewing, dyes are designated for leather coloring, in addition to natural goat skins, along with dyes for coloring leather and natural dyes for coloring restoration papers to match the original color.
\nChemical substances are used to sterilize manuscripts, alongside alcohol for carefully cleaning pages, without employing widespread modern technologies so far.
\n\nRegarding dealing with humidity and insect damage, Al-Faouri explains that many damage cases result from poor storage, especially high humidity and temperature, which create a suitable environment for fungi and insects to grow. Therefore, manuscripts are stored in places where humidity is kept within appropriate limits, maintaining moderate temperature, alongside periodic sterilization to prevent insect spread and reduce holes and erosion in the papers.
\n\nAl-Faouri notes that some severely deteriorated manuscripts become irreparable, while others are treated based on damage degree by closing gaps and strengthening weak parts, acknowledging that restoration is a precise and challenging process.
\n\nAl-Faouri reveals that the department lacks a fully equipped scientific laboratory, having only some simple devices to measure acidity and paper density, and some old chemical materials, along with a cabinet dedicated to sterilizing manuscripts. She stresses the importance of qualifying new specialized restoration staff within the department.
\n\nIn this regard, she mentions organizing a two-month training camp for students of the Technical Institute of Archaeology and Museums, during which they received practical training on some restoration stages and were awarded certificates upon completion.
\nAl-Faouri believes that the future of manuscript preservation at the National Library depends on securing specialized materials, updating equipment, and preparing an environment suitable for manuscript storage that considers temperature, humidity, and light conditions.
\n\nShe stresses that investing in training young cadres and establishing a modern restoration laboratory will be a real guarantee for continued protection of this manuscript heritage, which forms an essential part of Syrian and Arab cultural memory.
\n\nThe Syrian National Library houses thousands of rare manuscripts representing a scientific and cultural heritage spanning centuries, serving as a fundamental reference for researchers and students of history and thought. As this paper heritage faces natural and environmental damage factors, restoration workshops emerge as the first line of defense to preserve the written memory and safeguard it for future generations.
", "tags": [ "Manuscript Restoration", "Syrian National Library", "Cultural Memory", "Iman Al Faouri", "Heritage Preservation", "Restoration Challenges", "Restoration Workshops", "Rare Manuscripts" ] }, "fr": { "title": "Restauration des manuscrits… Le métier de préservation de la mémoire à la Bibliothèque nationale syrienne", "content": "Damas - Al Asima News
\n\nLa Bibliothèque nationale syrienne à Damas ouvre largement les portes de la mémoire à travers des ateliers de restauration des manuscrits, où le travail quotidien minutieux se transforme en un artisanat protégeant les trésors de papier des effets du temps, agissant comme un sauvetage silencieux de ce patrimoine menacé.
\n\nDans cet entretien, Iman Al-Faouri, directrice des procédures auxiliaires, qui comprend les départements de restauration, photographie, imprimerie et reliure à la bibliothèque, révèle à Al Asima News les secrets de cet artisanat mêlant science et art, les limites du possible dans un laboratoire confronté à un manque de ressources, et les enjeux de la préservation de l'authenticité des manuscrits comme partie vivante de la mémoire culturelle.
\nAl-Faouri parle de la philosophie de la restauration comme traitement préservant l'authenticité du manuscrit, de ses mécanismes scientifiques et artistiques, de la stérilisation comme bouclier contre les microbes et insectes, des défis difficiles auxquels font face les équipes spécialisées, et des méthodes pour gérer les dommages causés par l'humidité et les températures élevées.
\n\nSelon Al-Faouri, la restauration est une procédure thérapeutique pour les papiers des manuscrits endommagés par le temps, tels que fissures et cassures des bords, visant à les stabiliser et renforcer en utilisant des matériaux et méthodes adaptés à la nature du papier sans compromettre son authenticité. C'est aussi un processus de réparation scientifique et artistique qui ramène le manuscrit à une forme proche de son état initial tout en préservant sa valeur historique sans déformation ni ajout.
\nAl-Faouri souligne que la stérilisation des manuscrits est essentielle, car elle élimine les formes de vie microbienne comme les germes et champignons, ainsi que les organismes vivants tels que les insectes, qui sont parmi les principales causes de détérioration du patrimoine papier.
\n\nAl-Faouri indique que les défis majeurs auxquels fait face la direction sont le manque de matériaux essentiels, principalement les papiers de restauration spécialisés et les matériaux de stérilisation sûrs pour les manuscrits, ainsi que le faible nombre de personnel qualifié par rapport au nombre de manuscrits nécessitant une restauration urgente, ce qui exerce une forte pression sur l'équipe.
\n\nElle ajoute que l'absence d'appareils modernes prolonge la durée des travaux, tandis que les techniciens travaillent dans des conditions environnementales inadéquates, surtout après l'agression israélienne qui a affecté les infrastructures de service du lieu.
