![](\"uploads/news/544481882e9e08eea8504a981153efabc113536a.jpg\")
\n
يقدم الهجر من خلال معرضه الحالي تجربة فنية توثيقية جعلت من الحرف العربي أداة للذاكرة ومقاومة الظلم وبناء رؤية بصرية جديدة لسوريا.
\nدمشق-العاصمة نيوز
\n\nافتُتح في صالة الشعب بدمشق اليوم معرض فني بعنوان “تيه الخط” للفنان التشكيلي والخطاط صالح الهجر، برعاية وزارة الثقافة واتحاد الفنانين التشكيليين السوريين، وذلك ضمن فعاليات الاحتفال بالذكرى الأولى لتحرير سوريا وانتصار الثورة.
\n\nيقدم الهجر من خلال معرضه الحالي تجربة فنية توثيقية جعلت من الحرف العربي أداة للذاكرة ومقاومة الظلم وبناء رؤية بصرية جديدة لسوريا.
\nيضم المعرض نحو 30 عملاً فنياً أنجزها الهجر بين عامي 2014 و2025، موزعة على ثلاثة محاور رئيسية، كما أوضح لمراسل العاصمة نيوز، حيث يستحضر المحور الأول “مدن الرماد” عبر أعمال تجسد تدمير المدن على يد النظام السابق، بينما يركز المحور الثاني على التوثيق البصري لكتابات المعتقلين على جدران الزنازين، باعتبارها ذاكرة حية لا تقبل الطمس.
\n\n![](\"uploads/news/bcb4295e5cf40f1fce560394eb3d5d53a7943505.jpg\")
أما المحور الثالث، بحسب الهجر، فيقدم لغة احتفالية وهوية بصرية جديدة لسوريا بعد التحرير وانتصار الثورة، يغلب عليها اللون الأخضر كرمز للتجدد والاستمرارية.
\nوفيما يخص تسمية المعرض، بيّن الهجر أن كلمة “التيه” تحمل دلالتين؛ الأولى الضياع الذي عاشه الشعب السوري خلال 14 عاماً من النضال بحثاً عن الحرية، والثانية التفاخر بالعودة منتصراً، مع الأمل في استعادة الحقوق، وعلى رأسها تحقيق العدالة الانتقالية ومحاسبة المجرمين.
\n\nأكد الهجر أن الحرف العربي في تجربته ليس مجرد كتابة مقروءة، بل هو عنصر تشكيلي يتجاوز الجغرافيا واللغة المنطوقة ليصبح لغة بصرية إنسانية.
\n\n![](\"uploads/news/9541ca82b4f57921474bfb934b7ee93dd036d5ed.jpg\")
الهجر، الذي اعتقلته أجهزة النظام السابق الأمنية عام 2014، قال: “استخدمت الحرف ككيان بصري دائم، إذ تحمل بعض الأعمال عبارات فعلية كتبها المعتقلون على جدران السجون، بينما تعتمد بقية الأعمال على التكوين الحروفي البصري”.
\nأما على صعيد التقنيات، فيعتمد الفنان بشكل رئيسي على الأكريليك مع تقنيات متعددة، وجاءت أغلب الأعمال بأحجام كبيرة لأن “الذاكرة أحياناً تحتاج إلى مساحة تتسع لثقل الصورة والفكرة”، وفق تعبيره.
\n\nيشكل المعرض محطة خاصة في مسيرة الهجر، إذ يأتي بعد آخر معرض له في دمشق عام 2010، ويصف الفنان العرض في صالة الشعب بأنه جزء من انتصار السوريين وعودة للفضاء الثقافي الذي حُرم منه الفنانون والجمهور لسنوات طويلة.
\n\n![](\"uploads/news/ece706e5bc56c3604c441c77f8318e8888e0bf73.jpg\")
وأشار الهجر إلى أنه خلال سنوات اللجوء القسري بين لبنان والإمارات، أنجز أعمالاً توثيقية كبرى، منها جدارية بمساحة 15 متراً مربعاً وثّقت مراحل الثورة السورية بين عامي 2011 و2018، وأعمال أخرى معروضة في متحف ثقافات الشعوب بمدينة كولن الألمانية ضمن معرض “سوريا ضد النسيان” عام 2022، إضافة إلى عمل تشكيلي يوثق تضرر 45 موقعاً أثرياً في سوريا.
\nأكد رئيس اتحاد الفنانين التشكيليين السوريين الدكتور محمد صبحي السيد يحيى أن معرض “تيه الخط” يوثق الذاكرة السورية ويدعم الرؤية البصرية الوطنية عبر الحرف العربي، واصفاً الهجر بأنه “فنان من الأحرار وحامٍ للحرف العربي”.
\n\nوأشار السيد يحيى إلى أن الأعمال المقدمة تشكل توثيقاً بصرياً لمراحل مفصلية من الثورة السورية، ومعاناة المعتقلين وجدران السجون، مؤكداً أن توقيت المعرض يواكب أفراح سوريا بالذكرى الأولى للنصر والتحرير، ويعيد التذكير بما مر به السوريون خلال السنوات الماضية.
\n\nوشدد على أن “صالة الشعب هي لكل فنان سوري وعربي حر”، وأن أبواب الاتحاد مفتوحة أمام جميع الفنانين على امتداد الجغرافيا السورية.
\n\nإلى جانب بُعده الفني، يحمل المعرض مبادرة إنسانية، حيث يُخصص ربع ريعه لدعم الأعمال الإنسانية والتخفيف من معاناة الأسر المتعففة لصالح جمعية «بلسمة»، في تأكيد على دور الفن كفعل اجتماعي ومسؤولية أخلاقية.
\n\n![](\"uploads/news/d71557d24e5bbb5e95870fe7a7338270e8fab01e.jpg\")
المعرض الذي أشرف عليه فنياً جبار عبد الله، ورافق افتتاحه عزف حي للموسيقي أيهم أحمد، يستمر حتى الخميس 18 من كانون الأول الجاري، مقدماً تجربة بصرية مكثفة حول تحوّل الحرف العربي من أثر على الجدار إلى صرح للذاكرة، ومن الضياع إلى بحث، ومن الألم إلى بصمة أمل في تاريخ سوريا المعاصر.
