![](\"uploads/news/e095999a248f2ba5981710d51346b7f9aafc8523.jpg\")
\n
في حديث خاص لـ العاصمة نيوز، قالت الدكتورة أمل نصر حسين، أمينة متحف إدلب ومعاونة مدير آثار إدلب، والأستاذة المحاضرة في جامعتي إدلب وحلب: \"تمثل قلعة حارم نموذجاً مميزاً لعمارة التحصينات العسكرية عبر عصور متعاقبة\".
\nإدلب-العاصمة نيوز
\n\nتُعد قلعة حارم في إدلب من أبرز الأوابد الأثرية في سوريا، حيث تشهد على عصور متعاقبة، وتُبرز روعة العمارة العسكرية والدينية، حاملة بين جدرانها تاريخاً غنياً من الدفاعات والتحصينات التي جعلتها حصناً استراتيجياً صامداً أمام الغزاة.
\n\nتقع القلعة في الطرف الشمالي الغربي من جبل الأعلى جنوب مدينة حارم في محافظة إدلب، وتبعد حوالي 50 كيلومتراً عن مدينة إدلب، وتتمركز فوق تل طبيعي اصطناعي تبلغ مساحته 4.5 هكتارات وارتفاعه 45 متراً.
\n\nفي حديث خاص لـ العاصمة نيوز، قالت الدكتورة أمل نصر حسين، أمينة متحف إدلب ومعاونة مدير آثار إدلب، والأستاذة المحاضرة في جامعتي إدلب وحلب: \"تمثل قلعة حارم نموذجاً مميزاً لعمارة التحصينات العسكرية عبر عصور متعاقبة\".
\nوأوضحت حسين أن القلعة تشكل توأماً لقلعة أنطاكية من حيث التخطيط والبناء، إضافة إلى وجود نفق للخيالة يربط بين القلعتين، مما كان يسهل التبادل التجاري ويعزز القدرات الدفاعية. كما أن موقعها الاستراتيجي جعلها عصية على الحملات العسكرية المتعاقبة، حيث تتحكم في الطرق الواصلة بين حلب وأنطاكية والقدس.
\n\nومن الميزات البارزة للقلعة ارتفاعها الذي يصل إلى 136 متراً فوق سطح البحر، ما منحها تفوقاً عسكرياً واضحاً، كما لعبت دوراً دينياً مهماً في العصر البيزنطي، حيث كانت تعرف باسم دير حارم.
\n\nأوضحت حسين أن أقدم تسمية للمنطقة وردت في وثيقة سريانية آرامية تعود للقرن السابع الميلادي باسم \"حرم\" (HRM)، وتعني المنذور أو الحرام، ونقلت عن ياقوت الحموي في معجم البلدان أن التسمية مشتقة من الحرمان لحصانتها، أي أنها مكان مقدس يُحرم تدنيسه على العدو.
\n\nتشير الأدلة الأثرية المكتشفة خلال أعمال البعثة السورية الإيطالية بين عامي 1999 و2002 إلى وجود استيطان يعود للقرن السادس قبل الميلاد خلال الحقبة الإخمينية.
\n\n![](\"uploads/news/78ec82760c842d023cb7fa2183496a190a64f326.jpg\")
وأوضحت حسين أن أصل القلعة هو تل صناعي حوّله الرومان إلى قلعة صغيرة، ثم قام البيزنطيون بتوسيعه وتطويره، حتى جاء صلاح الدين الأيوبي وأعاد بناءها بالشكل الحالي، وتولى الظاهر بيبرس تحصينها في العصر المملوكي.
\nكما كانت حارم منتجعاً لسلاطين الدولة الأيوبية، وفي العصر الحديث استُخدمت كموقع دفاعي خلال فترة الانتداب الفرنسي على سوريا، وخاصة في ثورة المجاهد إبراهيم هنانو.
\n\nحددت حسين معالم القلعة التي تظهر اليوم كنموذج واضح لعمارة التحصينات الإسلامية التي شاع استخدامها في العصور الوسطى، مبينة أن تصميمها يعكس الأسلوب الدفاعي الذي اعتمده الأيوبيون في بناء حصونهم.
\n\nوأضافت حسين: يحيط بالقلعة خندق عميق منحوت بالصخر، يليه منحدر صخري مغطى ببلاط حجري يطوّق القلعة بالكامل، ثم السور الخارجي الذي تنتشر عليه الأبراج المجهزة بمرامي السهام، ويتخذ الضلع الجنوبي للسور شكلاً نصف دائري يتوزع عليه عدد من الأبراج بشكل شعاعي.
