في قلب دمشق القديمة، حيث تتشابك الأزقة وتعبق الجدران بعبق التاريخ، يقف سوقا النحاسين والمناخلية كحراس لتراث المدينة، يروون قصصاً من زمن كانت فيه الحرفة شرفاً، والصنعة فناً، والسوق ملتقى للأرواح قبل أن يتحول إلى مكان للتجارة.

يضم السوق، الذي يزيد عمره على 200 عام ويقع داخل سور دمشق الأثري بين حي العمارة وقلعة دمشق، حرفيين يصنعون بأيديهم تحفاً من المعدن والخشب تحكي للأجيال القادمة إبداعهم، وتعكس صبر الأيادي، ودقة العمل، وكرامة الحرفة.

ماضٍ عريق وحاضر يعاني

الحرفي عماد الدين الهيجاني (54 عاماً) قال في حديثه لمراسلة العاصمة نيوز: \"بدأت العمل في سوق النحاسين منذ كنت في الرابعة عشرة من عمري، وعشت فيه 40 عاماً بين المطرقة والسندان، وكنت شاهداً على ماضيه العريق وحاضره الذي يعاني من قلة الحرفيين\".

وأضاف الهيجاني أن السوق كان مخصصاً للنحاسين فقط، لكن مع مرور الزمن دخلت مهن أخرى، وبدأ البعض يبيع أواني متنوعة، ورغم التحديات لا تزال الصبغة النحاسية هي السائدة في السوق. وأوضح أن أعماله تنوعت بين هلالات الجوامع، والمجامر، وقطع الضيافة للقهوة، وغيرها.

وأكد أن الأواني النحاسية الدمشقية تحظى بإقبال متزايد، خصوصاً من المطاعم التي تستخدم الحلل الكبيرة لطهي المناسف، إلى جانب المقالي والجاطات الضيافية ذات الطابع التراثي الفريد، مشيراً إلى أن الزبائن من دول الخليج يفضلونها لجودتها وأناقتها وارتباطها بالهوية الثقافية.

إرث لا ينطفئ

الحرفي محمد شريف المرعي \"أبو عارف\" أكد أنه شاهد على هذه الحرفة العريقة التي ما تزال تنبض بالحياة، وقال: \"كان السوق يعج بالحرفيين، أما اليوم فقد تقلص عددهم كثيراً، وما زالوا يقاومون بصمت، رغم تراجع الإقبال على الأواني النحاسية رغم جمالها وعمقها التراثي\".

ودعا المرعي إلى تخفيض الرسوم على المواد الأولية غير المتوفرة محلياً وتقديم دعم حقيقي للحرفيين للحفاظ على هذه الحرفة، مؤكداً أن الحرفيين الباقين يعملون على نقل هذه الحرفة للأجيال القادمة لأنها تمثل جزءاً من هوية دمشق وتراثاً لا يقدر بثمن.

السوق يحتفظ بروحه الأصيلة

موفق الأيوبي، الذي يعمل في سوق المناخلية منذ ستين عاماً، أوضح لمراسلة العاصمة نيوز أن السوق يحمل اسماً نابعاً من الحرفة التي نشأ عليها، صناعة المناخل والغرابيل، أدوات كانت جوهر الحياة الزراعية والتجارية والصناعية سابقاً، بينما تحول السوق اليوم إلى مركز لبيع الخردوات والعدد الصناعية، لكنه لا يزال يحتفظ بروحه الأصيلة، وجدرانه القديمة، وعائلاته التي توارثت الحرفة جيلاً بعد جيل.

عشق متجذر في القلب

الحرفي موفق أمون، أحد أقدم العاملين في السوق، قال: \"أعمل في هذه الحرفة منذ أكثر من خمسين عاماً، تعلمتها أباً عن جد، واستطعت أن أبدع فيها، لأنها ليست مجرد صنعة بل عشق متجذر في القلب\".

وأوضح أمون أن القطع التي يصنعها تتنوع بين الأواني المنزلية الصغيرة، وأدوات المطبخ الكبيرة التي تطلبها المطاعم، وأدوات الحمام التقليدية، مشيراً إلى أن أغلب الزبائن يأتون من خارج دمشق بحثاً عن الجودة والأصالة التي تتميز بها المنتجات النحاسية الدمشقية.

يُعد سوق النحاسين في دمشق القديمة وجهة مميزة للباحثين عن الأصالة الدمشقية، إذ يجمع بين روح الماضي ودفء الحاضر، ويمنح الزائر شعوراً بالراحة والانتماء، فالسوق لا يقدّم منتجات فحسب، بل يوفر كل ما يحتاجه الحرفيون من أدوات وخامات، ويشكل بيئة حاضنة للحرفة.