\nصالح الهجر خطاط وفنان تشكيلي سوري، وعضو اتحادي الفنانين التشكيليين السوريين والعرب، ويُعد من الأسماء البارزة في الفن الحروفي المعاصر.
\n\n![](\"uploads/news/1a4b77f4d950103c7525271c2a95556b7f1eae4e.jpg\")
نال إجازة الخط العربي على يد كبير الخطاطين ونقيب الخطاطين في مصر مسعد خضير البورسعيدي، وقدم مسيرة غنية بالمعارض الفردية داخل سوريا وخارجها منذ عام 2001، وشارك في مهرجانات وملتقيات عربية ودولية، أبرزها ملتقى الشارقة لفن الخط العربي حيث حاز الجائزة التقديرية عن الاتجاه الحروفي عام 2014، كما أنجز أعمالاً جدارية بالحرف العربي.
\nنفذ الهجر عدة ورش عمل متخصصة، وتقتني أعماله مؤسسات رسمية وثقافية ومجموعات خاصة في عدد من الدول العربية والأجنبية، وجمعت أعماله بين أصالة الخط العربي ورؤيته التشكيلية المعاصرة.
", "tags": [ "الحرف العربي", "صالح الهجر", "الثورة السورية", "معرض فني", "دمشق", "الذاكرة السورية", "الفن التشكيلي", "العدالة الانتقالية", "جمعية بلسمة" ] }, "en": { "title": "\"The Lost Line\"… Arabic Calligraphy Witnessing the Memory of the Syrian Revolution in Saleh Al-Hajer's Exhibition", "content": "Damascus - Al-Asima News
\n\nToday, the \"The Lost Line\" art exhibition by visual artist and calligrapher Saleh Al-Hajer opened at the People's Hall in Damascus, under the patronage of the Ministry of Culture and the Syrian Association of Visual Artists, as part of the first anniversary celebrations of Syria's liberation and the revolution's victory.
\n\nThrough his current exhibition, Al-Hajer presents an artistic documentary experience that transforms Arabic calligraphy into a tool for memory, resistance against injustice, and a new visual construction for Syria.
\nThe exhibition includes about 30 artworks created by Al-Hajer between 2014 and 2025, distributed across three main themes, as he explained to Al-Asima News reporter. The first theme, \"Cities of Ash,\" reflects the destruction of cities by the former regime, while the second focuses on visually documenting prisoners' writings on prison walls as a living memory that cannot be erased.
\n\nThe third theme, according to Al-Hajer, offers a celebratory language and a new visual identity for Syria after liberation and the revolution's victory, dominated by green as a symbol of renewal and continuity.
\nRegarding the exhibition's name, Al-Hajer explained that \"The Lost\" carries two meanings: the first is the loss experienced by the Syrian people during 14 years of struggle for freedom, and the second is the pride of returning victorious, with hope to reclaim rights, foremost among them transitional justice and holding criminals accountable.
\n\nAl-Hajer emphasized that Arabic calligraphy in his experience is not just readable writing but a formative element that transcends geography and spoken language to become a human visual language.
\n\nAl-Hajer, who was detained by the former regime's security apparatus in 2014, said: \"I used the letter as a permanent visual entity; some works contain actual phrases written by detainees on prison walls, while others rely on visual letter composition.\"
\nTechnically, the artist mainly uses acrylic with various techniques, and most works are large in size because \"memory sometimes requires a space large enough to bear the weight of the image and idea,\" as he expressed.
\n\nThe exhibition marks a special milestone in Al-Hajer's career, coming after his last exhibition in Damascus in 2010. The artist describes the show at People's Hall as part of the Syrians' victory and a return to the cultural space that artists and audiences were deprived of for many years.
\n\nAl-Hajer noted that during his forced exile between Lebanon and the UAE, he created major documentary works, including a 15-square-meter mural documenting the stages of the Syrian revolution from 2011 to 2018, and other works displayed at the Museum of World Cultures in Cologne, Germany, as part of the \"Syria Against Forgetting\" exhibition in 2022, in addition to a piece documenting damage to 45 archaeological sites in Syria.
\nDr. Mohammad Sobhi Al-Sayed Yahya, President of the Syrian Association of Visual Artists, affirmed that the \"The Lost Line\" exhibition documents Syrian memory and supports the national visual vision through Arabic calligraphy, describing Al-Hajer as \"a free artist and protector of Arabic calligraphy.\"
\n\nAl-Sayed Yahya pointed out that the presented works visually document pivotal stages of the Syrian revolution, the suffering of detainees, and prison walls, emphasizing that the timing of the exhibition coincides with Syria's first anniversary of victory and liberation, reminding of the hardships Syrians endured over the past years.
\n\nHe stressed that \"People's Hall is for every free Syrian and Arab artist,\" and that the association's doors are open to all artists across Syrian geography.
\n\nBesides its artistic dimension, the exhibition carries a humanitarian initiative, dedicating a quarter of its proceeds to support humanitarian work and alleviate the suffering of needy families through the \"Balsama\" Association, affirming art's role as a social act and ethical responsibility.
\n\nThe exhibition, supervised artistically by Jabbar Abdullah and accompanied by a live performance by musician Ayham Ahmad, continues until Thursday, December 18, presenting an intense visual experience about the transformation of Arabic calligraphy from wall inscriptions to a monument of memory, from loss to search, and from pain to a mark of hope in Syria's contemporary history.
\nSaleh Al-Hajer is a Syrian calligrapher and visual artist, a member of both the Syrian and Arab Associations of Visual Artists, and is considered one of the prominent names in contemporary calligraphic art.