\n\nيقع المدخل الرئيسي بين برجين بارزين، وتؤدي البوابة إلى مدخل منكسر مشابه لمدخل قلعة حلب، ومنه تتفرع ثلاثة محاور رئيسية هي ممرات مسقوفة بعقود تصل بين أجزاء القلعة.
\n\nتضم القلعة سوقاً تجارياً وفقاً للدكتورة حسين يضم 12 محلاً موزعة على الضلعين الشمالي والجنوبي، ملحقة بعدد من المستودعات والغرف الخاصة بتخزين البضائع، وقد سُقف السوق بعقود متصالبة تتخللها فتحات مستديرة ومربعة للإنارة والتهوية، بينما تتخذ الحوانيت مساقط مربعة ذات أسقف مقوسة وبوابات بعقود دائرية مدببة.
\n\nأما الحمام العام فيقع في منتصف الضلع الشمالي الذي يضم قاعة استقبال واسعة.
\n\nأشارت الدكتورة حسين إلى أن قسم دار الإمارة يقع في الجهة الشرقية من القلعة، ويضم عدداً من القاعات والغرف، إلى جانب حمام خاص مكون من حجرتين مسقوفتين بقباب، إحداهما كانت مخصصة للموقد وفي جدرانها أنابيب فخارية لتمرير الماء الساخن، والأخرى غرفة الاستحمام التي تزين زواياها المقرنصات الأيوبية.
\n\nتظل قلعة حارم شاهدة حية على غنى التراث السوري وتنوعه، حاملة تاريخاً طويلاً من الحصون والتحصينات التي صمدت أمام العصور والحروب، لتبقى معلماً أثرياً بارزاً يستحق الحفاظ عليه كجزء من الهوية التاريخية والثقافية لمحافظة إدلب وسوريا ككل.
\n\n![](\"uploads/news/7fc2ca121859e8f780b45757ed03f304a3c4f576.jpg\")
![](\"uploads/news/4e14780e55c5a05e7de75cb31e0c97e0520ed212.jpg\")
Idlib - Al-Asima News
\n\nHarim Castle in Idlib stands as one of Syria's most important archaeological monuments, witnessing successive eras and showcasing the splendor of military and religious architecture. Its walls hold a rich history of defenses and fortifications that made it a strategic fortress resilient to invaders.
\n\nThe castle is located on the northwestern edge of Jabal al-Ala, south of Harim city in Idlib Governorate, about 50 km from Idlib city. It sits atop a natural artificial hill covering 4.5 hectares with a height of 45 meters.
\n\nIn an exclusive interview with Al-Asima News, Dr. Amal Nasr Hussein, Curator of Idlib Museum and Assistant Director of Idlib Antiquities, and lecturer at Idlib and Aleppo universities, stated: \"Harim Castle represents a distinctive model of military fortification architecture through successive eras.\"
\nHussein highlighted that the castle is a twin of Antioch Castle in terms of planning and construction, with a cavalry tunnel linking the two castles, facilitating trade exchange and enhancing defense capabilities. Its strategic location made it resistant to successive military campaigns as it controls the routes connecting Aleppo, Antioch, and Jerusalem.
\n\nAnother notable feature is its elevation, reaching 136 meters above sea level, granting it a clear military advantage. It also played an important religious role during the Byzantine era, known then as Deir Harim.
\n\nHussein explained that the earliest name for the area appeared in a Syriac Aramaic document dating back to the 7th century AD as \"Haram\" (HRM), meaning consecrated or forbidden. According to Yaqut al-Hamawi in his geographical dictionary, the name derives from \"al-Hirman\" due to its fortification, meaning a sacred place forbidden to be violated by enemies.
\n\nArchaeological evidence uncovered by the Syrian-Italian mission between 1999 and 2002 indicates settlement periods dating back to the 6th century BC during the Achaemenid era.
\n\nHussein noted that the castle originated as an artificial hill transformed into a small fortress by the Romans, later expanded and developed by the Byzantines. Salah al-Din al-Ayyubi rebuilt it in its current form, and Al-Zahir Baybars fortified it during the Mamluk era.
\nHarim also served as a resort for Ayyubid sultans and was used as a defensive site during the French mandate period in Syria, especially during the revolution of Mujahid Ibrahim Hananu.
\n\nHussein outlined the castle’s features, which today represent a clear example of Islamic fortification architecture prevalent in the medieval period. Its design reflects the defensive style adopted by the Ayyubids in constructing their fortresses.
\n\nShe added: The castle is surrounded by a deep rock-carved moat, followed by a rocky slope covered with stone slabs encircling the entire castle, then the outer wall with towers equipped with arrow slits. The southern wall takes a semicircular shape with radiating towers.
\n\nThe main entrance lies between two prominent towers, leading to a bent entrance similar to that of Aleppo Citadel, branching into three main vaulted corridors connecting different parts of the castle.
