دمشق-العاصمة نيوز
\n\nفي قلب دمشق، حيث كانت القطارات في الماضي تطلق صافرة انطلاقها، تظهر اليوم قطارات مهجورة بصمت، كقطع حديد منسية تحمل حكايات الزمن القديم التي يرويها سكان دمشق لأبنائهم، حينما كانوا يتنقلون من مقعد إلى آخر أثناء رحلاتهم عبر قطارات محطة القدم.
\n\nمر أكثر من عقد على غياب القطارات عن المشهد السوري اليومي، حيث تهدمت البنى التحتية وتوقفت الرحلات، وتحولت محطات القطار إلى أماكن خالية من الحركة، ما يلاحظه أي زائر لمحطة القدم التي كانت يومًا صلة الوصل بين دمشق والمدينة المنورة.
\n\n![](\"uploads/news/9cdee76cc74fb9afb5554e5c4c1f4c2773cf52ef.jpg\")
في عام 1908، انطلق أول قطار من دمشق إلى المدينة المنورة عبر الخط الحديدي الحجازي مرورًا بمحطة القدم، ثاني أهم محطات السكك الحديدية في سوريا، والتي لم تكن مجرد نقطة توقف بل مركزًا صناعيًا حيويًا يضم معامل صيانة وتصنيع متكاملة، ساهمت في دعم شبكة المواصلات الإقليمية بين سوريا والأردن وفلسطين، وفقًا للعم أبو مالك /مازن الملا/ العامل في المحطة.
\nالعم أبو مالك، الذي عمل سائقًا للقاطرات البخارية في المؤسسة العامة للخط الحديدي الحجازي لأكثر من أربعين عامًا، أوضح في حديثه لـ العاصمة نيوز أن محطة القدم التي تأسست قبل أكثر من قرن، كانت تضم معامل خراطة وصب وحديد، وورشات لتصنيع قطع الغيار الخاصة بالقاطرات، في منشأة تضاهي نظيراتها الأوروبية في ذلك الوقت.
\n\nبعيون مفعمة بالشغف للعودة، يستعيد أبو مالك ذكرياته داخل المحطة: \"هنا عمل جدي، ومن بعده والدي، وأنا نشأت بين هذه السكك، تعلمت لغة البخار، وكان صوت العجلات على القضبان موسيقى صباحاتي اليومية\".
\n\n![](\"uploads/news/fe6532e4100cbf6087eb55876c66d7b29d558ce8.jpg\")
ويتابع الملا حديثه بحزن واضح على الفقدان: آخر رحلة كانت في تشرين الثاني 2011 إلى عمان، ثم توقف كل شيء. عندما عدنا في 2017، وجدنا القاطرات مدمرة والمحطة شبه خالية. ورغم الدمار، حاولنا العمل بهدوء لإحياء ما يمكن، لكن لم تكن هناك استجابة واضحة بسبب السياسات الحكومية الإدارية القاتلة في أيام النظام السابق.
\nاليوم، تعمل المؤسسة العامة للخط الحديدي الحجازي على إعادة تأهيل أربع قاطرات بخارية، وقد تم تنفيذ تجربة تشغيل ناجحة لقطار نزهة بين الربوة ودمر، كبداية لمسار أكبر قد يعيد حركة القطارات إلى الحياة.
\n\nالمؤرخ المعماري المهندس محمد البارودي ذكر في حديثه لمراسلة العاصمة نيوز أن محطة القدم ليست مجرد ممر لسكك الحديد، بل مجمع صناعي نادر بمساحة تتجاوز 2 كيلومتر مربع، حيث كانت تضم أكبر معامل صيانة القاطرات في المنطقة، وتحاكي منشآت صناعية أوروبية من أوائل القرن العشرين.
\n\n![](\"uploads/news/5b4a372c9440595d54925411d927013e1de130f4.jpg\")
وقال البارودي: \"نحن أمام منشأة تاريخية وإرث لا يقدر بثمن، محطة القدم قادرة على أن تتحول إلى معلم سياحي وصناعي يجذب الاستثمارات ويعيد للسكك الحديدية السورية دورها الريادي\".
\nويرى البارودي أن المكان لا يحتاج فقط إلى ترميم حجارة، بل إلى إعادة الحياة لذاكرة وطن، مضيفًا: \"كانت المحطة شاهدة على إبداعات الصناعة السورية، ويجب أن تبقى شاهدة على نهوضها من جديد\".