In Old Damascus, where alleys intertwine and walls breathe the scent of history, the copper and sieve markets stand as guardians of the city's heritage, narrating stories from an era when craftsmanship was an honor, artistry was a skill, and the market was a meeting place of souls before becoming a commercial hub.

The market, over 200 years old and located within the ancient walls of Damascus between the Al-Amara neighborhood and the Citadel, hosts artisans who craft poems from metal and wood, telling future generations tales of their creativity, embodying patience, precision, and the dignity of their craft.

A Proud Past and a Struggling Present

Artisan Imad al-Din Al-Hayjani, 54, told Al-Asima News correspondent: \"I started working in the copper market at the age of 14. I spent 40 years between hammer and anvil, witnessing its glorious past and the present struggle due to the decline in artisans.\"

Al-Hayjani explained that the market was originally dedicated solely to coppersmiths, but over time other trades entered, and some began selling various utensils. Despite challenges, the copper hue remains dominant. His works range from mosque crescents, incense burners, to coffee serving pieces and more.

He confirmed that Damascene copper utensils are increasingly popular, especially among restaurants using large pots for cooking Mansaf, along with pans and traditional serving dishes bearing unique heritage character. Customers from Gulf countries prefer them for their quality, elegance, and cultural identity connection.

An Enduring Legacy

Artisan Muhammad Sharif Al-Mar’i, known as Abu Aref, affirmed that he has witnessed this ancient craft still alive, stating: \"The market used to be bustling with artisans, but today their numbers have greatly diminished. They silently resist despite the decline in demand for copper utensils, despite their beauty and deep heritage.\"

Al-Mar’i called for reducing fees on imported raw materials and providing real support to artisans to preserve the craft, emphasizing that remaining artisans work to pass it on to future generations as it represents part of Damascus’ identity and priceless heritage.

The Market Retains Its Authentic Spirit

Mowafaq Al-Ayoubi, who has worked in the sieve market for sixty years, told Al-Asima News that the market’s name derives from the craft of making sieves and screens, tools once essential to agricultural, commercial, and industrial life. Today, the market has turned into a center for selling hardware and industrial tools but still preserves its authentic spirit, old walls, and families who have passed the craft down through generations.

A Deep-rooted Passion

Artisan Mowafaq Amun, one of the oldest workers in the market, said: \"I have worked in this craft for over fifty years, learning it from my ancestors, and I have been able to excel in it because it is not just a craft but a passion deeply rooted in the heart.\"

Amun explained that the pieces he makes vary from small household utensils to large kitchen tools demanded by restaurants and traditional bathroom accessories, noting that most customers come from outside Damascus seeking the quality and authenticity of Damascene copper products.

The copper market in Old Damascus remains a sought-after destination for those looking for Damascene authenticity, combining the spirit of the past with the warmth of the present, offering visitors a sense of comfort and belonging. The market not only provides products but also supplies artisans with tools and materials, forming a nurturing environment for the craft.

Dans la vieille ville de Damas, où les ruelles s'entrelacent et les murs respirent l'odeur de l'histoire, les marchés du cuivre et des tamis se dressent comme gardiens du patrimoine de la ville, racontant des histoires d'une époque où l'artisanat était un honneur, la fabrication un art, et le marché un lieu de rencontre des âmes avant de devenir un centre commercial.

Ce marché, vieux de plus de 200 ans et situé à l'intérieur des murs anciens de Damas entre le quartier Al-Amara et la citadelle, abrite des artisans qui façonnent des poèmes en métal et en bois, racontant aux générations futures leurs récits de créativité, incarnant la patience, la précision et la dignité de leur métier.

Un passé glorieux et un présent difficile

L'artisan Imad al-Din Al-Hayjani, 54 ans, a déclaré à la correspondante d'Al-Asima News : « J'ai commencé à travailler dans le marché du cuivre à l'âge de 14 ans. J'y ai passé 40 ans entre le marteau et l'enclume, témoignant de son passé glorieux et de son présent marqué par la diminution du nombre d'artisans. »

Al-Hayjani a expliqué que le marché était initialement réservé uniquement aux dinandiers, mais avec le temps d'autres métiers sont apparus, et certains ont commencé à vendre divers ustensiles. Malgré les défis, la teinte cuivrée reste dominante. Ses œuvres varient des croissants de mosquées, des encensoirs, aux pièces de service pour le café, entre autres.