\n\nThe castle includes a commercial market with 12 shops distributed along the northern and southern sides, accompanied by several warehouses and storage rooms. The market is roofed with intersecting vaults featuring round and square openings for lighting and ventilation, while the shops have square plans with arched vaulted ceilings and pointed arch doorways.
\n\nThe public bath is located in the middle of the northern side, which includes a large reception hall.
\n\nDr. Hussein pointed out that the Emirate House section is on the eastern side of the castle, containing several halls and rooms, alongside a private bath composed of two vaulted chambers—one for the furnace with ceramic pipes for hot water circulation, and the other for bathing, decorated with Ayyubid muqarnas in the corners.
\n\nHarim Castle remains a living testament to Syria’s rich and diverse heritage, carrying a long history of fortifications that endured through ages and wars, standing as a prominent archaeological landmark worthy of preservation as part of the historical and cultural identity of Idlib Governorate and Syria as a whole.
\n\nIdlib - Al-Asima News
\n\nLe château de Harim à Idlib est l’un des monuments archéologiques les plus importants de Syrie, témoignant de plusieurs époques et mettant en valeur la splendeur de l’architecture militaire et religieuse. Ses murs renferment une riche histoire de défenses et de fortifications qui en ont fait une forteresse stratégique résistante aux envahisseurs.
\n\nLe château est situé à l’extrémité nord-ouest du Jabal al-Ala, au sud de la ville de Harim dans le gouvernorat d’Idlib, à environ 50 km de la ville d’Idlib. Il repose sur une colline naturelle artificielle d’une superficie de 4,5 hectares et d’une hauteur de 45 mètres.
\n\nDans une interview exclusive accordée à Al-Asima News, le Dr Amal Nasr Hussein, conservatrice du musée d’Idlib et directrice adjointe des antiquités d’Idlib, ainsi que conférencière aux universités d’Idlib et d’Alep, a déclaré : « Le château de Harim représente un modèle distinctif d’architecture de fortifications militaires à travers les époques. »
\nHussein a souligné que le château est un jumeau du château d’Antioche en termes de planification et de construction, avec un tunnel de cavalerie reliant les deux châteaux, facilitant les échanges commerciaux et renforçant les capacités défensives. Sa position stratégique l’a rendue résistante aux campagnes militaires successives, car elle contrôle les routes reliant Alep, Antioche et Jérusalem.
\n\nUne autre caractéristique notable est son altitude, atteignant 136 mètres au-dessus du niveau de la mer, ce qui lui confère un avantage militaire évident. Il a également joué un rôle religieux important pendant l’époque byzantine, alors connu sous le nom de Deir Harim.
\n\nHussein a expliqué que le nom le plus ancien de la région apparaît dans un document syriaque araméen datant du VIIe siècle après J.-C. sous le nom de « Haram » (HRM), signifiant consacré ou interdit. Selon Yaqut al-Hamawi dans son dictionnaire géographique, le nom dérive de « al-Hirman » en raison de sa fortification, signifiant un lieu sacré interdit d’être profané par les ennemis.
\n\nLes preuves archéologiques découvertes par la mission syro-italienne entre 1999 et 2002 indiquent des périodes d’occupation remontant au VIe siècle avant J.-C., durant l’époque achéménide.
\n\nHussein a noté que le château est à l’origine une colline artificielle transformée en petite forteresse par les Romains, puis agrandie et développée par les Byzantins. Salah al-Din al-Ayyubi l’a reconstruite sous sa forme actuelle, et Al-Zahir Baybars l’a fortifiée à l’époque mamelouke.
\nHarim a également servi de lieu de villégiature pour les sultans ayyoubides et a été utilisée comme site défensif pendant le mandat français en Syrie, notamment durant la révolution du moudjahid Ibrahim Hananu.
\n\nHussein a décrit les caractéristiques du château, qui représente aujourd’hui un exemple clair de l’architecture des fortifications islamiques répandues au Moyen Âge. Sa conception reflète le style défensif adopté par les Ayyoubides dans la construction de leurs forteresses.
\n\nElle a ajouté : Le château est entouré d’un fossé profond creusé dans la roche, suivi d’une pente rocheuse recouverte de dalles de pierre entourant entièrement le château, puis le mur extérieur avec des tours équipées de meurtrières. Le mur sud a une forme semi-circulaire avec des tours rayonnantes.
\n\nL’entrée principale se trouve entre deux tours proéminentes, menant à une entrée coudée similaire à celle de la citadelle d’Alep, d’où partent trois couloirs voûtés principaux reliant différentes parties du château.