\n\nAl-Faouri précise que le travail au sein de la direction repose sur la restauration manuelle utilisant des matériaux soigneusement sélectionnés, comprenant des types d'amidon préparés correctement et des adhésifs, notamment pour coller les papiers de restauration aux feuilles du manuscrit.
\n\nLes papiers de restauration sont fabriqués à partir de fibres de cellulose, des fils solides sont utilisés pour le tissage et la couture, des colorants sont destinés à la teinture du cuir, en plus des peaux de chèvre naturelles, avec des colorants pour teindre le cuir et des colorants naturels pour les papiers de restauration afin de correspondre à la couleur originale.
\nDes substances chimiques sont utilisées pour stériliser les manuscrits, ainsi que de l'alcool pour nettoyer soigneusement les pages, sans recourir jusqu'à présent à des technologies modernes étendues.
\n\nConcernant la gestion des dommages causés par l'humidité et les insectes, Al-Faouri explique que de nombreux cas de détérioration proviennent d'un mauvais stockage, notamment une humidité et une température élevées, qui créent un environnement propice au développement des champignons et des insectes. Par conséquent, les manuscrits sont stockés dans des endroits où l'humidité est maintenue dans des limites appropriées, avec une température modérée, ainsi que des stérilisations périodiques pour empêcher la propagation des insectes et réduire les trous et l'érosion des feuilles.
\n\nAl-Faouri note que certains manuscrits très détériorés deviennent irréparables, tandis que d'autres sont traités selon le degré de dommage en comblant les lacunes et en renforçant les parties faibles, reconnaissant que la restauration est un processus précis et difficile.
\n\nAl-Faouri révèle que la direction ne dispose pas d'un laboratoire scientifique complet, seulement quelques appareils simples pour mesurer l'acidité et la densité du papier, et quelques matériaux chimiques anciens, ainsi qu'une armoire dédiée à la stérilisation des manuscrits. Elle souligne l'importance de former un nouveau personnel spécialisé en restauration au sein du département.
\n\nÀ cet égard, elle mentionne l'organisation d'un camp de formation de deux mois pour les étudiants de l'Institut technique d'archéologie et des musées, durant lequel ils ont reçu une formation pratique sur certaines étapes de la restauration et ont obtenu des certificats à la fin.
\nAl-Faouri estime que l'avenir de la conservation des manuscrits à la Bibliothèque nationale dépend de la fourniture de matériaux spécialisés, de la mise à jour des équipements, et de la préparation d'un environnement adapté au stockage des manuscrits qui respecte les conditions de température, d'humidité et de lumière.
\n\nElle insiste sur le fait que l'investissement dans la formation de jeunes cadres et la création d'un laboratoire moderne de restauration seront une garantie réelle pour la continuité de la protection de ce patrimoine manuscrit, qui constitue une partie essentielle de la mémoire culturelle syrienne et arabe.
\n\nLa Bibliothèque nationale syrienne abrite des milliers de manuscrits rares représentant un héritage scientifique et culturel s'étendant sur des siècles, constituant une référence essentielle pour les chercheurs et les étudiants en histoire et en pensée. Face aux facteurs naturels et environnementaux de détérioration de ce patrimoine papier, les ateliers de restauration apparaissent comme la première ligne de défense pour préserver la mémoire écrite et la transmettre aux générations futures.
", "tags": [ "Restauration manuscrits", "Bibliothèque nationale syrienne", "Mémoire culturelle", "Iman Al Faouri", "Préservation du patrimoine", "Défis restauration", "Ateliers restauration", "Manuscrits rares" ] }, "tr": { "title": "El Yazması Restorasyonu… Suriye Ulusal Kütüphanesi’nde Hafızayı Koruma Mesleği", "content": "Şam - Al Asima News
\n\nŞam’daki Suriye Ulusal Kütüphanesi, el yazması restorasyon atölyeleri aracılığıyla hafızanın kapılarını genişçe açıyor. Günlük titiz çalışma, zamanın etkilerinden kağıt hazinelerini koruyan bir zanaate dönüşüyor ve bu tehdit altındaki miras için sessiz bir kurtarma eylemi olarak hizmet ediyor.
\n\nBu röportajda, kütüphanede restorasyon, fotoğrafçılık, matbaa ve ciltleme bölümlerini kapsayan Yardımcı İşlemler Müdürü İman El-Faouri, Al Asima News’e bilim ve sanatı harmanlayan bu zanaatın sırlarını, kaynak eksikliğiyle mücadele eden bir laboratuvarda mümkün olanların sınırlarını ve el yazmalarının kültürel hafızanın yaşayan bir parçası olarak özgünlüğünü koruma zorluklarını açıklıyor.