Il a confirmé que les ustensiles en cuivre damascènes connaissent une popularité croissante, notamment parmi les restaurants qui utilisent de grandes marmites pour cuisiner le Mansaf, ainsi que les poêles et plats traditionnels à la saveur patrimoniale unique. Les clients des pays du Golfe les préfèrent pour leur qualité, leur élégance et leur lien avec l'identité culturelle.

Un héritage qui perdure

L'artisan Muhammad Sharif Al-Mar’i, surnommé Abu Aref, a affirmé avoir été témoin de cet artisanat ancien toujours vivant, déclarant : « Le marché était animé par de nombreux artisans, mais aujourd'hui leur nombre a considérablement diminué. Ils résistent en silence malgré la baisse de la demande pour les ustensiles en cuivre, malgré leur beauté et leur profondeur patrimoniale. »

Al-Mar’i a appelé à réduire les taxes sur les matières premières importées et à fournir un soutien réel aux artisans pour préserver ce métier, soulignant que les artisans restants travaillent à transmettre cet artisanat aux générations futures car il représente une partie de l'identité de Damas et un patrimoine inestimable.

Le marché conserve son esprit authentique

Mowafaq Al-Ayoubi, qui travaille dans le marché des tamis depuis soixante ans, a expliqué à la correspondante d'Al-Asima News que le nom du marché provient de l'artisanat de fabrication des tamis et cribles, outils autrefois essentiels à la vie agricole, commerciale et industrielle. Aujourd'hui, le marché est devenu un centre de vente de quincaillerie et d'outils industriels, mais il conserve toujours son esprit authentique, ses murs anciens et les familles qui ont transmis ce métier de génération en génération.

Une passion profondément enracinée

L'artisan Mowafaq Amun, l'un des plus anciens travailleurs du marché, a déclaré : « Je travaille dans cet artisanat depuis plus de cinquante ans, je l'ai appris de mes ancêtres, et j'ai pu y exceller car ce n'est pas qu'un métier mais une passion profondément enracinée dans le cœur. »

Amun a expliqué que les pièces qu'il fabrique varient des petits ustensiles ménagers aux grands outils de cuisine demandés par les restaurants ainsi que des accessoires de salle de bain traditionnels, notant que la plupart des clients viennent de l'extérieur de Damas en quête de qualité et d'authenticité des produits en cuivre damascènes.

Le marché du cuivre dans la vieille ville de Damas reste une destination prisée pour ceux qui recherchent l'authenticité damascène, combinant l'esprit du passé à la chaleur du présent, offrant aux visiteurs un sentiment de confort et d'appartenance. Le marché ne propose pas seulement des produits, mais fournit également aux artisans outils et matériaux, formant un environnement propice à l'artisanat.

Tarih kokan sokakların iç içe geçtiği Eski Şam’da, bakır ve elek pazarları şehrin mirasının bekçileri olarak duruyor; zanaatkârlık onur, sanat ve pazar ruhların buluşma noktasıyken ticaret merkezi olmadan önceki dönemin hikâyelerini anlatıyorlar.

200 yılı aşkın geçmişe sahip ve Şam surları içinde, El-İmara mahallesi ile Şam Kalesi arasında yer alan bu pazar, metal ve ahşaptan şiirler yaratan zanaatkârları barındırıyor; gelecek nesillere yaratıcılıklarını anlatan, sabır, titizlik ve zanaatkârlığın onurunu yansıtan eserler üretiyorlar.

Görkemli Geçmiş ve Zorluklarla Dolu Bugün

54 yaşındaki zanaatkâr İmadeddin Heycanî, Al-Asima Haber muhabirine verdiği demeçte: \"Bakır pazarında 14 yaşında çalışmaya başladım. Çekiç ve örs arasında 40 yıl geçirdim, pazarın görkemli geçmişine ve azalan zanaatkâr sayısına tanıklık ettim.\" dedi.

Heycanî, pazarda başlangıçta yalnızca bakırcıların olduğunu, ancak zamanla başka mesleklerin de girdiğini, bazı kişilerin çeşitli kaplar sattığını belirtti. Zorluklara rağmen bakır renginin pazarda hâlâ baskın olduğunu vurguladı. Eserleri arasında cami hilalleri, tütsülükler ve kahve servis parçaları bulunuyor.