\n\nHe earned his Arabic calligraphy license under the supervision of the prominent calligrapher and head of calligraphers in Egypt, Mas'ad Khudair Al-Borsaidi. He has held numerous solo exhibitions inside and outside Syria since 2001, participating in various Arab and international festivals and forums, notably the Sharjah Arabic Calligraphy Forum, where he won the honorary award for the calligraphic trend in 2014. He also created several murals in Arabic calligraphy.
\nAl-Hajer conducted several specialized workshops, and his works are held by official institutions, cultural bodies, and private collections in several Arab and foreign countries, combining the authenticity of Arabic calligraphy with his contemporary artistic vision.
", "tags": [ "Arabic Calligraphy", "Saleh Al-Hajer", "Syrian Revolution", "Art Exhibition", "Damascus", "Syrian Memory", "Visual Arts", "Transitional Justice", "Balsama Association" ] }, "fr": { "title": "\"La Ligne Perdue\"… La calligraphie arabe témoigne de la mémoire de la révolution syrienne dans l'exposition de Saleh Al-Hajer", "content": "Damas - Al-Asima News
\n\nUn exposition d'art intitulée \"La Ligne Perdue\" de l'artiste visuel et calligraphe Saleh Al-Hajer a été inaugurée aujourd'hui à la salle du Peuple à Damas, sous le patronage du ministère de la Culture et de l'Association syrienne des artistes visuels, dans le cadre des célébrations du premier anniversaire de la libération de la Syrie et de la victoire de la révolution.
\n\nÀ travers son exposition actuelle, Al-Hajer présente une expérience artistique documentaire qui transforme la calligraphie arabe en un outil de mémoire, de résistance à l'injustice et en une nouvelle construction visuelle pour la Syrie.
\nL'exposition comprend environ 30 œuvres créées par Al-Hajer entre 2014 et 2025, réparties en trois thèmes principaux, comme il l'a expliqué au correspondant d'Al-Asima News. Le premier thème, \"Villes de cendres\", reflète la destruction des villes par l'ancien régime, tandis que le second se concentre sur la documentation visuelle des écrits des prisonniers sur les murs des prisons en tant que mémoire vivante indélébile.
\n\nLe troisième thème, selon Al-Hajer, offre un langage festif et une nouvelle identité visuelle pour la Syrie après la libération et la victoire de la révolution, dominée par le vert comme symbole de renouveau et de continuité.
\nConcernant le nom de l'exposition, Al-Hajer a expliqué que \"La Perdue\" porte deux significations : la première est la perte vécue par le peuple syrien pendant 14 ans de lutte pour la liberté, et la seconde est la fierté du retour victorieux, avec l'espoir de récupérer les droits, dont en premier lieu la justice transitionnelle et la reddition de comptes des criminels.
\n\nAl-Hajer a souligné que la calligraphie arabe dans son expérience n'est pas seulement une écriture lisible, mais un élément formel qui transcende la géographie et la langue parlée pour devenir un langage visuel humain.
\n\nAl-Hajer, qui a été détenu par les services de sécurité de l'ancien régime en 2014, a déclaré : \"J'ai utilisé la lettre comme entité visuelle permanente ; certaines œuvres contiennent des phrases réelles écrites par des détenus sur les murs des prisons, tandis que d'autres reposent sur la composition visuelle des lettres.\"
\nTechniquement, l'artiste utilise principalement l'acrylique avec diverses techniques, et la plupart des œuvres sont de grande taille car \"la mémoire nécessite parfois un espace suffisamment grand pour supporter le poids de l'image et de l'idée\", selon ses propos.
\n\nL'exposition marque une étape spéciale dans la carrière d'Al-Hajer, survenant après sa dernière exposition à Damas en 2010. L'artiste décrit le spectacle à la salle du Peuple comme faisant partie de la victoire des Syriens et un retour à l'espace culturel dont les artistes et le public ont été privés pendant de nombreuses années.
\n\nAl-Hajer a noté que durant son exil forcé entre le Liban et les Émirats arabes unis, il a créé de grandes œuvres documentaires, notamment une fresque de 15 mètres carrés documentant les étapes de la révolution syrienne de 2011 à 2018, ainsi que d'autres œuvres exposées au Musée des Cultures du Monde à Cologne, en Allemagne, dans le cadre de l'exposition \"Syrie contre l'oubli\" en 2022, en plus d'une œuvre documentant les dommages causés à 45 sites archéologiques en Syrie.
\nLe Dr Mohammad Sobhi Al-Sayed Yahya, président de l'Association syrienne des artistes visuels, a affirmé que l'exposition \"La Ligne Perdue\" documente la mémoire syrienne et soutient la vision visuelle nationale à travers la calligraphie arabe, décrivant Al-Hajer comme \"un artiste libre et un protecteur de la calligraphie arabe\".
\n\nAl-Sayed Yahya a souligné que les œuvres présentées documentent visuellement des étapes clés de la révolution syrienne, la souffrance des détenus et les murs des prisons, insistant sur le fait que le moment de l'exposition coïncide avec le premier anniversaire de la victoire et de la libération de la Syrie, rappelant les épreuves traversées par les Syriens ces dernières années.
\n\nIl a souligné que \"la salle du Peuple est pour tout artiste syrien et arabe libre\", et que les portes de l'association sont ouvertes à tous les artistes sur l'ensemble du territoire syrien.
\n\nOutre sa dimension artistique, l'exposition porte une initiative humanitaire, consacrant un quart de ses recettes au soutien des actions humanitaires et à l'allègement des souffrances des familles démunies au profit de l'association « Balsama », affirmant le rôle de l'art en tant qu'acte social et responsabilité éthique.
\n\nL'exposition, supervisée artistiquement par Jabbar Abdullah et accompagnée d'une performance en direct du musicien Ayham Ahmad, se poursuit jusqu'au jeudi 18 décembre, offrant une expérience visuelle intense sur la transformation de la calligraphie arabe, des inscriptions murales à un monument de mémoire, de la perte à la recherche, et de la douleur à une empreinte d'espoir dans l'histoire contemporaine de la Syrie.