\nEl-Faouri, restorasyonun el yazmasının özgünlüğünü koruyan bir tedavi felsefesi olduğunu, bilimsel ve sanatsal mekanizmalarını, mikrop ve böceklere karşı bir kalkan olarak sterilizasyonu, uzman ekiplerin karşılaştığı zorlukları ve nem ile yüksek sıcaklıktan kaynaklanan hasarlarla başa çıkma yöntemlerini anlatıyor.
\n\nEl-Faouri’ye göre restorasyon, zamanla zarar görmüş el yazması kağıtları için tedavi edici bir işlemdir; çatlaklar ve kenar kırılmaları gibi sorunları stabilize edip güçlendirmek için kağıdın doğasına uygun malzeme ve yöntemler kullanılarak özgünlüğü bozulmadan yapılır. Ayrıca, el yazmasını orijinal şekline yakın bir hale getiren bilimsel ve sanatsal bir onarım sürecidir, tarihi değerini koruyarak bozulma veya ekleme yapmadan.
\nEl-Faouri, el yazmalarının sterilizasyonunun zorunlu olduğunu vurguluyor; çünkü bu işlem mikrobiyal yaşam biçimlerini, yani bakteri ve mantarları, ayrıca kağıt mirasına zarar veren önemli böcekleri ortadan kaldırır.
\n\nEl-Faouri, müdürlüğün karşılaştığı en önemli zorlukların başında temel malzeme eksikliği olduğunu; özellikle uzman restorasyon kağıtları ve el yazmaları için güvenli sterilizasyon malzemelerinin azlığı ile acil restorasyona ihtiyaç duyan el yazması sayısına kıyasla nitelikli personel yetersizliğinin geldiğini ve bunun ekip üzerinde büyük baskı oluşturduğunu belirtiyor.
\n\nModern cihazların yokluğunun çalışma süresini uzattığını ve teknisyenlerin özellikle İsrail saldırısının mekandaki hizmet altyapısını etkilediği koşullarda uygun olmayan çevresel şartlarda çalıştığını ekliyor.
\n\nEl-Faouri, müdürlüğün restorasyon işlerinde özenle seçilmiş malzemelerle manuel restorasyona dayandığını; doğru şekilde hazırlanmış nişasta türleri ve özellikle restorasyon kağıtlarının el yazması sayfalarına yapıştırılması için yapıştırıcılar kullanıldığını belirtiyor.
\n\nRestorasyon kağıtları selüloz liflerinden yapılmakta, dokuma ve dikiş için dayanıklı iplikler kullanılmakta, deri boyama için özel boyalar ve doğal keçi derileri ile birlikte orijinal renkle uyumlu deri ve restorasyon kağıtlarını renklendirmek için doğal boyalar kullanılmaktadır.
\nEl yazmalarının sterilizasyonunda özel kimyasal maddeler ve sayfaların dikkatli temizliği için alkol kullanılır, ancak henüz yaygın modern teknolojiler uygulanmamaktadır.
\n\nNem ve böcek zararları ile mücadelede El-Faouri, birçok hasarın kötü saklama koşullarından kaynaklandığını; özellikle yüksek nem ve sıcaklığın kağıt üzerinde mantar ve böceklerin gelişimi için uygun ortam yarattığını açıklıyor. Bu nedenle el yazmaları, nemin uygun sınırlar içinde tutulduğu ve ılımlı sıcaklığın korunduğu yerlerde depolanmakta, böcek yayılımını önlemek ve kağıtlardaki delik ile aşınmayı azaltmak için düzenli sterilizasyon yapılmaktadır.
\n\nEl-Faouri, çok aşınmış bazı el yazmalarının onarılamaz hale geldiğini, diğerlerinin ise hasar derecesine göre boşlukların kapatılması ve zayıf kısımların güçlendirilmesiyle onarıldığını, restorasyonun hassas ve zor bir süreç olduğunu belirtiyor.
\n\nEl-Faouri, müdürlükte tam anlamıyla bilimsel bir laboratuvar bulunmadığını; sadece asitlik ve kağıt yoğunluğu ölçümü için bazı basit cihazlar, eski kimyasal malzemeler ve el yazmalarını sterilize etmek için özel bir dolap olduğunu açıklıyor. Bölümde yeni uzman restorasyon personelinin yetiştirilmesinin önemini vurguluyor.
\n\nBu bağlamda, Arkeoloji ve Müzeler Teknik Enstitüsü öğrencileri için iki ay süren bir eğitim kampı düzenlendiğini; burada restorasyonun bazı aşamalarında pratik eğitim aldıklarını ve eğitim sonunda sertifika aldıklarını belirtiyor.
\nEl-Faouri, Ulusal Kütüphane’de el yazması bakımının geleceğinin, uzman malzemelerin temini, ekipmanların güncellenmesi ve sıcaklık, nem ve ışık koşullarına uygun bir depolama ortamının hazırlanmasına bağlı olduğunu düşünüyor.