\n\nفي عام 2008 احتفلت المحطة بمرور مئة عام على أول رحلة إلى المدينة المنورة، وكانت ذكرى حية لزمن ازدهرت فيه السكك الحديدية وتحركت المدن على صوت القطارات، وفقًا للبارودي، مبينًا أنه بعد سنوات الحرب، تعود الورشات اليوم بهدوء إلى العمل، والعاملون القدامى يشرفون على ترميم القاطرات القديمة بعزيمة لا تزال مشتعلة رغم كل الظروف.
\n\n![](\"uploads/news/65967a41a00e1160397ce11e2531ab9e945319e2.jpg\")
إعادة تأهيل السكك الحديدية ليست مجرد ترميم لماضٍ غابر، بل مشروع استراتيجي يعكس رؤية مستقبلية للنقل في سوريا، فمع تصاعد الحاجة إلى بدائل نقل اقتصادية وصديقة للبيئة، تبرز السكك الحديدية كخيار واعد يعزز الترابط بين المدن ويخفف الأعباء عن الطرق البرية.
\nويؤكد القائمون في المحطة أن ما يُبنى اليوم بصمت سيتحول غدًا إلى شريان حيوي يسهم في تحريك عجلة الاقتصاد، وتنشيط السياحة، وتحقيق الربط الإقليمي مع دول الجوار، إنها إرادة وطنية تتجاوز إعادة الإعمار لتخط مسارًا جديدًا نحو تنمية شاملة ومستدامة.
\n\n![](\"uploads/news/c2ea89966d5cbab05ad56fbb688b0b6167a2135a.jpg\")
مدير الجر والآليات في الخط الحديدي الحجازي محمود زركلي أوضح أن محطة القدم هي أكبر وأهم محطات الخط الحديدي الحجازي، حيث تضم معامل لتصنيع القطارات وتشكل مركزًا أساسيًا في شبكة النقل السككي، مشيرًا إلى أن المؤسسة تعمل حاليًا على إعادة تأهيل المحطة ودراسة جميع مرافقها بشكل شامل، بما في ذلك البنية التحتية، والخطوط الداخلة والخارجة، إضافة إلى المعامل والورش الفنية الموجودة داخلها.
\nوأشار زركلي إلى أن الدراسات الجارية تشمل أيضًا مشروع قطار الضواحي التابع للمؤسسة، الذي أُنجز جزء من مخططه، ويتألف من أربعة محاور رئيسية للنقل:
\n\nويوضح زركلي أن محطة القدم تعرضت للتخريب وانهيار جزء من مبانيها، إلا أن المؤسسة تعمل حاليًا على إعادة تأهيل تلك المباني والمنشآت الحيوية لاستعادة دورها ضمن منظومة النقل السككي في سوريا.
\n\nصحيح أنه اليوم لا يُسمع صوت القطار في محطة القدم، لكن الأرصفة ما زالت تنتظر، وقطارات الحديد لم تنس الطريق، ولا سائقوها نسوا مقاعدهم، ومن وسط الركام يعود الأمل اليوم بعد تحرير البلاد وبدء مرحلة الإعمار. فهل تعود السكك الحديدية السورية إلى الحياة؟
\n\n![](\"uploads/news/e752f594bf7418eea35d088525ccee0a6d8e62e1.jpg\")
![](\"uploads/news/9b6af97aebd27e6e579eb11345c0db3c170f3d63.jpg\")
Damascus - Al-Asima News
\n\nIn the heart of Damascus, where trains once sounded their departure whistles, trains now stand silently as forgotten iron pieces, abandoned for years, carrying tales of the past that Damascus residents tell their children as they moved from seat to seat during trips through Al-Qadam station.
\n\nMore than a decade has passed since trains disappeared from Syria’s daily scene. Over the years, infrastructure deteriorated, journeys stopped, and train stations became lifeless places, as any visitor to Al-Qadam station can observe, once a vital link between Damascus and Medina.
\n\nIn 1908, the first train departed from Damascus to Medina via the Hejaz railway, passing through Al-Qadam station, Syria’s second most important railway station. It was not just a stop but a vital industrial center housing integrated maintenance and manufacturing workshops, supporting the regional transportation network between Syria, Jordan, and Palestine, according to Abu Malik / Mazen Al-Malla, a station worker.