\nSaleh Al-Hajer est un calligraphe et artiste visuel syrien, membre des associations syrienne et arabe des artistes visuels, considéré comme l'un des noms marquants de l'art calligraphique contemporain.
\n\nIl a obtenu sa licence en calligraphie arabe auprès du grand calligraphe et président des calligraphes en Égypte, Mas'ad Khudair Al-Borsaidi. Il a mené une riche carrière d'expositions individuelles en Syrie et à l'étranger depuis 2001, participant à divers festivals et forums arabes et internationaux, notamment le Forum de la calligraphie arabe de Sharjah, où il a remporté le prix honorifique pour la tendance calligraphique en 2014. Il a également réalisé plusieurs fresques en calligraphie arabe.
\nAl-Hajer a animé plusieurs ateliers spécialisés, et ses œuvres sont détenues par des institutions officielles, culturelles et des collections privées dans plusieurs pays arabes et étrangers, alliant l'authenticité de la calligraphie arabe à sa vision artistique contemporaine.
", "tags": [ "Calligraphie arabe", "Saleh Al-Hajer", "Révolution syrienne", "Exposition d'art", "Damas", "Mémoire syrienne", "Arts visuels", "Justice transitionnelle", "Association Balsama" ] }, "tr": { "title": "\"Kayıp Hat\"… Saleh El-Hajer'in Sergisinde Arap Hat Sanatı Suriye Devriminin Hafızası Oluyor", "content": "Şam - Al-Asima Haber
\n\nBugün Şam'daki Halk Salonu'nda, görsel sanatçı ve hattat Saleh El-Hajer'in \"Kayıp Hat\" adlı sanat sergisi, Kültür Bakanlığı ve Suriye Görsel Sanatlar Birliği'nin himayesinde açıldı. Sergi, Suriye'nin kurtuluşu ve devrimin zaferinin birinci yıl dönümü kutlamaları kapsamında düzenleniyor.
\n\nEl-Hajer, mevcut sergisinde Arap hat sanatını hafıza aracı, zulme direniş ve Suriye için yeni bir görsel yapı inşası olarak sunan sanatsal bir belgesel deneyim ortaya koyuyor.
\nSergide, 2014-2025 yılları arasında El-Hajer tarafından yapılmış yaklaşık 30 eser yer alıyor. Al-Asima Haber muhabirine yaptığı açıklamada, eserler üç ana tema altında toplanıyor. İlk tema \"Küller Şehirleri\" olarak adlandırılıyor ve eski rejimin şehirleri tahrip etmesini yansıtıyor. İkinci tema ise mahkumların zindan duvarlarına yazdıkları yazıların görsel belgelemesini içeriyor ve silinemez canlı bir hafıza olarak kabul ediliyor.
\n\nÜçüncü tema ise El-Hajer'e göre, özgürleşme ve devrimin zaferinden sonra Suriye için kutlama dili ve yeni bir görsel kimlik sunuyor. Bu temada yeşil renk, yenilenme ve devamlılığın simgesi olarak öne çıkıyor.
\nSerginin ismiyle ilgili olarak El-Hajer, \"Kayıp\" kelimesinin iki anlam taşıdığını belirtti: Birincisi, özgürlük için 14 yıl süren mücadele boyunca Suriye halkının yaşadığı kayıp; ikincisi ise zaferle dönen gurur ve hakların, özellikle geçiş dönemi adaletinin ve suçluların hesap vermesinin geri kazanılması umudu.
\n\nEl-Hajer, deneyiminde Arap hat sanatının sadece okunabilir yazı olmadığını, coğrafyayı ve konuşulan dili aşan, insani bir görsel dil haline gelen biçimsel bir unsur olduğunu vurguladı.
\n\n2014 yılında eski rejimin güvenlik güçleri tarafından tutuklanan El-Hajer, \"Harfleri kalıcı bir görsel varlık olarak kullandım; bazı eserlerde mahkumların hapishane duvarlarına yazdığı gerçek ifadeler yer alırken, diğerleri görsel harf kompozisyonuna dayanıyor\" dedi.
\nTeknik açıdan sanatçı, esas olarak akrilik ve çeşitli teknikler kullanıyor. Çoğu eser büyük boyutlarda çünkü \"hafıza bazen görüntü ve fikrin ağırlığını taşıyacak genişliğe ihtiyaç duyar,\" diye ifade etti.
\n\nSergi, El-Hajer'in kariyerinde özel bir dönüm noktası oluşturuyor; çünkü 2010'daki son Şam sergisinden sonra gerçekleşiyor. Sanatçı, Halk Salonu'ndaki sergiyi Suriyelilerin zaferinin bir parçası ve sanatçıların ve izleyicilerin uzun yıllar mahrum kaldığı kültürel alana dönüş olarak tanımlıyor.
\n\nEl-Hajer, Lübnan ve Birleşik Arap Emirlikleri arasında zorunlu sürgün yıllarında, 2011-2018 yılları arasında Suriye devriminin aşamalarını belgeleyen 15 metrekarelik büyük bir duvar resmi ve 2022 yılında Almanya'nın Köln kentindeki Dünya Kültürleri Müzesi'nde \"Unutmaya Karşı Suriye\" sergisinde sergilenen diğer eserler dahil olmak üzere önemli belgesel çalışmalar yaptığını belirtti. Ayrıca Suriye'deki 45 arkeolojik sit alanının zarar görmesini belgeleyen bir sanat eseri de bulunuyor.
\nSuriye Görsel Sanatlar Birliği Başkanı Dr. Mohammad Sobhi Al-Sayed Yahya, \"Kayıp Hat\" sergisinin Arap hat sanatı aracılığıyla Suriye hafızasını belgelediğini ve ulusal görsel vizyonu desteklediğini belirtti. Al-Hajer'i \"özgür bir sanatçı ve Arap hat sanatının koruyucusu\" olarak tanımladı.