\n\nLe château comprend un marché commercial avec 12 boutiques réparties sur les côtés nord et sud, accompagné de plusieurs entrepôts et salles de stockage. Le marché est couvert de voûtes croisées comportant des ouvertures rondes et carrées pour l’éclairage et la ventilation, tandis que les boutiques ont des plans carrés avec des plafonds voûtés et des portes en arc pointu.
\n\nLe bain public est situé au milieu du côté nord, comprenant une grande salle de réception.
\n\nLe Dr Hussein a indiqué que la section de la maison de l’émirat se trouve du côté est du château, comprenant plusieurs salles et pièces, ainsi qu’un bain privé composé de deux chambres voûtées – l’une pour le foyer avec des tuyaux en céramique pour la circulation de l’eau chaude, l’autre pour le bain, décorée de muqarnas ayyoubides dans les coins.
\n\nLe château de Harim demeure un témoignage vivant de la richesse et de la diversité du patrimoine syrien, portant une longue histoire de fortifications qui ont résisté aux âges et aux guerres, restant un monument archéologique majeur méritant d’être préservé comme partie intégrante de l’identité historique et culturelle du gouvernorat d’Idlib et de la Syrie dans son ensemble.
\n\nİdlib - Al-Asima News
\n\nİdlib'deki Harim Kalesi, Suriye'nin en önemli arkeolojik yapılarından biri olarak öne çıkıyor. Birçok döneme tanıklık eden kale, askeri ve dini mimarinin görkemini yansıtıyor. Duvarları arasında, istilacılara karşı dirençli stratejik bir kale haline getiren zengin bir savunma ve tahkimat tarihi barındırıyor.
\n\nKale, İdlib ilinin Harim şehrinin güneyinde, Cebel el-Ala'nın kuzeybatı ucunda yer almakta olup, İdlib şehrine yaklaşık 50 km uzaklıktadır. 4,5 hektarlık ve 45 metre yüksekliğindeki doğal yapay bir tepenin üzerinde konumlanmıştır.
\n\nAl-Asima News ile yaptığı özel röportajda, İdlib Müzesi Küratörü ve İdlib Eski Eserler Müdür Yardımcısı, ayrıca İdlib ve Halep üniversitelerinde öğretim görevlisi olan Dr. Amal Nasr Hussein, \"Harim Kalesi, ardışık dönemlerde askeri tahkimat mimarisinin seçkin bir örneğini temsil ediyor\" dedi.
\nHussein, kalenin planlama ve inşaat açısından Antakya Kalesi'nin ikizi olduğunu, iki kale arasında ticaret alışverişini kolaylaştıran ve savunma kapasitesini artıran bir süvari tünelinin bulunduğunu vurguladı. Stratejik konumu, Halep, Antakya ve Kudüs arasındaki yolları kontrol ettiği için ardışık askeri seferlere karşı dirençli olmasını sağladı.
\n\nKalenin deniz seviyesinden 136 metre yüksekliğe ulaşan konumu, ona belirgin bir askeri üstünlük kazandırdı. Ayrıca Bizans döneminde Deir Harim olarak bilinen dini bir rolü de üstlendi.
\n\nHussein, bölgenin en eski isminin 7. yüzyıla tarihlenen Süryani Aramice bir belgede \"Haram\" (HRM) olarak geçtiğini, bunun kutsanmış veya yasak anlamına geldiğini açıkladı. Yaqut el-Hamawi'nin Coğrafya Sözlüğü'nde belirttiği üzere isim, kalenin kutsal bir yer olduğunu ve düşmanlarca kirletilmesinin yasak olduğunu ifade eden \"al-Hirman\"dan türemiştir.
\n\n1999-2002 yılları arasında Suriye-İtalya arkeolojik ekibi tarafından yapılan kazılarda, Ahameniş dönemi olan M.Ö. 6. yüzyıla kadar uzanan yerleşim dönemlerine dair arkeolojik bulgular ortaya çıktı.
\n\nHussein, kalenin kökeninin Romalılar tarafından küçük bir kaleye dönüştürülen yapay bir tepe olduğunu, Bizanslıların bunu genişletip geliştirdiğini, Selahaddin Eyyubi'nin günümüzdeki şeklini verdiğini ve Memluklar döneminde El-Zahir Baybars'ın kaleyi tahkim ettiğini belirtti.
\nHarim ayrıca Eyyubi sultanlarının bir dinlenme yeri olarak hizmet verdi ve modern dönemde özellikle İbrahim Hananu'nun devrimi sırasında Fransız manda döneminde savunma noktası olarak kullanıldı.
\n\nHussein, kalenin bugün Orta Çağ’da yaygın kullanılan İslami tahkimat mimarisinin açık bir örneği olduğunu, tasarımının Eyyubiler tarafından kalelerinin inşasında benimsenen savunma stilini yansıttığını belirtti.
