{
  "ar": {
    "title": "دير مار موسى الحبشي.. من عزلة الحرب إلى أفق السلام",
    "content": "<p>ريف دمشق-العاصمة نيوز</p>\n\n<p>مع اندلاع الثورة السورية عام 2011، شهد دير مار موسى الحبشي في ريف دمشق تحوّلاً جذرياً، حيث تراجع عدد زواره من نحو 30 ألف زائر في عام 2010 إلى ما يقارب الصفر. ولم تقتصر التحديات على العزلة فقط، بل تفاقمت مع اقتراب جبهات الاشتباك، خاصة بعد سيطرة تنظيم \"داعش\" على ريف حمص الشرقي المجاور بين عامي 2015 و2017، قبل أن ينتقل الدير اليوم إلى مرحلة السلام وفتح أبوابه مجدداً أمام جميع الزوار.</p>\n\n<p>الأب جهاد يوسف، رئيس الدير، استعاد خلال حديثه لـ العاصمة نيوز ذكريات تلك المرحلة الصعبة، قائلاً: \"كنا نعيش حالة من القلق الدائم، كنا نخشى الخطف أو القتل في أي لحظة، خصوصاً بعد وصول تنظيم داعش إلى بلدة القريتين بريف حمص وخطف عدد من المسيحيين منها عام 2015\"، مضيفاً: \"اختبرنا الخوف بكل أشكاله، إلى جانب العزلة التي منعت الناس من الوصول إلينا\".</p>\n\n<h2>ملاذ للثوار والملاحقين خلال عهد النظام السابق</h2>\n\n<p>رغم المخاطر التي كانت تحيط بالدير، تحوّل من مجرد محاولة للحفاظ على وجوده إلى دور إنساني فاعل، حيث أصبح ملاذاً للباحثين عن الأمان. ويوثق الأب يوسف استقبال الدير نحو 10 أفراد من نشطاء وثوار وملاحقين سياسياً في عهد النظام السابق، معظمهم من منطقة النبك.</p>\n\n<p>ويستذكر الأب يوسف قصصاً من تلك الفترة التي حاول فيها الدير تقديم الدعم الإنساني لبعض الثوار الذين لجأوا إلى الجبال المجاورة، مشيراً إلى الناشط محمود الفرم من مدينة النبك، الذي كان في الرابعة عشرة من عمره عندما لجأ إلى الدير لمدة شهر كامل بعد اعتقاله واعتقال والدته، وملاحقته مجدداً من قبل سلطة النظام السابق، حيث وفر له الدير الحماية، واليوم يعود محمود ليستعيد ذكريات المكان الذي أنقذ طفولته ويشكر من قدموا له الغذاء والمأوى.</p>\n\n<h2>دير مار موسى.. تراث عالمي يتطلب الحفظ</h2>\n\n<p>يؤكد الأب جهاد يوسف في ختام حديثه لـ العاصمة نيوز أن \"دير مار موسى ليس تراثاً لسوريا فقط بل للعالم أجمع\"، مشدداً على أهمية الحفاظ على مكانة الدير ومنطقته كمركز للسلام والحوار ونموذج للتآخي الإنساني.</p>\n\n<p>يقع دير مار موسى الحبشي، المعروف بكونه ملتقى للحوار الإسلامي المسيحي، على صخور وادٍ في سلسلة جبال القلمون الشرقية بريف دمشق. بُني الدير منذ أكثر من 1800 عام في عهد الرومان، حيث شُيّد كبرج لمراقبة طريق الحرير الواصل بين تدمر والشام، قبل أن يتحول إلى دير رهباني وتراث ثقافي مهم.</p>",
    "tags": [
      "دير مار موسى",
      "ريف دمشق",
      "الثورة السورية",
      "داعش",
      "السلام",
      "النظام السوري",
      "الحوار الإسلامي المسيحي",
      "التراث الثقافي",
      "النبك"
    ]
  },
  "en": {
    "title": "Mar Moussa Al-Habashi Monastery: From War Isolation to the Freedom of Peace",
    "content": "<p>Rif Dimashq - Capital News</p>\n\n<p>Since the outbreak of the Syrian revolution in 2011, Mar Moussa Al-Habashi Monastery in Rif Dimashq has witnessed a profound turning point, with visitors declining from about 30,000 in 2010 to nearly zero. The challenges extended beyond isolation, intensifying as conflict fronts approached, especially after ISIS controlled the eastern countryside of Homs between 2015 and 2017. Today, the monastery has entered a phase of peace, reopening its doors to all visitors.</p>\n\n<p>Father Jihad Youssef, the monastery&apos;s head, recalled in an exclusive interview with Capital News the difficult times, stating: \"We lived in constant anxiety, fearing kidnapping or killing at any moment, especially after ISIS reached the town of Al-Qaryatayn in Homs countryside and kidnapped several Christians in 2015.\" He added, \"We experienced fear in all its forms, alongside isolation that prevented people from reaching us.