\n\nAl-Sayed Yahya, sergilenen eserlerin Suriye devriminin dönüm noktalarını, tutukluların çektiği acıları ve hapishane duvarlarını görsel olarak belgelediğini, serginin zamanlamasının Suriye'nin zafer ve kurtuluşunun birinci yıldönümüyle örtüştüğünü vurguladı ve Suriyelilerin son yıllarda yaşadıklarını hatırlattığını söyledi.
\n\n\"Halk Salonu, her özgür Suriyeli ve Arap sanatçıya açıktır\" dedi ve birliğin kapılarının Suriye'nin tüm coğrafyasındaki tüm sanatçılara açık olduğunu vurguladı.
\n\nSanat boyutunun yanı sıra, sergi insani bir girişim taşıyor; gelirinin dörtte biri insani çalışmaları desteklemek ve ihtiyaç sahibi ailelerin sıkıntılarını hafifletmek için \"Balsama\" Derneği'ne ayrılmıştır. Bu, sanatın sosyal bir eylem ve etik bir sorumluluk olduğunu vurguluyor.
\n\nSanat yönetmenliğini Cebbar Abdullah'ın üstlendiği sergi, müzisyen Ayham Ahmad'ın canlı performansıyla açıldı ve 18 Aralık Perşembe gününe kadar devam edecek. Sergi, Arap hat sanatının duvar yazılarından hafıza anıtına, kayıptan arayışa ve acıdan çağdaş Suriye tarihindeki umut izine dönüşümünü yoğun bir görsel deneyimle sunuyor.
\nSaleh El-Hajer, Suriye'li hattat ve görsel sanatçı, Suriye ve Arap Görsel Sanatlar Birlikleri üyesidir ve çağdaş hat sanatında önde gelen isimlerden biridir.
\n\nMısır'da büyük hattat ve hattatlar başkanı Mas'ad Khudair Al-Borsaidi'den Arap hat lisansını aldı. 2001 yılından beri Suriye içinde ve dışında birçok kişisel sergi açtı, Arap ve uluslararası festivallere ve forumlara katıldı. Özellikle 2014 yılında Şarika Arap Hat Forumu'nda hat akımı için onur ödülünü kazandı. Ayrıca Arap hat sanatında duvar resimleri gerçekleştirdi.
\nEl-Hajer, çeşitli uzmanlık atölyeleri düzenledi ve eserleri resmi kurumlar, kültürel kuruluşlar ve özel koleksiyonlar tarafından birçok Arap ve yabancı ülkede satın alındı. Eserleri Arap hattının özgünlüğü ile çağdaş sanatsal vizyonunu birleştiriyor.
", "tags": [ "Arap Hat Sanatı", "Saleh El-Hajer", "Suriye Devrimi", "Sanat Sergisi", "Şam", "Suriye Hafızası", "Görsel Sanatlar", "Geçiş Adaleti", "Balsama Derneği" ] }, "ku": { "title": "\"Xeta Wenda\"… Xetê Erebî Bîranîna Şoreşa Sûriyê Di Pêşangeha Saleh El-Hajer de", "content": "Damaskus - Al-Asima News
\n\nÎro di Dêra Gelê Damaskusê de pêşangeha hunerî ya \"Xeta Wenda\" ya hunermend û xetkarê wênevan Saleh El-Hajer hate vekirin, bi piştgirî ya Wezareta Çand û Yekîtiya Hunermendên Wênevan a Sûriyê, di çarçoveya bûyerên ji bo roja yekem a azadiya Sûriyê û serkeftina şoreşê de.
\n\nEl-Hajer di pêşangeha xwe ya niha de têcrûbeya hunerî ya belgekirinê pêşkêş dike ku xetê erebî wekî amûra bîranînê, berxwedana li dijî zulum û avakirina wêneyek nû ya Sûriyê dike.
\nPêşangeha xwe di nav de 30 karên hunerî yên ku El-Hajer di navbera 2014 û 2025-an de çêkirine têne nîşandan, ku li ser sê mijarên sereke vedigere, wekî ku wî ji raporekera Al-Asima News re got. Mijara yekem \"Bajarên Xûl\" e ku tê de têne nîşandan winda kirina bajarên ji hêla hêzên berê ve, û mijara duyem li ser belgekirina wêneyî ya nivîsarên girtîyan li ser dîwarên zindanê ye, ku wekî bîranîna jiyanê ku nayê jêbirin tê hesibandin.
\n\nMijara sêyem, li gorî El-Hajer, zimanek şên û nasnameya wêneyî ya nû ya Sûriyê piştî azadkirin û serkeftina şoreşê pêşkêş dike, ku rengê kesk wekî sembola nûjenbûn û domdarîyê tê zêdekirin.
\nLi ser navê pêşangehê, El-Hajer şand ku \"Wenda\" du maneyên girîng hene; yekem winda bûna ku gelê Sûriyê di demsala 14-an de li benda azadiyê bû, duyem jî serkeftina vegerê bi serfirazî û hêvîya vegerandina mafan, bi seranserê dadgeha veguhastinê û hesabdariya têkoşerên xwînşêr.
\n\nEl-Hajer îzah kir ku xetê erebî di têcrûbeya wî de tenê nivîsara xwendinê nayê hesibandin, lê belê yekemtiyek şekilî ye ku ji geografî û zimanê axaftî derbas dibe û zimanek wêneyî ya mirovahî dibe.
\n\nEl-Hajer ku di sala 2014-an de ji hêla amûrên ewlekar a hêzên berê ve hat girtin, got: \"Ez xetê wekî yektiya wêneyî ya daîmî bikar anîn; hin karan di nav de peyvên rastîn hene ku girtîyan li ser dîwarên zindan nivîsî ne, lê yên din li ser kompozîsyona wêneyî ya xetê hatine avakirin.\"
\nLi dor teknîkên xebatê, hunermend bi sereke li ser akrilîk û teknîkên cûda cûda xebitîne, û gelek karan mezin ne ji ber ku \"bîranîn gelek caran hewce dike ku cîhek mezin be ku giraniya wêneyê û fikrê bigire,\" wekî ku wî got.