\n\nGenç personel yetiştirmeye yatırım yapmanın ve modern bir restorasyon laboratuvarı kurmanın, bu el yazması mirasının korunmasının devamı için gerçek bir garanti olacağını vurguluyor; bu miras, Suriye ve Arap kültürel hafızasının temel bir parçasıdır.
\n\nSuriye Ulusal Kütüphanesi, yüzyıllara yayılan bilimsel ve kültürel mirası temsil eden binlerce nadir el yazmasına ev sahipliği yapmaktadır. Bu el yazmaları, tarih ve düşünce araştırmacıları ile öğrencileri için temel bir referans kaynağıdır. Bu kağıt miras doğal ve çevresel tahrip etkenlerine maruz kaldıkça, restorasyon atölyeleri yazılı hafızayı korumanın ve gelecek nesillere aktarmanın ilk savunma hattı olarak öne çıkmaktadır.
", "tags": [ "El Yazması Restorasyonu", "Suriye Ulusal Kütüphanesi", "Kültürel Hafıza", "İman El Faouri", "Miras Koruma", "Restorasyon Zorlukları", "Restorasyon Atölyeleri", "Nadir El Yazmaları" ] }, "ku": { "title": "چاککردنی دەستنەوسەکان… پەروەردەی پاراستنی بەفرۆکە لە کتێبخانەی نەتەوەییی سووریە", "content": "دەمەشق - هەواڵی سەرکەوتوو
\n\nکتێبخانەی نەتەوەیی سووریە لە دەمەشق دەربەڕووی بیرکارییەکان بە فراوانی دەکات بە ڕێگەی کارگەکانی چاککردنی دەستنەوسەکان، کە لەوێ کارە ڕۆژانەی پێویست بە وردی بە شێوەیەکی زانستی بەرز دەگۆڕێتەوە بۆ پەروەردەی پاراستنی خەزینەی کاغەزەکان لە کێشەکانی کاتی وەڵامەوە، وەک هەنگاویەکی بێدەنگ بۆ نجاتدانی ئەم مێراثەی تەقینەوە دەچێت.
\n\nلە ئەم گفتوگۆیەدا، ئیمان فاعوری، بەڕێوەبەری پرۆسەی یارمەتیدان کە بەشەکان /چاککردن، وێنەگرتن، چاپکردن و گەردان/ لە کتێبخانەکە دەگرێتەوە، بۆ هەواڵی سەرکەوتوو رازەکانی ئەم پەروەردەیە دەڕۆژێتەوە کە تێکەڵەی زانست و هونەریە، سنوورداربوونی ئامادەکارییەکان لە مەختەبەیەک کە کەمبوودی چالاکی هەیە، و هەوڵەکانی پاراستنی سەربەخۆی دەستنەوسەکان وەک بەشێکی ژیانی بیرکاری کەلتوری.
\nفاعوری باس دەکات لە فەلسەفەی چاککردن وەک چارەسەرێک بۆ پاراستنی سەربەخۆی دەستنەوسەکان، ڕێکارە زانستی و هونەرییەکان، و پاکسازی وەک پاراستەری دژ بە میکرۆب و هەشەران، کێشەکانی توند کە ڕووبەڕووی تیمە تایبەتمەندەکان دەبن، و ڕێکارەکانی چارەسەرکردنی زیانەکانی تەرم و گەرمی بەرز.
\n\nوەک پێناسی فاعوری، چاککردن پرۆسەی چارەسەریە بۆ پەڕەکانی دەستنەوسەی کە بە کاتی دروست دەکرێن، وەک شکاندن و تەقاندن لە سەر سنووردان، بۆ ئاستەوە و هەڵگرتنیان بە بەکارهێنانی ماددە و ڕێکارەکانی گونجاو بۆ تایبەتمەندی کاغەزیان بەبێ ئەوەی سەربەخۆییان لەدەست بدەیت، هەروەها چاککردن پرۆسەی ڕاستکردنەوەی زانستی و هونەریە کە دەستنەوسەکە دێتەوە بۆ شێوەیەکی نزیک بە شێوەی سەرەتایی، بە پاراستنی نرخی مێژوویی و نەشکاندنی یان زیادکردنی شتێک کە پێویست نییە.
\nفاعوری بەسەرپێچی دەکات کە پاکسازی دەستنەوسەکان پێویستیەکی سەرەکییە، چونکە جۆرە زیندەی میکرۆبی وەک کەرت و فیتۆرەکان وەک هەشەران کە یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی خراپی مێراثی کاغەزیەکانن، دەکەوێنەوە.