\nAbu Malik, who worked as a steam locomotive driver for the General Hejaz Railway Corporation for over forty years, explained in an interview with Al-Asima News that Al-Qadam station, founded over a century ago, included machining, casting, and iron workshops, producing spare parts for locomotives in a facility comparable to its European counterparts at that time.
\n\nWith eyes filled with passion for revival, Abu Malik recalls his memories inside the station: “Here worked my grandfather, then my father, and I grew up among these tracks, learning the language of steam. The sound of wheels on rails was the music of my mornings.”
\n\nHe continues with clear sorrow over the loss: The last trip was in November 2011 to Amman, then everything stopped. When we returned in 2017, we found the locomotives destroyed and the station almost empty. Despite the destruction, we quietly tried to revive what we could, but there was no clear response due to the fatal governmental administrative policies during the former regime.
\nToday, the General Hejaz Railway Corporation is rehabilitating four steam locomotives and has successfully conducted a trial run of a leisure train between Al-Rabwa and Dumair, as a start for a larger route that may bring trains back to operation.
\n\nArchitectural historian Engineer Mohammad Al-Baroudi told Al-Asima News that Al-Qadam station is not only a railway passage but a rare industrial complex spanning over 2 square kilometers. It housed the largest locomotive maintenance workshops in the region and resembled early 20th-century European industrial facilities.
\n\nAl-Baroudi stated: “We are facing a historic facility, an invaluable heritage. Al-Qadam station can be transformed into a touristic and industrial landmark attracting investments and restoring the pioneering role of Syrian railways.”
\nHe believes the site needs more than stone restoration; it requires reviving the memory of a nation, adding: “The station witnessed Syrian industrial creativity and should remain a witness to its resurgence.”
\n\nIn 2008, the station celebrated 100 years since its first trip to Medina, a vivid memory of a time when railways flourished and cities moved to the sound of trains, according to Al-Baroudi. He noted that after years of war, workshops are quietly returning to work, and veteran workers supervise the restoration of old locomotives with determination still burning despite all obstacles.
\n\nRehabilitating the railway is not merely restoring a bygone past but a strategic project reflecting a future vision for transportation in Syria. With increasing demand for economical and environmentally friendly transport alternatives, railways emerge as a promising option that strengthens connectivity between cities and eases the burden on roads.
\nStation officials affirm that what is quietly built today will become a vital artery tomorrow, contributing to economic movement, tourism activation, and regional connectivity with neighboring countries. It is a national will beyond reconstruction, charting a new path toward comprehensive and sustainable development.
\n\nMahmoud Zarkali, Director of Rolling Stock and Machinery at the Hejaz Railway, indicated that Al-Qadam station is the largest and most important station on the Hejaz railway. It houses train manufacturing workshops and serves as a key hub in the railway network. He pointed out that the corporation is currently rehabilitating the station and comprehensively studying all its facilities, including infrastructure, incoming and outgoing lines, as well as technical workshops inside.
\nZarkali noted that ongoing studies also cover the suburban train project affiliated with the corporation, with part of its plan completed, consisting of four main transport axes:
\n\nHe explained that Al-Qadam station suffered damage and partial building collapse, but the corporation is currently rehabilitating these buildings and vital facilities to restore its role within Syria’s railway system.
\n\nAlthough the train’s sound is no longer heard at Al-Qadam station today, the platforms still await. The rails have not forgotten the path, nor have the drivers forgotten their seats. From this rubble, hope returns today after the country’s liberation and the start of reconstruction. Will the Syrian railways come back to life?
\n\nDamas - Al-Asima News
\n\nAu cœur de Damas, là où les trains sifflaient autrefois leur départ, des trains apparaissent aujourd'hui comme des morceaux de fer oubliés, silencieux, témoignant d'anciens wagons abandonnés depuis de nombreuses années, portant les histoires du passé que les habitants de Damas racontent à leurs enfants lorsqu'ils voyageaient de siège en siège à travers la gare d'Al-Qadam.
\n\nPlus d'une décennie s'est écoulée depuis la disparition des trains du paysage quotidien syrien. Pendant ces années, les infrastructures se sont détériorées, les trajets ont cessé, et les gares sont devenues des lieux sans activité, comme tout visiteur de la gare d'Al-Qadam peut le constater, autrefois un lien entre Damas et Médine.
\n\nEn 1908, le premier train est parti de Damas vers Médine via la ligne ferroviaire du Hedjaz, en passant par la gare d'Al-Qadam, la deuxième gare la plus importante de Syrie. Ce n'était pas seulement un arrêt, mais un centre industriel vital abritant des ateliers intégrés de maintenance et de fabrication, contribuant au réseau régional de transport entre la Syrie, la Jordanie et la Palestine, selon Abu Malik / Mazen Al-Malla, employé à la gare.