\"</p>\n\n<h2>A Refuge for Revolutionaries and Political Fugitives during the Former Regime</h2>\n\n<p>Despite the looming dangers, the monastery shifted from merely preserving its existence to playing an active humanitarian role. It became a refuge for those seeking safety. Father Youssef documented that the monastery hosted about 10 activists, revolutionaries, and political fugitives during the former regime, most of them from Al-Nabk.</p>\n\n<p>Father Youssef recalled past stories of the monastery supporting some revolutionaries who took shelter in nearby mountains, mentioning activist Mahmoud Al-Faram from Al-Nabk, who was only fourteen when he stayed at the monastery for a full month after he and his mother were arrested and later pursued again by the former regime&apos;s authorities. The monastery provided him protection, and today Mahmoud returns to relive the memories of the place that saved his childhood and to thank those who offered him food and shelter.</p>\n\n<h2>Mar Moussa Monastery: A Heritage for the Entire World</h2>\n\n<p>Father Jihad Youssef concluded by emphasizing to Capital News that \"Mar Moussa Monastery is not only Syria&apos;s heritage but a heritage for the whole world,\" stressing the importance of preserving the monastery and its region as a center for peace, dialogue, and a model of human fraternity.</p>\n\n<p>Located on the rocky valley slopes of the Eastern Qalamoun Mountains in Rif Dimashq, Mar Moussa Al-Habashi Monastery is known as a meeting point for Islamic-Christian dialogue. It was built over 1,800 years ago during the Roman era as a watchtower overseeing the Silk Road connecting Palmyra and Damascus, later transforming into a monastic monastery and a significant cultural heritage site.</p>",
    "tags": [
      "Mar Moussa Monastery",
      "Rif Dimashq",
      "Syrian Revolution",
      "ISIS",
      "Peace",
      "Syrian Regime",
      "Islamic Christian Dialogue",
      "Cultural Heritage",
      "Al Nabk"
    ]
  },
  "fr": {
    "title": "Monastère Mar Moussa Al-Habashi : De l&apos;isolement de la guerre à la liberté de la paix",
    "content": "<p>Rif Dimashq - Capital News</p>\n\n<p>Depuis le déclenchement de la révolution syrienne en 2011, le monastère Mar Moussa Al-Habashi dans le Rif de Damas a connu un tournant majeur, avec une baisse du nombre de visiteurs passant d&apos;environ 30 000 en 2010 à presque zéro. Les défis allaient au-delà de l&apos;isolement, s&apos;intensifiant avec l&apos;approche des lignes de front, notamment après que l&apos;État islamique ait contrôlé la campagne orientale de Homs entre 2015 et 2017. Aujourd&apos;hui, le monastère est entré dans une phase de paix et rouvre ses portes à tous les visiteurs.</p>\n\n<p>Le père Jihad Youssef, responsable du monastère, a rappelé dans une interview exclusive à Capital News cette période difficile : « Nous vivions dans une anxiété constante, craignant enlèvement ou meurtre à tout moment, surtout après que l&apos;État islamique ait atteint la ville d&apos;Al-Qaryatayn dans la campagne de Homs et kidnappé plusieurs chrétiens en 2015. » Il a ajouté : « Nous avons connu la peur sous toutes ses formes, ainsi que l&apos;isolement qui empêchait les gens de nous rejoindre. »</p>\n\n<h2>Un refuge pour les révolutionnaires et les poursuivis politiques sous l&apos;ancien régime</h2>\n\n<p>Malgré les dangers imminents, le monastère est passé d&apos;une simple tentative de survie à un rôle humanitaire actif. Il est devenu un refuge pour ceux cherchant la sécurité. Le père Youssef a indiqué que le monastère a accueilli environ 10 activistes, révolutionnaires et poursuivis politiques sous l&apos;ancien régime, la plupart venant d&apos;Al-Nabk.