\n\nفاعوری باس دەکات کە یەکێک لە گەورەترین کێشەکان کەمبوودی ماددە سەرەکییەکانە، لە سەرەتادا وەروقی چاککردنی تایبەتی و ماددەکانی پاکسازیی ئاسایەتی تایبەت بۆ دەستنەوسەکان، و کەمبوودی کادرێکی پێگەهەندراو بە پێی ژمارەی دەستنەوسەی پێویست بە چاککردنی خێرا، کە فشاری زۆر لەسەر تیمەکە دابەش دەکات.
\n\nزۆرکردنی ئەنجامدانی کار بەهۆی نەبوونی ئامێرە نوێکانە، لە کاتێکدا فنیەکان لە مەحەوڵێکی نەگونجاو کار دەکەن، بەتایبەتی دوای هێرشە ئیسڕائیلییەکان کە سەرچاوە خزمەتگوزارییەکانی شوێنەکە کاریگەرییان هەبوو.
\n\nفاعوری باس دەکات کە کار لە مەدیرەکە سەرنجی بە چاککردنی دەستی بە بەکارهێنانی ماددە هەڵبژێردراوەکان دەدات، وەک جۆرەکانی نەشەی بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ تەیارکراو، و ماددەکانی چەسپاندن بەتایبەتی بۆ چەسپاندنی وەروقی چاککردن بە وەروقی دەستنەوسەکان.
\n\nهەروەها وەروقی چاککردن دروست دەکرێن لە فایبەرەکانی سیلولۆزەی کاغەزی، و خێراکانی بەهێز بۆ بافتن و دوختن بەکار دەهێنرێن، و رەنگە تایبەتی بۆ رەنگدانەوەی پوستە، وەکوو پوستەی مەعزەی سروشتی، بە زیادکردنی رەنگە تایبەتی بۆ رەنگدانەوەی پوستەکان و رەنگە سروشتی بۆ رەنگدانەوەی وەروقی چاککردن، بەپێی ڕەنگی سەرەتایی.
\nماددە کێمیاوی تایبەتی بۆ پاکسازی دەستنەوسەکان بەکار دەهێنرێت، لەگەڵ ئەلکۆهۆڵ بۆ پاککردنی پەڕەکان بە هۆشیاری زۆر، بێ ئەوەی تاکنیکی نوێی فراوان بەکار ببرێت تاکو ئێستا.
\n\nلەبارەی چارەسەری زیانەکانی تەرم و هەشەران، فاعوری ڕوونکردنەوە دەدات کە زۆربەی کێشەکانی خراپی بەهۆی نەخۆشی پاراستنەوەیە، بەتایبەتی تەرم و گەرمی بەرز، کە کاغەزەکە دەکات بەرزترین شوێن بۆ گەشەپێدانی فیتۆر و هەشەران، بۆیە سەرنج دەدرێت بە هەڵگرتنی دەستنەوسەکان لە شوێنێک کە تەرم لە سنووردارێتی گونجاوەکاندا بێت، و پاراستنی گەرمی مۆدەرەیت، لەگەڵ پاکسازیی دووبارە بۆ ڕێگەدان بە پاشکەوتکردنی هەشەران و کەمکردنەوەی کەندەکان و خراپکاری لە وەروقی کاغەزەکان.
\n\nفاعوری دەربارەی ئەوەی کە هەندێک دەستنەوسەی زۆر تەقەوتوو ناچار دەبن بۆ نەچاککردن، بەڵام ئەوانەی تر بە پێی پێداویستی زیان، بە داخستنی بەرزەکان و بەهێزکردنی بەشە کەمزورەکان چاک دەکرێن، بە تێگەیشتن کە چاککردن پرۆسەیەکی وردە و ئاسان نییە.
\n\nفاعوری دەربارەی ئەوە دەڵێت کە لە مەدیرەکەدا مەختەبی تەواو بە مانای زانستی نییە، تەنها هەندێک ئامێرێکی سادە بۆ پێمانگەی ئاسیدی و تەواوی کاغەز و هەندێک ماددەی کێمیاوی کۆن هەیە، هەروەها قۆناغێک بۆ پاکسازی دەستنەوسەکان، و پێویستی گرنگی بە پەروەردەی کادری تایبەتمەند لە چاککردن لە ناو بەشەکە هەیە.
\n\nلە ئەم بوارەدا، باس دەکات کە ئەم کارگەی فێرکارییە بۆ ماوەی دوو مانگ بۆ خوێندکارانی فاکەڵتی تەکنیکی باستانشناسی و مۆزەکان ڕێکخراوە، کە لە کاتی فێرکارییەکاندا ڕووبەڕووی هەندێک پەڕەی چاککردن بوون و لە کۆتایی بە سەردانی فێرکارییەکانیان بە سەندەکی تەواوبوون دەرچوون.
\nفاعوری دەبینێت داهاتووی پاراستنی دەستنەوسەکان لە کتێبخانەی نەتەوەیی بە پەیوەندی بە دابینکردنی ماددە تایبەتی، نوێکردنەوەی ئامادەکارییەکان و ئامادەکردنی مەحەوڵێکی گونجاو بۆ پاراستنی دەستنەوسەکان کە ڕەوشتی تەرم، تەرم و ڕووناكی تێدایە.