\nAbu Malik, qui a travaillé comme conducteur de locomotives à vapeur pour la Société générale du chemin de fer du Hedjaz pendant plus de quarante ans, a expliqué dans une interview à Al-Asima News que la gare d'Al-Qadam, fondée il y a plus d'un siècle, abritait des ateliers d'usinage, de moulage et de fer, ainsi que des ateliers de fabrication de pièces de rechange pour locomotives, dans une installation comparable à ses homologues européennes de l'époque.
\n\nLes yeux remplis de passion pour le retour, Abu Malik se souvient de ses souvenirs à l'intérieur de la gare : « Ici ont travaillé mon grand-père, puis mon père, et j'ai grandi parmi ces rails, j'ai appris le langage de la vapeur. Le bruit des roues sur les rails était la musique de mes matins. »
\n\nIl poursuit avec une tristesse évidente face à la perte : Le dernier voyage a eu lieu en novembre 2011 vers Amman, puis tout s'est arrêté. Lorsque nous sommes revenus en 2017, nous avons trouvé les locomotives détruites et la gare presque vide. Malgré la destruction, nous avons essayé en silence de raviver ce qui pouvait l'être, mais il n'y avait pas de réponse claire en raison des politiques administratives gouvernementales fatales sous l'ancien régime.
\nAujourd'hui, la Société générale du chemin de fer du Hedjaz travaille à la réhabilitation de quatre locomotives à vapeur et a réalisé un essai réussi d'un train de loisirs entre Al-Rabwa et Dumair, comme début d'un parcours plus large qui pourrait faire revenir les trains en activité.
\n\nL'historien de l'architecture, ingénieur Mohammad Al-Baroudi, a déclaré à la correspondante d'Al-Asima News que la gare d'Al-Qadam n'est pas seulement un passage ferroviaire, mais un complexe industriel rare couvrant plus de 2 kilomètres carrés. Elle abritait les plus grands ateliers de maintenance de locomotives de la région et ressemblait aux installations industrielles européennes du début du XXe siècle.
\n\nAl-Baroudi a déclaré : « Nous sommes face à une installation historique, un patrimoine inestimable. La gare d'Al-Qadam peut être transformée en un site touristique et industriel attirant les investissements et restaurant le rôle pionnier du chemin de fer syrien. »
\nIl estime que le lieu nécessite plus que la restauration des pierres, il faut raviver la mémoire d'une nation, ajoutant : « La gare a été témoin de la créativité industrielle syrienne et doit rester témoin de sa renaissance. »
\n\nEn 2008, la gare a célébré le centenaire de son premier voyage vers Médine, un souvenir vivant d'une époque où les chemins de fer prospéraient et les villes bougeaient au son des trains, selon Al-Baroudi. Il a noté qu'après des années de guerre, les ateliers reprennent doucement leur activité, et les anciens travailleurs supervisent la restauration des anciennes locomotives avec une détermination toujours vive malgré les obstacles.
\n\nLa réhabilitation du chemin de fer n'est pas seulement la restauration d'un passé révolu, mais un projet stratégique reflétant une vision future du transport en Syrie. Avec la demande croissante pour des alternatives de transport économiques et écologiques, le chemin de fer apparaît comme une option prometteuse renforçant la connectivité entre les villes et allégeant la charge sur les routes.
\nLes responsables de la gare affirment que ce qui est construit aujourd'hui en silence deviendra demain une artère vitale contribuant à la dynamique économique, à l'activation du tourisme et à la connectivité régionale avec les pays voisins. C'est une volonté nationale qui dépasse la reconstruction, traçant une nouvelle voie vers un développement global et durable.
\n\nMahmoud Zarkali, directeur du matériel roulant et des machines au chemin de fer du Hedjaz, a indiqué que la gare d'Al-Qadam est la plus grande et la plus importante gare du chemin de fer du Hedjaz. Elle abrite des ateliers de fabrication de trains et constitue un centre clé du réseau ferroviaire. Il a souligné que la société réhabilite actuellement la gare et étudie de manière exhaustive toutes ses installations, y compris les infrastructures, les lignes entrantes et sortantes, ainsi que les ateliers techniques à l'intérieur.