\n\nEkledi: Kale, kayaya oyulmuş derin bir hendeğin çevrelediği, ardından tüm kaleyi kuşatan taş plakalarla kaplı kayalık bir yamaç ve ok atış noktalarıyla donatılmış kulelerin bulunduğu dış sur ile çevrilidir. Güney suru yarım daire biçimindedir ve radyal kulelere sahiptir.
\n\nAna giriş, iki belirgin kule arasında yer alır ve Halep Kalesi'ndeki girişe benzer kıvrımlı bir kapıdan geçer; buradan kalenin farklı bölümlerini bağlayan üç ana kemerli geçit dallanır.
\n\nHussein’e göre kale, kuzey ve güney taraflarında yer alan 12 dükkandan oluşan bir ticaret pazarına sahiptir; buna ek olarak birçok depo ve mal depolama odaları bulunmaktadır. Pazar, aydınlatma ve havalandırma için yuvarlak ve kare açıklıklarla kesişen kemerlerle örtülüdür. Dükkanlar kare planlı, kemerli tavanlı ve sivri kemerli kapılara sahiptir.
\n\nHalka açık hamam, kuzey tarafın ortasında, geniş bir karşılama salonuna sahiptir.
\n\nDr. Hussein, emirlik evinin kalenin doğu tarafında yer aldığını, birçok salon ve odadan oluştuğunu, yanında iki kubbeli odadan oluşan özel bir hamam bulunduğunu, birinin ocak için seramik borularla sıcak suyun aktığı, diğerinin ise köşeleri Eyyubi mukarnaslarıyla süslü banyo odası olduğunu belirtti.
\n\nHarim Kalesi, Suriye’nin zengin ve çeşitli mirasına canlı bir tanıklık olarak kalmaya devam ediyor; çağlar ve savaşlar boyunca ayakta kalan uzun bir tahkimat tarihini taşıyor ve İdlib Valiliği ile Suriye’nin tarihsel ve kültürel kimliğinin önemli bir parçası olarak korunmayı hak eden önde gelen bir arkeolojik simge olarak duruyor.
\n\nIdlib - Al-Asima News
\n\nQelayê Harim li Idlibê wek yek ji girîngtirîn abidên arkeolojîk ên Sûriyê derdikeve ber çav, ku di nav dema xwe de şahîdî dide û bedewiya mîmariyê leşkerî û dînî nîşan dide. Di deriyên wê de dîroka xweş a parastin û xurtkirinê heye ku wê bûye qalek stratejîk û berdest li dijî şermezaran.
\n\nQale li ser xwarê jûrê çiyayê Jabal al-Ala, li başûrê bajarê Harim, di parêzgeha Idlibê de ye û li 50 km dûrî bajarê Idlibê ye. Li ser tepeyekî xweşbînî ya 4.5 hektar û bilindahîya 45 metreyê ye.
\n\nDi axaftina taybetî ya xwe ya bi Al-Asima News re, Dr. Amal Nasr Hussein, rêvebirê muzeya Idlib û alîkarê rêveberê eskeriyên Idlib û mamosteya zanîngehan Idlib û Halep got: “Qelayê Harim nimûneya taybet a mîmariyê xurtkirinên leşkerî ye di dema zêde de.”
\nHussein şand ku qale wek hevalê qelayê Antiochê ye ji aliyê plan û avakirinê ve, û hinekî tûnelê çêwî yê navbera du qaleyan heye ku alîkarî dike li bazirganiya hev û xurtkirina parastinê. Cîhgeha stratejîkê wê bûye ku ew di ber kampanyayên leşkerî yên zêde de berdest be, ji ber ku rêyên navbera Halep, Antioch û Quds kontrol dike.
\n\nYek ji taybetmendiyên din jî bilindahiya wê ye ku heta 136 metreyê li ser asta deryayê ye, ku wê fêdeya leşkerî ya zelal da. Hêdî jî di demê Bizantî de rolê dînî girîng lîst, ku tê zanîn wek Deir Harim.
\n\nHussein şand ku navê herî kevn a herêma di belgeyekî Suryanî-Aramî yê sedsala 7-an de wek “Haram” (HRM) hate nivîsîn, ku wateya pêşîn an jî qedexeyê dide. Li gorî Yaqut al-Hamawi di ferhenga welatan de, nav ji “al-Hirman” tê xistin ji ber xurtkirina wê, wateya cihê pîroz e ku ji tawanbaran re qedexe ye ku têne têxistin.
\n\nBelgeyên arkeolojîk ku di nav xebatên lêkolînên xwe yên navbera 1999 û 2002-an de, ku bi destê komên Sûrî û Îtalî hatine kirin, nîşan didin ku cihên nêzîk bo sedsala 6-an pêş zayînê li dema Ahamenîyan hebûn.