\n\nفاعوری پێداویستی بە سەرمایەگوزاری لە فێرکردنی کادری جوان و دامەزراوی مەختەبی نوێی چاککردن دەکات، کە ئەمانە بە گەڕانەوەیەکی ڕاستەوخۆ بۆ بەردەوامی پاراستنی ئەم مێراثە دەستنەوسەیە، کە بەشێکی گرنگی لە بیرکاری کەلتوری سووری و عەرەبیە.
\n\nکتێبخانەی نەتەوەیی سووریە هەزاران دەستنەوسەی نایاب هەیە کە مێراثێکی زانستی و کەلتوری بۆ ماوەی سەدەکان نیشان دەدات، وەک سەرچاوەیەکی سەرەکی بۆ توێژەر و خوێندکارانی مێژووی و بیرکاری، وەک ئەم مێراثەی کاغەزی بە هۆکارەکانی خراپبوونی سروشتی و جۆراوجۆرەکانی جۆراوجۆر، کارگەکانی چاککردن وەک یەکەم هێڵی پاراستن بۆ پاراستنی بیرکاری نووسراو و هەڵگرتن بۆ کۆمەڵەی داهاتوو دەردەخات.
", "tags": [ "چاککردنی دەستنەوسەکان", "کتێبخانەی نەتەوەیی سووریە", "بیرکاری کەلتوری", "ئیمان فاعوری", "پاراستنی مێراث", "کێشەکانی چاککردن", "کارگەکانی چاککردن", "دەستنەوسەی نایاب" ] }, "ru": { "title": "Реставрация рукописей… профессия сохранения памяти в Национальной библиотеке Сирии", "content": "Дамаск - Al Asima News
\n\nНациональная библиотека Сирии в Дамаске широко открывает двери памяти через мастерские по реставрации рукописей, где ежедневная кропотливая работа превращается в ремесло, защищающее бумажные сокровища от времени, являясь тихим спасением этого подверженного угрозе наследия.
\n\nВ этом интервью Иман Аль-Фаури, директор вспомогательных процедур, включающих отделы реставрации, фотографии, типографии и переплёта в библиотеке, раскрывает Al Asima News секреты этого ремесла, сочетающего науку и искусство, границы возможного в лаборатории с ограниченными ресурсами и задачи по сохранению подлинности рукописей как живой части культурной памяти.
\nАль-Фаури рассказывает о философии реставрации как лечении, сохраняющем подлинность рукописи, её научных и художественных механизмах, стерилизации как щите против микробов и насекомых, серьёзных вызовах для специализированных команд и методах борьбы с повреждениями от влаги и высокой температуры.
\n\nПо словам Аль-Фаури, реставрация — это лечебная процедура для бумаг рукописи, повреждённых временем, таких как трещины и изломы краёв, с целью стабилизации и укрепления с использованием материалов и методов, подходящих к природе бумаги без нарушения её подлинности. Это также научный и художественный процесс ремонта, возвращающий рукопись к форме, близкой к первоначальной, при сохранении её исторической ценности без искажений или добавлений.
\nАль-Фаури подчёркивает, что стерилизация рукописей необходима, так как уничтожает микробную жизнь — бактерии и грибы, а также живые организмы, такие как насекомые, которые являются одной из основных причин повреждения бумажного наследия.
\n\nАль-Фаури отмечает, что главные проблемы отдела — нехватка основных материалов, в первую очередь специализированных реставрационных бумаг и безопасных материалов для стерилизации рукописей, а также недостаток квалифицированного персонала по сравнению с количеством рукописей, требующих срочной реставрации, что создаёт большое давление на команду.
\n\nОна добавляет, что отсутствие современного оборудования удлиняет время выполнения работы, а техники работают в неблагоприятных условиях, особенно после израильской агрессии, повлиявшей на инфраструктуру обслуживания помещения.
\n\nАль-Фаури указывает, что работа отдела основана на ручной реставрации с использованием тщательно отобранных материалов, включая виды крахмала, приготовленного правильным способом, и клеев, особенно для приклеивания реставрационных бумаг к страницам рукописи.
\n\nРеставрационные бумаги изготовлены из целлюлозных волокон, используются прочные нити для переплёта и шитья, специальные красители для окраски кожи, а также натуральные козьи шкуры с красителями для окрашивания кожи и натуральными красителями для реставрационных бумаг, соответствующими оригинальному цвету.
\nДля стерилизации рукописей применяются специальные химические вещества, а также спирт для осторожной очистки страниц, при этом широкое применение современных технологий пока не используется.