\n\nPêşangeh di rêza karê El-Hajer de cihê taybet heye, ji ber ku piştî dawîna pêşangeha wî ya li Damaskusê di sala 2010-an de hat afirandin. Hunermend pêşangeha li Dêra Gelê wekî beşek ji serkeftina Sûriyeyan û vegera erdê çandî ya ku hunermend û temaşevan ji ber demeke dirêj ji wê ve hatine qedexekirin, tê dîtin.
\n\nEl-Hajer îzah kir ku di demsalên derbasbûna vegerê ya zorî di navbera Libnan û Emaratên Yekbûyî de, karên belgekirinê yên mezin çêkirine, di nav de jî mînayek 15 metrekareyî ya ku pêvajoya şoreşa Sûriyê di navbera 2011 û 2018-an de belge dike, û karên din ku di muzeya çandên cîhanê ya Kolînê ya Almanya de di pêşangeha \"Sûriyê Dijî Bîrçîtiyê\" ya sala 2022-an de hatine nîşandan, her weha karêk hunerî ku 45 malpera dîrokî yên Sûriyê tê de zarar hatî belgekirin jî heye.
\nSerokê Yekîtiya Hunermendên Wênevan a Sûriyê, Dr. Mohammad Sobhi Al-Sayed Yahya, piştrast kir ku pêşangeha \"Xeta Wenda\" bîranîna Sûriyê belge dike û dîtina wêneyî ya neteweyî bi xetê erebî piştgirî dide, û El-Hajerê wekî \"hunermendek azad û parastina xetê erebî\" nas kir.
\n\nAl-Sayed Yahya nîşan da ku karên pêşkêşkirî belgekirina wêneyî yên gavên girîng ên şoreşa Sûriyê, êşê girtîyan û dîwarên zindan in, û demek pêşangehê bi kêfxweşiyên Sûriyê ya roja yekem a serkeftin û azadiyê re hevgirtî ye, û bîranîna derbasbûna Sûriyeyan di salên dawî de dîsa dike.
\n\nWî jî vebûyî ku \"Dêra Gelê ji bo her hunermendê azad a Sûriyê û Erebî ye\", û deriyên yekîtîya hunermendan ji bo hemû hunermendan li hember geographiya Sûriyê vekirî ne.
\n\nLi gel astengiya hunerî, pêşangeh teşebbusa mirovahî jî heye, ku çarêkê ji firotinê xwe ji bo piştgirîya karên mirovahî û kêmkirina êşê malbatanê ku li dijî destûr in ji bo civata «Balsama» vedide, ku rolê hunerê wekî kiryarê civakî û mesûliyetê êdîtiqî tê îzah kirin.
\n\nPêşangeh ku ji aliyê hunerî jîbar Jebar Abdullah rêvebirîye, û vekirina wê bi performansa zindî ya muzîsyen Ayham Ahmad re hevgirtî ye, heta pêncşem 18ê Kanûna Paşînê diçê, û tê pêşkêşkirina têcrûbeya wêneyî ya giran li ser guhertina xetê erebî ji nîşana li ser dîwar ve ber serdana bîranînê, ji wenda heta lêgerînê, û ji êş heta nişana hêvîyê di dîroka nûjen a Sûriyê de.
\nSaleh El-Hajer xetkar û hunermendê wênevan a Sûriyê ye, endamê yekîtiyên hunermendên wênevan a Sûriyê û Erebî ye, û wekî yek ji navdarên hunera xetkarî ya nûjen tê hesibandin.
\n\nWî destûra xetê erebî ji aliyê xetkarê mezin û serokê xetkaran li Misr, Mas'ad Khudair Al-Borsaidi, wergirt, û ji sala 2001-an ve di navbera Sûriyê û derveyî wê de pêşangehên taybetî zêde çêkirine. Wî di festival û civînên arabî û navneteweyî de beşdar bû, herweha li civîna şêwaza xetê erebî ya Sharjah, ku di sala 2014-an de xelata pîrozbahî ji bo şêwaza xetkarî wergirt. Hêj jî karên xetkarî yên li ser dîwar çêkirine.
\nEl-Hajer gelek workshopên taybetî çêkirine, û karên wî ji aliyê rêveberiyên fermî, çandî û koleksiyona taybetî yên di çend welatên erebî û derveyî wê de têne girêdan. Karên wî tevgera xetê erebî yên kevn û dîtina wî ya hunerî ya nûjen têne hevkêşandin.
", "tags": [ "Xetê Erebî", "Saleh El-Hajer", "Şoreşa Sûriyê", "Pêşangeha Hunerî", "Damaskus", "Bîranîna Sûriyê", "Hunerên Wênevan", "Dadgeha Veguhastinê", "Civata Balsama" ] }, "ru": { "title": "\"Потерянная линия\"… Арабская каллиграфия как свидетель памяти Сирийской революции на выставке Салеха Аль-Хаджера", "content": "Дамаск - Al-Asima News
\n\nСегодня в Народном зале в Дамаске открылась художественная выставка \"Потерянная линия\" визуального художника и каллиграфа Салеха Аль-Хаджера под патронажем Министерства культуры и Сирийской ассоциации визуальных художников в рамках празднования первой годовщины освобождения Сирии и победы революции.
\n\nЧерез свою текущую выставку Аль-Хаджер представляет художественный документальный опыт, превращающий арабскую каллиграфию в инструмент памяти, сопротивления несправедливости и новую визуальную конструкцию для Сирии.
\nВыставка включает около 30 произведений, созданных Аль-Хаджером в период с 2014 по 2025 год, распределённых по трём основным темам, как он объяснил корреспонденту Al-Asima News. Первая тема \"Города пепла\" отражает разрушение городов бывшим режимом, вторая сосредоточена на визуальной документации надписей заключённых на стенах тюрем как живой памяти, которую нельзя стереть.