</p>\n\n<p>Le père Youssef se souvient des histoires de cette époque où le monastère a apporté un soutien humanitaire à certains révolutionnaires réfugiés dans les montagnes voisines, évoquant l&apos;activiste Mahmoud Al-Faram d&apos;Al-Nabk, qui avait quatorze ans lorsqu&apos;il a séjourné au monastère pendant un mois complet après son arrestation et celle de sa mère, puis sa nouvelle poursuite par les autorités de l&apos;ancien régime. Le monastère lui a offert protection, et aujourd&apos;hui Mahmoud revient revivre les souvenirs du lieu qui a sauvé son enfance et remercie ceux qui lui ont offert nourriture et abri.</p>\n\n<h2>Monastère Mar Moussa : un patrimoine mondial à préserver</h2>\n\n<p>Le père Jihad Youssef a conclu en soulignant à Capital News que « le monastère Mar Moussa n&apos;est pas seulement un patrimoine syrien, mais un patrimoine pour le monde entier », insistant sur l&apos;importance de préserver le monastère et sa région en tant que centre de paix, de dialogue et modèle de fraternité humaine.</p>\n\n<p>Situé sur les pentes rocheuses d&apos;une vallée dans la chaîne de montagnes de Qalamoun Est à Rif Dimashq, le monastère Mar Moussa Al-Habashi est connu comme un lieu de rencontre pour le dialogue islamo-chrétien. Il a été construit il y a plus de 1800 ans à l&apos;époque romaine comme tour de guet surveillant la route de la soie reliant Palmyre à Damas, avant de devenir un monastère religieux et un site culturel important.</p>",
    "tags": [
      "Monastère Mar Moussa",
      "Rif Dimashq",
      "Révolution syrienne",
      "État islamique",
      "Paix",
      "Régime syrien",
      "Dialogue islamo-chrétien",
      "Patrimoine culturel",
      "Al Nabk"
    ]
  },
  "tr": {
    "title": "Mar Moussa El-Habashi Manastırı: Savaş İzolasyonundan Barış Özgürlüğüne",
    "content": "<p>Rif Dimashq - Capital News</p>\n\n<p>2011&apos;de Suriye devriminin patlak vermesiyle birlikte, Rif Dimashq&apos;taki Mar Moussa El-Habashi Manastırı köklü bir değişim yaşadı; ziyaretçi sayısı 2010 yılında yaklaşık 30.000&apos;den neredeyse sıfıra düştü. Zorluklar sadece izolasyonla sınırlı kalmadı, çatışma cephelerinin yaklaşmasıyla, özellikle 2015-2017 yılları arasında Deyr ez-Zor&apos;un doğusundaki Homs kırsalını IŞİD&apos;in kontrolüne almasından sonra daha da arttı. Bugün manastır barış dönemine girmiş ve kapılarını tüm ziyaretçilere yeniden açmıştır.</p>\n\n<p>Manastır başkanı Rahip Cihad Yusuf, Capital News&apos;e verdiği özel röportajda zor günleri anlattı: \"Sürekli endişe içindeydik, her an kaçırılma veya öldürülme korkusu yaşadık, özellikle IŞİD&apos;in Homs kırsalındaki El-Karyatin kasabasına ulaşması ve 2015&apos;te birkaç Hristiyanı kaçırmasından sonra.\" Ayrıca, \"Korkuyu her haliyle deneyimledik, yanı sıra insanların bize ulaşmasını engelleyen izolasyon da vardı.\" dedi.</p>\n\n<h2>Eski Rejim Döneminde İsyancılar ve Siyasi Kaçaklar için Sığınak</h2>\n\n<p>Tehlikelerle çevrili olmasına rağmen, manastır varlığını koruma çabasından aktif insani bir role geçti ve güven arayanlar için bir sığınak haline geldi. Rahip Yusuf, eski rejim döneminde çoğunluğu En-Nebk&apos;ten olan yaklaşık 10 aktivist, isyancı ve siyasi kaçak için manastırın ev sahipliği yaptığını kaydetti.</p>\n\n<p>Rahip Yusuf, manastırın yakın dağlara sığınan bazı isyancılara insani destek sağlamaya çalıştığı eski hikayeleri hatırlıyor; En-Nebk&apos;ten aktivist Mahmud El-Faram&apos;ı anıyor. Mahmud, annesiyle birlikte tutuklandıktan sonra 14 yaşındayken manastırda bir ay kalmış ve eski rejim otoriteleri tarafından yeniden takip edilmişti. Manastır ona koruma sağlamış, bugün Mahmud çocukluğunu kurtaran bu mekânı hatırlamak ve kendisine yiyecek ve barınak sunanlara teşekkür etmek için geri dönüyor.