\n\nHussein şand ku bingehê qelayê tepeyekî çêkirî ye ku Romayîyan wê bûne qalekê biçûk, paşê Bizantîyan wê mezin kirin û pêşve birin, heta ku Salah ad-Dîn al-Ayyûbî wê bi şêwaza niha avakiriye, û El-Zahir Baybars di demê Memlûkan de wê xurt kir.
\nHerwesa Harim bûye cihê xweşbînî ya sultanên Dewleta Eyyûbî, û di demên nû de wek cihê parastinê di demê mandatê Frensî li Sûriyê de, bi taybetî di şerê Mujahid Ibrahim Hananu de hate bikar anîn.
\n\nHussein şand ku taybetmendiyên qelayê ku îro wek nimûneya zelal a mîmariyê xurtkirinên Îslamî yên ku di nav sedsalan navîn de belav bûne, nîşan didin. Avakirina wê nîşan dide şêwaza parastinê ku Eyyûbîyan di çêkirina qaleyan xwe de bikar anîn.
\n\nHussein zêde kir: Qale ji hêla hendekekî dirêj a li ber çiyayê ketî ve hatî girtin, paşê jî ji hêla şaxekî kêvirî ya li ser wê ve ku bi plakan kêvirî hatî girtin, ku tevahiya qelayê digire, û paşê deriyê derveyî ku li ser wê minareyan bi xwedî rêzên tiran hatine saz kirin, deriyê başûr jî şêwaza nimkûrî ye ku li ser wê minareyan bi şêwaza şaxî belav bûn.
\n\nDeriyê sereke di navbera du minareyan a herî nîşandan de ye, û deriyê qelekî ku wek deriyê qaleya Halebê ye, digihêje, û ji wê derê sê şaxên sereke derdikin ku mînakên tavanî ne û parçe-parçe qaleyê girêdayîn.
\n\nQale bazarê bazirganî heye li gorî Dr. Hussein ku 12 dikan li ser aliyên bakur û başûr belav bûn, û zêdetir jî hinekî depoyan û odeyan taybet ên hilanînê heye. Bazar bi tavanên çapraz hatî kêmkirin ku di nav de deriyên girêdayîn û kareyan hene ji bo ronahî û hêvîkirinê, û dikan jî planên kareyan û tavananê tawanî û deriyên bi kemerên xwînî hene.
\n\nHamama giştî li navbera aliyê bakurî ye ku salonê mezin a qebûlkirinê jî tê de ye.
\n\nDr. Hussein şand ku beşa malê emîrê li aliyê rojhilatê qelayê ye, ku gelek salon û odeyan tê de ne, û li ber vê yekê hamama taybet heye ku ji du odeyên tawanî yên bi kubeban pêk tê—yek ji bo ocaxê ku di deriyên wê de tûbên keramîk hene ji bo avê germ derbas kirin, û yê din odeya xweşxwaziyê ye ku kuncên wê bi muqarnasên Eyyûbî hate bezandin.
\n\nQelayê Harim wek şahîdê zindî ya serwextiya mîrasa Sûrî û cûreyên wê dimîne, ku dîroka dirêj a qalekan û xurtkirinan ku di nav dema xwe de berdest bûn, digire, û wek abidê arkeolojîkê ya herî girîng ku hewce ye ji bo parastin wek beşek ji nasnameya dîrokî û çandî ya parêzgeha Idlib û tevahiya Sûriyê bimîne.", "tags": [ "Qelayê Harim", "Idlib", "Mîmariyê Leşkerî", "Mîrasa Sûrî", "Salah ad-Dîn al-Ayyûbî", "Xurtkirin", "Dîroka Sûrî" ] }, "ru": { "title": "Крепость Харим в Идлибе: живое свидетельство сирийской архитектуры и наследия", "content": "
Идлиб - Al-Asima News
\n\nКрепость Харим в Идлибе является одним из важнейших археологических памятников Сирии, свидетельствующих о различных эпохах и демонстрирующих великолепие военной и религиозной архитектуры. В её стенах хранится богатая история оборонительных сооружений, сделавших её стратегической крепостью, устойчивой к захватчикам.
\n\nКрепость расположена на северо-западной окраине горы Джебель аль-Аля, к югу от города Харим в провинции Идлиб, примерно в 50 км от города Идлиб. Она стоит на искусственном природном холме площадью 4,5 гектара и высотой 45 метров.
\n\nВ эксклюзивном интервью для Al-Asima News доктор Амаль Наср Хусейн, куратор Музея Идлиба и заместитель директора по делам памятников Идлиба, а также преподаватель в университетах Идлиба и Алеппо, отметила: «Крепость Харим представляет собой уникальный образец архитектуры военных укреплений, существовавших на протяжении нескольких эпох».