\n\nТретья тема, по словам Аль-Хаджера, предлагает праздничный язык и новую визуальную идентичность Сирии после освобождения и победы революции, где доминирует зелёный цвет как символ обновления и непрерывности.
\nОтносительно названия выставки Аль-Хаджер пояснил, что \"Потерянная\" несёт два значения: первое — потеря, пережитая сирийским народом за 14 лет борьбы за свободу, второе — гордость за возвращение победителем с надеждой вернуть права, в первую очередь переходное правосудие и привлечение преступников к ответственности.
\n\nАль-Хаджер подчеркнул, что арабская каллиграфия в его опыте — это не просто читаемое письмо, а формообразующий элемент, который выходит за пределы географии и устного языка, становясь человеческим визуальным языком.
\n\nАль-Хаджер, который был арестован службами безопасности бывшего режима в 2014 году, сказал: \"Я использовал букву как постоянный визуальный объект; некоторые работы содержат реальные фразы, написанные заключёнными на стенах тюрем, в то время как другие основаны на визуальной композиции букв.\"
\nТехнически художник в основном использует акрил с различными техниками, и большинство работ выполнены в большом формате, потому что \"памяти иногда требуется пространство, достаточно большое, чтобы вместить вес изображения и идеи\", как он выразился.
\n\nВыставка является особой вехой в карьере Аль-Хаджера, поскольку она проходит после его последней выставки в Дамаске в 2010 году. Художник описывает показ в Народном зале как часть победы сирийцев и возвращение к культурному пространству, от которого художники и публика были лишены многие годы.
\n\nАль-Хаджер отметил, что во время вынужденного изгнания между Ливаном и ОАЭ он создал крупные документальные работы, включая 15-метровую фреску, документирующую этапы сирийской революции с 2011 по 2018 годы, а также другие работы, выставленные в Музее мировых культур в Кёльне, Германия, в рамках выставки \"Сирия против забвения\" в 2022 году, а также произведение, документирующее повреждения 45 археологических объектов в Сирии.
\nДоктор Мохаммад Собхи Аль-Саид Яхья, президент Сирийской ассоциации визуальных художников, подтвердил, что выставка \"Потерянная линия\" документирует сирийскую память и поддерживает национальное визуальное видение через арабскую каллиграфию, описывая Аль-Хаджера как \"свободного художника и защитника арабской каллиграфии\".
\n\nАль-Саид Яхья отметил, что представленные работы визуально документируют ключевые этапы сирийской революции, страдания заключённых и стены тюрем, подчеркивая, что время проведения выставки совпадает с первой годовщиной победы и освобождения Сирии, напоминая о трудностях, которые пережили сирийцы за последние годы.
\n\nОн подчеркнул, что \"Народный зал открыт для каждого свободного сирийского и арабского художника\", и что двери ассоциации открыты для всех художников по всей территории Сирии.
\n\nПомимо художественного аспекта, выставка несёт гуманитарную инициативу, выделяя четверть своих доходов на поддержку гуманитарных работ и смягчение страданий нуждающихся семей через Ассоциацию «Бальсама», подтверждая роль искусства как социального действия и этической ответственности.
\n\nВыставка, художественным руководителем которой является Джаббар Абдулла, сопровождается живым выступлением музыканта Айхама Ахмада и продлится до четверга, 18 декабря, предлагая насыщенный визуальный опыт о трансформации арабской каллиграфии от надписей на стенах к памятнику памяти, от потери к поиску и от боли к знаку надежды в современной истории Сирии.
\nСалех Аль-Хаджер — сирийский каллиграф и визуальный художник, член Сирийской и Арабской ассоциаций визуальных художников, считается одним из выдающихся имён современного каллиграфического искусства.
\n\nОн получил лицензию по арабской каллиграфии под руководством известного каллиграфа и главы каллиграфов Египта Мас'ада Худэйра Аль-Борсаиди. С 2001 года он провёл множество персональных выставок внутри Сирии и за её пределами, участвовал в арабских и международных фестивалях и форумах, включая форум арабской каллиграфии в Шардже, где в 2014 году получил почётную награду за каллиграфическое направление. Также создал несколько настенных росписей в арабской каллиграфии.
\nАль-Хаджер провёл несколько специализированных мастер-классов, а его работы находятся в официальных учреждениях, культурных организациях и частных коллекциях в ряде арабских и зарубежных стран, сочетая аутентичность арабской каллиграфии с его современным художественным видением.
", "tags": [ "Арабская каллиграфия", "Салех Аль-Хаджер", "Сирийская революция", "Художественная выставка", "Дамаск", "Сирийская память", "Визуальное искусство", "Переходное правосудие", "Ассоциация Бальсама" ] }, "fa": { "title": "\"گمشده خط\"… خط عربی شاهدی بر حافظه انقلاب سوریه در نمایشگاه صالح الهجر", "content": "دمشق - اخبار العاصمة
\n\nنمایشگاه هنری «گمشده خط» اثر هنرمند تجسمی و خطاط صالح الهجر امروز در سالن مردم دمشق افتتاح شد. این نمایشگاه با حمایت وزارت فرهنگ و اتحادیه هنرمندان تجسمی سوریه و در چارچوب جشنهای سالگرد نخست آزادی سوریه و پیروزی انقلاب برگزار میشود.
\n\nالهجر در نمایشگاه کنونی خود تجربه هنری مستندی ارائه میدهد که خط عربی را به ابزاری برای حافظه، مقاومت در برابر ظلم و ساخت تصویری نوین برای سوریه تبدیل کرده است.
\nاین نمایشگاه شامل حدود ۳۰ اثر هنری است که الهجر بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵ خلق کرده و در سه محور اصلی تقسیمبندی شدهاند. محور اول «شهرهای خاکستر» است که تخریب شهرها توسط رژیم سابق را به تصویر میکشد. محور دوم به مستندسازی بصری نوشتههای زندانیان روی دیوارهای زندان میپردازد که به عنوان حافظه زندهای است که قابل محو شدن نیست.