</p>\n\n<h2>Mar Moussa Manastırı: Dünyanın Mirası</h2>\n\n<p>Rahip Cihad Yusuf, Capital News&apos;e verdiği demeçte, \"Mar Moussa Manastırı sadece Suriye&apos;nin değil, tüm dünyanın mirasıdır\" diyerek manastır ve bölgesinin barış, diyalog merkezi ve insan kardeşliği modeli olarak konumunun korunmasının önemini vurguladı.</p>\n\n<p>Rif Dimashq&apos;taki Doğu Kalmun Dağları&apos;nın bir vadisindeki kayalıklar üzerinde bulunan Mar Moussa El-Habashi Manastırı, İslam ve Hristiyan diyaloglarının buluşma noktası olarak bilinir. Roma döneminde, Palmyra ile Şam arasında uzanan İpek Yolu&apos;nu gözetlemek için yaklaşık 1800 yıl önce bir gözetleme kulesi olarak inşa edilmiş, daha sonra manastıra ve önemli kültürel miras alanına dönüşmüştür.</p>",
    "tags": [
      "Mar Moussa Manastırı",
      "Rif Dimashq",
      "Suriye Devrimi",
      "IŞİD",
      "Barış",
      "Suriye Rejimi",
      "İslam Hristiyan Diyaloğu",
      "Kültürel Miras",
      "En Nebk"
    ]
  },
  "ku": {
    "title": "Dêra Mar Musa El-Hebşî: Ji Tecrîdê ya Şerê heta Azadiya Aşîtîyê",
    "content": "<p>Rif Dimashq - Capital News</p>\n\n<p>Bi destpêka şoreşa Sûriyê di sala 2011 de, Dêra Mar Musa El-Hebşî li Rif Dimashqê guhertina girîngê çêkir, ku hejmareke mêvanan ji 30 hezar di sala 2010 de heta nêzîkî sifir ket. Pirsgirêkan tenê bi tecrîd re nehatin sinorkirin, lê her weha di demê ku xêzên şerê nêzîk bûn zêde bûn, bi taybetî piştî ku têkoşîna DAIŞ li herêma rojhilatî ya Homs di navbera 2015 û 2017 de dest kontrol kir. Îro dêra di dema aşîtîyê de ye û deriyên xwe ji bo hemû mêvanan dîsa vekirîye.</p>\n\n<p>Bav Jîhad Yûsif, serokê dêra, di gotûbêja xwe ya taybetî bi Capital News re bûyerên wexta dijwar hatin bîranîn, got: “Em di rewşa têkçûnê de bûn, her dem têra xofê bûn, em ji birîndarî an jiyana xwe têra xofê bûn, bi taybetî piştî ku DAIŞ gihîşt gundê El-Qaryatayn li herêma Homs û çendî ji mîrîyan hatin girtin di sala 2015 de.” Ew zêde kir: “Em xofê bi hemû şêwazên wê jî hatin tecrîb kirin, her weha tecrîd ku gelêk kesan jî nekaribûn me bigihîjin.”</p>\n\n<h2>Malbateke ji bo şoreşgeran û kesên ku di bin rejîma kevn de hatin lêkolîn</h2>\n\n<p>Heger jî tehlûkên mezin li ser dêra bûn, dêra ji tenê hewl dan ku xwe biparêze, berdewam kir û rolêk mirovahî kir, û bû cîhê ewlehiya kesên ku ewlehî dixwestin. Bav Yûsif belav kir ku dêra li ser 10 kesên aktîvîst, şoreşger û kesên ku di bin rejîma kevn de hatin lêkolîn, herî zêde ji El-Nabk bûn, malbata wan bû.</p>\n\n<p>Bav Yûsif çîrokên kevn yên ku dêra hewl dan ku alîkarî mirovahî bidin hin şoreşgeran ku li çiyayên nêzîk penîhan bûn, bîranîn dike, di nav wan de aktîvîsta Mahmûd El-Faram ji bajarê El-Nabk, ku di sala 14-an dema xwe de bû, ku ji bo mehêk tevahî li dêra maye, piştî ku ew û dê û bavê wî hatine girtin û paşê jî ji hêzên rejîma kevn ve hat lêkolîn, dêra ew ewlehiya wî çêkir. Îro Mahmûd vegerîye da ku bîranîna cîhê ku zaroktiya wî xilas kir bînin û ji wan ku xwarin û mal ji wî kirin sipas bike.</p>\n\n<h2>Dêra Mar Musa: Mîrasa Cîhanê</h2>\n\n<p>Bav Jîhad Yûsif di dawiya gotûbêja xwe ya bi Capital News re de got: \"Dêra Mar Musa tenê mîrasa Sûriyê ne, lê mîrasa cîhanê ye\", û girîngiya parastina cîhê dêra û herêma wî wek navenda aşîtî û diyalog û modela biratiya mirovahîyê îzah kir.</p>\n\n<p>Dêra Mar Musa El-Hebşî, ku wek cihê civînê ya diyaloga Îslamî-Kiristiyanî tê zanîn, li ser kevira çemekê di rêza çiyayên Qalamûnê ya rojhilatî li Rif Dimashqê ye. Ew ji hêz 1800 salan berê di dema Romayiyan de hatî avakirin, wek qesra çavdêriya rêya Hêviyê ku di navbera Tadmur û Şam