\nХусейн подчеркнула, что крепость является «близнецом» крепости Антиохии по планировке и строительству, а также существует кавалерийский туннель, соединяющий обе крепости, что облегчало торговлю и усиливало оборонительные возможности. Её стратегическое расположение делало её неприступной для многочисленных военных кампаний, так как она контролировала пути между Алеппо, Антиохией и Иерусалимом.
\n\nДругой важной особенностью крепости является её высота — 136 метров над уровнем моря, что обеспечивало явное военное преимущество. Крепость также играла значительную религиозную роль в византийскую эпоху, когда она была известна как Дейр Харим.
\n\nХусейн пояснила, что самое раннее упоминание названия этого района встречается в сирийско-арамейском документе VII века нашей эры под названием «Харам» (HRM), что означает «священное» или «запретное». По словам Якута аль-Хамави в его географическом словаре, название происходит от слова «аль-Хирман» в связи с его укреплениями, то есть священное место, которое врагам запрещено осквернять.
\n\nАрхеологические находки, обнаруженные сирийско-итальянской экспедицией в период с 1999 по 2002 год, свидетельствуют о заселении местности, датируемом VI веком до нашей эры в эпоху Ахеменидов.
\n\nХусейн отметила, что крепость изначально была искусственным холмом, превращённым римлянами в небольшую крепость, затем расширенной и развитой византийцами. Салах ад-Дин аль-Айюби перестроил её в нынешнем виде, а аль-Захир Байбарс укрепил крепость в мамлюкскую эпоху.
\nКроме того, Харим служил курортом для султанов Айюбидов и использовался как оборонительное сооружение в период французского мандата в Сирии, особенно во время восстания муджахида Ибрагима Ханану.
\n\nХусейн описала особенности крепости, которая сегодня является ярким примером исламской архитектуры укреплений, широко распространённой в средние века. Её дизайн отражает оборонительный стиль, применённый айюбидами при строительстве своих крепостей.
\n\nОна добавила: крепость окружена глубоким рвом, вырезанным в скале, за которым следует каменистый склон, покрытый каменными плитами, опоясывающими всю крепость, а затем внешняя стена с башнями, оснащёнными бойницами. Южная стена имеет полуокружную форму с радиальными башнями.
\n\nГлавный вход расположен между двумя выдающимися башнями и ведёт в изогнутый вход, похожий на вход в цитадель Алеппо, откуда отходят три главных сводчатых коридора, соединяющих различные части крепости.
\n\nКрепость включает торговый рынок с 12 магазинами, расположенными по северной и южной сторонам, а также несколькими складами и помещениями для хранения товаров. Рынок покрыт перекрёстными сводами с круглыми и квадратными отверстиями для освещения и вентиляции, а магазины имеют квадратные планы с арочными сводчатыми потолками и заострёнными арочными дверями.
\n\nОбщественная баня находится в середине северной стороны и включает просторный приёмный зал.
\n\nДоктор Хусейн указала, что секция дома эмира расположена на восточной стороне крепости и включает несколько залов и комнат, а также частную баню, состоящую из двух сводчатых помещений — одно предназначено для печи с керамическими трубами для горячей воды, другое — купальня, украшенная айюбидскими мукарнасами в углах.
\n\nКрепость Харим остаётся живым свидетельством богатого и разнообразного сирийского наследия, неся в себе долгую историю укреплений, выдержавших века и войны, и остаётся выдающимся археологическим памятником, заслуживающим сохранения как часть исторической и культурной идентичности провинции Идлиб и всей Сирии.
\n\nادلب - اخبار العاصمة
\n\nقلعه حارم در ادلب یکی از مهمترین آثار باستانی سوریه است که شاهد دورانهای متعددی بوده و شکوه معماری نظامی و مذهبی را به نمایش میگذارد. دیوارهای این قلعه حامل تاریخ غنی از دفاعها و تحصیناتی است که آن را به یک قلعه استراتژیک مقاوم در برابر مهاجمان تبدیل کرده است.
\n\nاین قلعه در لبه شمال غربی کوه الأعلى، در جنوب شهر حارم در استان ادلب واقع شده و حدود ۵۰ کیلومتر از شهر ادلب فاصله دارد. قلعه روی تپهای طبیعی-مصنوعی به مساحت ۴.۵ هکتار و ارتفاع ۴۵ متر قرار گرفته است.
\n\nدر گفتوگوی اختصاصی با اخبار العاصمة، دکتر امل نصر حسین، متصدی موزه ادلب و معاون مدیر آثار ادلب و مدرس دانشگاههای ادلب و حلب اظهار داشت: «قلعه حارم نمونهای برجسته از معماری تحصینات نظامی در دورههای متوالی است.»