\n\nمحور سوم، به گفته الهجر، زبان جشن و هویتی بصری جدید برای سوریه پس از آزادی و پیروزی انقلاب ارائه میدهد که رنگ سبز به عنوان نماد نو شدن و تداوم غالب است.
\nدر خصوص نام نمایشگاه، الهجر توضیح داد که «گمشده» دو معنا دارد؛ اول گمشدگیای که مردم سوریه طی ۱۴ سال مبارزه برای آزادی تجربه کردند و دوم غرور بازگشت پیروزانه با امید به بازپسگیری حقوق، به ویژه تحقق عدالت انتقالی و محاکمه مجرمان.
\n\nالهجر تأکید کرد که خط عربی در تجربه او صرفاً نوشتاری خواندنی نیست، بلکه عنصری هنری است که فراتر از جغرافیا و زبان گفتاری رفته و به زبان بصری انسانی تبدیل شده است.
\n\nالهجر که در سال ۲۰۱۴ توسط دستگاههای امنیتی رژیم سابق بازداشت شده بود، گفت: «خط را به عنوان یک موجودیت بصری دائمی به کار بردم؛ برخی آثار شامل عبارات واقعی نوشته شده توسط زندانیان روی دیوارهای زندان است، در حالی که سایر آثار بر ترکیب بصری حروف تکیه دارد.»
\nاز نظر تکنیکی، هنرمند عمدتاً از آکریلیک با تکنیکهای متنوع استفاده میکند و اکثر آثار در اندازههای بزرگ هستند زیرا «حافظه گاهی نیاز به فضایی دارد که بتواند وزن تصویر و ایده را تحمل کند».
\n\nاین نمایشگاه نقطه عطفی در مسیر الهجر است که پس از آخرین نمایشگاه او در دمشق در سال ۲۰۱۰ برگزار میشود. هنرمند این نمایشگاه در سالن مردم را بخشی از پیروزی سوریها و بازگشت به فضای فرهنگی که هنرمندان و مخاطبان سالها از آن محروم بودند، توصیف میکند.
\n\nالهجر اشاره کرد که در سالهای تبعید اجباری بین لبنان و امارات، آثار مستند بزرگی خلق کرده است که از جمله آن یک نقاشی دیواری ۱۵ متری است که مراحل انقلاب سوریه بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۸ را مستند کرده است. همچنین آثار دیگری در موزه فرهنگهای جهان در کلن آلمان در نمایشگاه «سوریه علیه فراموشی» در سال ۲۰۲۲ به نمایش درآمده و اثری هنری نیز آسیب دیدن ۴۵ سایت باستانی در سوریه را مستند کرده است.
\nدکتر محمد صبحي السيد يحيى، رئيس اتحاد الفنانين التشكيليين السوريين، تأکید کرد که نمایشگاه «گمشده خط» حافظه سوریه را مستند میکند و از دید بصری ملی از طریق خط عربی حمایت میکند و الهجر را «هنرمندی آزاد و حافظ خط عربی» توصیف کرد.
\n\nاو اشاره کرد که آثار ارائه شده مستندسازی بصری مراحل مهمی از انقلاب سوریه، رنج زندانیان و دیوارهای زندان است و تأکید کرد که زمانبندی نمایشگاه همزمان با جشنهای سالگرد نخست پیروزی و آزادی سوریه است و یادآور آنچه سوریها در سالهای گذشته پشت سر گذاشتهاند، میباشد.
\n\nاو تأکید کرد که «سالن مردم برای هر هنرمند آزاد سوری و عرب است» و درهای اتحادیه به روی همه هنرمندان در سراسر جغرافیای سوریه باز است.
\n\nعلاوه بر بعد هنری، نمایشگاه یک ابتکار انساندوستانه نیز دارد و یک چهارم درآمد خود را به حمایت از فعالیتهای انساندوستانه و کاهش رنج خانوادههای نیازمند به نفع انجمن «بلسمة» اختصاص داده است که نقش هنر را به عنوان یک عمل اجتماعی و مسئولیت اخلاقی تأکید میکند.
\n\nاین نمایشگاه که از نظر هنری توسط جبار عبدالله نظارت میشود و افتتاح آن با اجرای زنده موسیقی توسط ایهم احمد همراه است، تا پنجشنبه ۱۸ دسامبر ادامه دارد و تجربهای بصری عمیق درباره تحول خط عربی از نقش بر دیوار به بنای حافظه، از گمشدگی به جستجو و از درد به نشانه امید در تاریخ معاصر سوریه ارائه میدهد.
\nصالح الهجر خطاط و هنرمند تجسمی سوری است، عضو اتحادیههای هنرمندان تجسمی سوری و عرب و از نامهای برجسته هنر خط معاصر به شمار میرود.
\n\nاو مدرک خط عربی را از استاد بزرگ خطاطان و رئیس خطاطان مصر، مسعد خضیر بورسعیدی دریافت کرده است. از سال ۲۰۰۱ تاکنون نمایشگاههای فردی متعددی در داخل و خارج سوریه برگزار کرده و در جشنوارهها و گردهماییهای عربی و بینالمللی شرکت داشته است. از جمله برجستهترین آنها، گردهمایی خط عربی شارجه است که در سال ۲۰۱۴ جایزه تقدیری در زمینه گرایش خطاطی دریافت کرد. همچنین آثار دیواری با خط عربی خلق کرده است.
\nالهجر چندین کارگاه تخصصی برگزار کرده و آثارش توسط مؤسسات رسمی و فرهنگی و مجموعههای خصوصی در چندین کشور عربی و خارجی خریداری شده است. آثار او تلفیقی از اصالت خط عربی و دیدگاه هنری معاصر اوست.
", "tags": [ "خط عربی", "صالح الهجر", "انقلاب سوریه", "نمایشگاه هنری", "دمشق", "حافظه سوریه", "هنر تجسمی", "عدالت انتقالی", "انجمن بلسمة" ] } }