Şam bakır eşyalarının özellikle büyük tencere ile mansaf pişiren restoranlar arasında rağbet gördüğünü, ayrıca geleneksel servis tavaları ve tava çeşitlerinin benzersiz bir kültürel kimlik taşıdığını, Körfez ülkelerinden müşterilerin kalite, zarafet ve kültürel bağ nedeniyle bu ürünleri tercih ettiğini ifade etti.

Sönmeyen Miras

Zanaatkâr Muhammed Şerif El-Mer’i \"Ebu Aref\", bu eski zanaatın hala canlı olduğunu belirterek: \"Pazar eskiden zanaatkârlarla doluydu, şimdi sayıları çok azaldı. Güzelliğine ve derin kültürel anlamına rağmen bakır kaplara olan talep azaldı, ama onlar sessizce direniyorlar.\" dedi.

Mer’i, yerel olarak bulunmayan hammaddeler üzerindeki vergilerin düşürülmesi ve zanaatkârlara gerçek destek verilmesi gerektiğini, kalan zanaatkârların bu zanaatı gelecek nesillere aktarmak için çalıştığını, çünkü bunun Şam kimliğinin ve paha biçilmez mirasının bir parçası olduğunu vurguladı.

Pazar Ruhunu Korumaya Devam Ediyor

Al-Asima Haber muhabirine konuşan ve 60 yıldır Elek Pazarında çalışan Muvaffak El-Avubi, pazarın adının, doğduğu zanaat olan elek ve süzgeç yapımından geldiğini belirtti. Bu aletler eskiden tarım, ticaret ve sanayi hayatının temeliydi. Günümüzde pazar hurda ve sanayi aletleri satış merkezi haline gelmiş olsa da özgün ruhunu, eski duvarlarını ve zanaatın kuşaktan kuşağa aktarıldığı aileleri koruyor.

Kalbe Köklü Bir Aşk

Pazardaki en eski çalışanlardan Muvaffak Amun, \"Bu zanaatta elli yılı aşkın süredir çalışıyorum, dedemden öğrendim ve bu işi sadece bir zanaat değil, kalbe köklü bir aşk olarak görüyorum.\" dedi.

Amun, yaptığı parçaların küçük ev eşyalarından restoranların talep ettiği büyük mutfak araçlarına ve geleneksel banyo gereçlerine kadar çeşitlendiğini, müşterilerin çoğunun Şam dışından kalite ve özgünlük arayışıyla geldiğini belirtti.

Eski Şam’daki Bakır Pazarı, özgün Şam ruhunu arayanların tercih ettiği bir merkez olmaya devam ediyor; geçmişin ruhu ile bugünün sıcaklığını birleştiriyor, ziyaretçilere rahatlık ve aidiyet hissi veriyor. Pazar sadece ürün sunmakla kalmayıp, zanaatkârların ihtiyaç duyduğu alet ve malzemeleri de sağlayarak zanaat için destekleyici bir ortam oluşturuyor.

Di Şamê Kevn de, ku deriyên daristan dixwazin û diranan bûna dîrokê têne hestkirin, bazarên mis û tîrêj wek parêzvanên mirasa bajarê dimînin, çîrokên demeke dema ku hunermendî şeref bû, çêkirin huner bû, û bazar cîhê civînê ya canan bû, berî ku cîhê bazirganî bibin, dipeyivin.

Bazara ku zêdetir ji 200 salî ye û di nav berfiraşên kevn ên Şamê de di navbera navçeya Al-‘Amara û Qelayê Şamê de ye, hunermendên ku bi destên xwe helbestên ji metal û dar çêdikin, çîrokên xwe yên afirandî ji bo şînên pêşerojê dîrokî dikin, û di karên xwe de hêrs û rûmetê hunermendiyê nîşan dide.

Mêjûyekî Kevn û Rojeke Bi Dîqet

Hunermendê Imad al-Din Al-Hayjani, 54 salî, di gotûbêja xwe ya bi raporekera Al-Asima News re got: “Ez di temenê 14 salî de dest bi karê bazara mis kirim. 40 salan di navbera çekiç û destpêka karê xwe de mayim, û şahitîya mêjûya wê û rojeka ku hunermendên kêm in bûm.”

Al-Hayjani got ku bazar destpêkê tenê ji bo misçêkeran bû, lê bi demê şûna karên din hatin, û hin kesan dest bi firotina amûrên cûda kirin. Her çend hûrguliyên hene, lê hîn jî rengê misê li ser bazar zêde ye. Karên wî di navbera hilalên meç û encenser û parçeyên xizmeta qehweyê û yên din de cuda ne.