\nحسین افزود که این قلعه دوقلوی قلعه انطاکیه از نظر نقشه و ساختار است و تونلی سوارهنظامی بین دو قلعه وجود دارد که تبادل تجاری را تسهیل و قدرت دفاعی را افزایش میدهد. موقعیت استراتژیک آن باعث شده است در برابر حملات نظامی متوالی مقاوم باشد، زیرا کنترل راههای بین حلب، انطاکیه و اورشلیم را در دست دارد.
\n\nاز دیگر ویژگیهای قلعه ارتفاع ۱۳۶ متری آن از سطح دریا است که برتری نظامی آشکاری به آن بخشیده است. همچنین در دوره بیزانس نقش دینی مهمی داشته و به نام دیر حارم شناخته میشده است.
\n\nحسین توضیح داد که قدیمیترین نام منطقه در سندی سریانی آرامی متعلق به قرن هفتم میلادی به نام «حرم» (HRM) آمده که به معنای مقدس یا ممنوع است. یاقوت حموی در معجمالبلدان ذکر کرده که نام از «الحرمان» به دلیل حصار بودن گرفته شده و به معنای مکانی مقدس است که دشمنان حق تعرض به آن را ندارند.
\n\nشواهد باستانشناسی که توسط هیئت مشترک سوری-ایتالیایی در سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲ کشف شده، دورههای سکونتی به قرن ششم قبل از میلاد در دوران هخامنشی را نشان میدهد.
\n\nحسین بیان کرد که قلعه در اصل تپهای مصنوعی بوده که رومیها آن را به قلعهای کوچک تبدیل کردند، سپس بیزانسیها آن را گسترش داده و توسعه دادند، تا اینکه صلاحالدین ایوبی آن را به شکل کنونی بازسازی کرد و ظاهر بیبرس آن را در دوره مملوکی تحکیم بخشید.
\nحارم همچنین محل استراحت سلاطین ایوبی بوده و در دوره مدرن در دوران قیمومیت فرانسه بر سوریه به ویژه در انقلاب مجاهد ابراهیم هنانو به عنوان موقعیت دفاعی استفاده شده است.
\n\nحسین ویژگیهای قلعه را که امروزه نمونهای واضح از معماری تحصینات اسلامی رایج در قرون وسطی است، مشخص کرد و گفت طراحی آن نمایانگر سبک دفاعی است که ایوبیان در ساخت قلعههای خود به کار بردند.
\n\nاو افزود: قلعه را خندقی عمیق که در سنگ کنده شده، احاطه کرده است، پس از آن شیب صخرهای پوشیده از کاشیهای سنگی کل قلعه را فرا گرفته، سپس دیوار خارجی قرار دارد که برجهایی مجهز به تیراندازها روی آن پراکندهاند. ضلع جنوبی دیوار به شکل نیمدایره است که تعدادی برج به صورت شعاعی روی آن قرار گرفتهاند.
\n\nورودی اصلی بین دو برج برجسته قرار دارد و دروازه به ورودی شکستهای مشابه ورودی قلعه حلب منتهی میشود که از آن سه محور اصلی منشعب میشود که راهروهای سقفدار با قوسهایی هستند که بخشهای مختلف قلعه را به هم متصل میکنند.
\n\nقلعه دارای بازاری تجاری است که به گفته دکتر حسین شامل ۱۲ مغازه در دو ضلع شمالی و جنوبی است و به چندین انبار و اتاقهای ذخیره کالا متصل است. بازار سقفی با قوسهای متقاطع دارد که در آنها روزنههای دایرهای و مربعی برای نور و تهویه تعبیه شدهاند، در حالی که مغازهها پلانهای مربعی با سقفهای قوسی و دروازههای قوسی نوکتیز دارند.
\n\nحمام عمومی در وسط ضلع شمالی قرار دارد که شامل سالن پذیرایی وسیعی است.
\n\nدکتر حسین اشاره کرد که بخش دار الاماره در سمت شرقی قلعه واقع شده و شامل چندین سالن و اتاق است و در کنار آن حمام خصوصی متشکل از دو اتاق گنبددار قرار دارد؛ یکی برای بخاری با لولههای سفالی برای عبور آب گرم و دیگری اتاق استحمام است که گوشههای آن با مقرنسهای ایوبی تزئین شده است.
\n\nقلعه حارم همچنان شاهد زندهای بر غنای میراث متنوع سوریه است که تاریخ طولانی تحصینات و استحکامات را در خود جای داده و در برابر زمانها و جنگها مقاومت کرده است تا به عنوان یک اثر باستانی برجسته باقی بماند که شایسته حفاظت به عنوان بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی استان ادلب و کل سوریه است.
\n\n