\n\nПо поводу борьбы с повреждениями от влаги и насекомых Аль-Фаури объясняет, что многие случаи повреждений вызваны плохим хранением, особенно высокой влажностью и температурой, что создаёт благоприятную среду для роста грибков и насекомых. Поэтому рукописи хранятся в местах с контролируемой влажностью и умеренной температурой, а также регулярно стерилизуются для предотвращения распространения насекомых и уменьшения дыр и износа на страницах.
\n\nОна отмечает, что некоторые сильно повреждённые рукописи становятся непригодными для ремонта, в то время как другие восстанавливаются в зависимости от степени повреждения путём закрытия отверстий и укрепления слабых участков, признавая, что реставрация — это точный и сложный процесс.
\n\nАль-Фаури сообщает, что в отделе нет полноценной научной лаборатории, есть лишь некоторые простые приборы для измерения кислотности и плотности бумаги, а также старые химические материалы и шкаф для стерилизации рукописей. Она подчёркивает важность подготовки новых специалистов по реставрации внутри отдела.
\n\nВ этой связи она упоминает организацию двухмесячного учебного лагеря для студентов Технического института археологии и музеев, где они прошли практическую подготовку по некоторым этапам реставрации и получили сертификаты по окончании курса.
\nАль-Фаури считает, что будущее сохранения рукописей в Национальной библиотеке зависит от обеспечения специализированных материалов, обновления оборудования и создания подходящих условий хранения, учитывающих температуру, влажность и освещение.
\n\nОна подчёркивает, что инвестиции в обучение молодых кадров и создание современной лаборатории реставрации станут реальной гарантией продолжения защиты этого рукописного наследия, которое является важной частью культурной памяти Сирии и арабского мира.
\n\nНациональная библиотека Сирии хранит тысячи редких рукописей, представляющих собой научное и культурное наследие, насчитывающее столетия, и являющихся основным источником для исследователей и историков. Поскольку это бумажное наследие подвергается естественным и экологическим повреждениям, мастерские реставрации выступают первой линией защиты для сохранения письменной памяти и передачи её будущим поколениям.
", "tags": [ "Реставрация рукописей", "Национальная библиотека Сирии", "Культурная память", "Иман Аль-Фаури", "Сохранение наследия", "Проблемы реставрации", "Мастерские реставрации", "Редкие рукописи" ] }, "fa": { "title": "مرمت نسخههای خطی… حرفه حفظ حافظه در کتابخانه ملی سوریه", "content": "دمشق - اخبار العاصمة
\n\nکتابخانه ملی سوریه در دمشق درهای حافظه را از طریق کارگاههای مرمت نسخههای خطی به روی عموم باز میکند، جایی که کار دقیق روزانه به حرفهای تبدیل میشود که گنجینههای کاغذی را از آثار زمان محافظت میکند و بهعنوان نجاتی خاموش برای این میراث در معرض تهدید عمل میکند.
\n\nدر این گفتگو، ایمان الفاعوری، مدیر بخش اقدامات کمکی که شامل بخشهای مرمت، عکاسی، چاپ و صحافی در کتابخانه است، اسرار این حرفه را که ترکیبی از علم و هنر است، محدودیتهای ممکن در آزمایشگاهی با کمبود امکانات و چالشهای حفظ اصالت نسخههای خطی بهعنوان بخشی زنده از حافظه فرهنگی، برای اخبار العاصمة فاش میکند.
\nالفاعوری درباره فلسفه مرمت بهعنوان درمانی که اصالت نسخه خطی را حفظ میکند، مکانیزمهای علمی و هنری آن، استریلیزاسیون بهعنوان سپری در برابر میکروبها و حشرات، چالشهای سخت پیشروی تیمهای تخصصی و روشهای مقابله با آسیبهای ناشی از رطوبت و دمای بالا صحبت میکند.
\n\nبه گفته الفاعوری، مرمت فرایند درمانی برای کاغذهای نسخه خطی آسیبدیده بر اثر زمان است، مانند ترکها و شکستگی لبهها، با هدف تثبیت و تقویت آنها با استفاده از مواد و روشهای متناسب با ماهیت کاغذ بدون خدشهدار کردن اصالت آن. همچنین فرایند تعمیر علمی و هنری است که نسخه خطی را به شکلی نزدیک به شکل اولیهاش بازمیگرداند و در عین حفظ ارزش تاریخی، آن را تحریف یا اضافه نمیکند.
\nالفاعوری تأکید میکند که استریلیزاسیون نسخههای خطی ضروری است، زیرا اشکال زندگی میکروبی مانند باکتریها و قارچها را از بین میبرد و همچنین موجودات زندهای مانند حشرات که از مهمترین دلایل آسیب میراث کاغذی هستند.
\n\nالفاعوری اشاره میکند که از مهمترین چالشهای پیش روی مدیریت، کمبود مواد اولیه است، بهویژه کاغذهای مرمت تخصصی و مواد استریلیزاسیون ایمن برای نسخههای خطی، و کمبود نیروی انسانی متخصص نسبت به تعداد نسخههایی که نیاز فوری به مرمت دارند، که فشار زیادی بر تیم وارد میکند.
\n\nاو اضافه میکند که نبود تجهیزات مدرن زمان انجام کار را افزایش میدهد و تکنسینها در شرایط محیطی نامناسب کار میکنند، بهویژه پس از تجاوز اسرائیل که بر زیرساختهای خدماتی مکان تأثیر گذاشته است.
\n\nالفاعوری اشاره میکند که کار در مدیریت بر مرمت دستی با استفاده از مواد بهدقت انتخابشده متکی است، از جمله انواع نشاسته که بهدرستی تهیه شدهاند و چسبها، بهویژه برای چسباندن کاغذهای مرمت به صفحات نسخه خطی.
\n\nکاغذهای مرمت از الیاف سلولزی ساخته میشوند، از نخهای محکم برای بافت و دوخت استفاده میشود، رنگهای مخصوص برای رنگآمیزی چرم، بهعلاوه پوست بز طبیعی، همراه با رنگهای مخصوص برای رنگآمیزی چرم و رنگهای طبیعی برای رنگآمیزی کاغذهای مرمت بهگونهای که با رنگ اصلی هماهنگ باشد.
\nمواد شیمیایی خاصی برای استریلیزاسیون نسخههای خطی استفاده میشود، همراه با الکل برای تمیز کردن صفحات با دقت زیاد، بدون استفاده از فنآوریهای مدرن گسترده تاکنون.
\n\nدر مورد مقابله با آسیبهای ناشی از رطوبت و حشرات، الفاعوری توضیح میدهد که بسیاری از موارد آسیب ناشی از نگهداری نامناسب است، بهویژه رطوبت و دمای بالا، که کاغذ را محیطی مناسب برای رشد قارچها و حشرات میکند. بنابراین نسخههای خطی در مکانهایی نگهداری میشوند که رطوبت در محدوده مناسب باشد، با حفظ دمای معتدل، همراه با استریلیزاسیون دورهای برای جلوگیری از گسترش حشرات و کاهش سوراخها و خوردگی در صفحات.
\n\nالفاعوری بیان میکند که برخی نسخههای خطی بسیار فرسوده غیرقابل تعمیر میشوند، در حالی که برخی دیگر بسته به میزان آسیب، با بستن شکافها و تقویت بخشهای ضعیف درمان میشوند، با درک اینکه مرمت فرایندی دقیق و دشوار است.
\n\nالفاعوری فاش میکند که در مدیریت آزمایشگاه کاملی به معنای علمی وجود ندارد، بلکه تنها چند دستگاه ساده برای اندازهگیری اسیدیته و چگالی کاغذ، و تعدادی مواد شیمیایی قدیمی، همراه با یک کمد مخصوص استریلیزاسیون نسخههای خطی وجود دارد. او بر اهمیت آموزش نیروی متخصص جدید در بخش مرمت تأکید میکند.
\n\nدر این زمینه اشاره میکند که یک کارگاه آموزشی دو ماهه برای دانشجویان مؤسسه فنی باستانشناسی و موزهها برگزار شده است که در آن آموزشهای عملی در برخی مراحل مرمت دریافت کردند و در پایان گواهینامه دوره را دریافت کردند.
\nالفاعوری معتقد است که آینده نگهداری نسخههای خطی در کتابخانه ملی به تأمین مواد تخصصی، بهروزرسانی تجهیزات و فراهم کردن محیطی مناسب برای نگهداری نسخهها که شرایط دما، رطوبت و نور را رعایت کند، بستگی دارد.
\n\nاو تأکید میکند که سرمایهگذاری در آموزش نیروهای جوان و تأسیس آزمایشگاه مدرن مرمت، تضمینی واقعی برای ادامه حفاظت از این میراث نسخهای است که بخش اساسی حافظه فرهنگی سوریه و جهان عرب را تشکیل میدهد.
\n\nکتابخانه ملی سوریه میزبان هزاران نسخه خطی نادر است که میراثی علمی و فرهنگی را در طول قرون نمایان میکند و مرجع اصلی برای پژوهشگران و دانشجویان تاریخ و اندیشه است. با توجه به مواجهه این میراث کاغذی با عوامل طبیعی و محیطی آسیبزا، کارگاههای مرمت بهعنوان خط مقدم دفاع برای حفظ حافظه مکتوب و نگهداری آن برای نسلهای آینده برجسته میشوند.
", "tags": [ "مرمت نسخههای خطی", "کتابخانه ملی سوریه", "حافظه فرهنگی", "ایمان الفاعوری", "حفاظت میراث", "چالشهای مرمت", "کارگاههای مرمت", "نسخههای نادر" ] } }