\nZarkali a noté que les études en cours couvrent également le projet de train de banlieue affilié à la société, dont une partie du plan a été achevée, comprenant quatre axes principaux de transport :
\n\nIl a expliqué que la gare d'Al-Qadam a subi des dommages et l'effondrement partiel de certains bâtiments, mais la société travaille actuellement à la réhabilitation de ces bâtiments et installations vitales pour restaurer son rôle dans le système ferroviaire syrien.
\n\nBien que le son du train ne soit plus entendu aujourd'hui à la gare d'Al-Qadam, les quais attendent toujours. Les rails n'ont pas oublié le chemin, ni les conducteurs leurs sièges. Au milieu de ces ruines, l'espoir renaît aujourd'hui après la libération du pays et le début de la reconstruction. Le chemin de fer syrien reviendra-t-il à la vie ?
\n\nŞam - Al-Asima News
\n\nŞam’ın kalbinde, trenlerin eskiden kalkış düdüğünü çaldığı yerde, yıllardır terk edilmiş sessiz demir parçaları olarak duran trenler görülüyor. Bu trenler, Şam sakinlerinin çocuklarına anlattığı eski zaman hikayelerini taşıyor; yolculukları sırasında vagonlar arasında gezinirken yaşadıkları anıları hatırlatıyor.
\n\nSuriye’nin günlük yaşamından trenlerin kaybolmasının üzerinden on yılı aşkın zaman geçti. Bu süre zarfında altyapı yıkıldı, seferler durdu ve tren istasyonları hareketsiz yerlere dönüştü. Bu durum, bir zamanlar Şam ile Medine arasında bağlantı sağlayan El-Kadem istasyonunu ziyaret eden herkesin görebileceği bir manzara.
\n\n1908 yılında, Hicaz demiryolu üzerinden Şam’dan Medine’ye ilk tren El-Kadem istasyonundan geçti. Suriye’nin en önemli ikinci demiryolu istasyonu olan bu istasyon, sadece bir durak değil, entegre bakım ve üretim atölyeleri bulunan canlı bir sanayi merkeziydi. Bu merkez, Suriye, Ürdün ve Filistin arasındaki bölgesel ulaşım ağını destekliyordu, diyor istasyonda çalışan Abu Malik / Mazen Al-Malla.
\nGenel Hicaz Demiryolu Kurumu’nda kırk yılı aşkın süredir buharlı lokomotif sürücüsü olarak çalışan Abu Malik, Al-Asima News’e verdiği demeçte, yüzyıldan fazla bir süre önce kurulan El-Kadem istasyonunun torna, döküm ve demir atölyeleri ile lokomotifler için yedek parça üretim atölyeleri barındırdığını ve o dönemde Avrupa’daki benzer tesislerle yarıştığını belirtti.
\n\nGeri dönme tutkusu dolu gözlerle Abu Malik, istasyon içindeki anılarını şöyle paylaşıyor: “Burada dedem, ardından babam çalıştı, ben de bu raylar arasında büyüdüm, buharın dilini öğrendim. Raylardaki tekerleklerin sesi sabah müziğimdi.”
\n\nMalik, kayıp üzerine belirgin bir hüzünle konuşmaya devam ediyor: Son sefer Kasım 2011’de Amman’a yapıldı, ardından her şey durdu. 2017’de döndüğümüzde lokomotiflerin harap olduğunu, istasyonun neredeyse boş olduğunu gördük. Yıkıma rağmen, sessizce çalışarak canlandırmaya çalıştık ancak eski rejimin öldürücü idari politikaları nedeniyle net bir yanıt alamadık.
\nBugün, Genel Hicaz Demiryolu Kurumu dört buharlı lokomotifi yeniden canlandırmak için çalışıyor ve Rabva ile Dumair arasında başarılı bir gezinti treni denemesi gerçekleştirdi. Bu, trenlerin tekrar çalışmaya başlaması için daha büyük bir yolun başlangıcı olabilir.
\n\nMimari tarihçi mühendis Muhammed El-Barudi, Al-Asima News muhabirine verdiği demeçte, El-Kadem istasyonunun sadece bir demiryolu geçiş noktası olmadığını, 2 kilometrekareden fazla alana yayılan nadir bir sanayi kompleksi olduğunu belirtti. Bölgedeki en büyük lokomotif bakım atölyelerine ev sahipliği yapıyor ve erken 20. yüzyıl Avrupa sanayi tesislerini andırıyordu.
\n\nEl-Barudi, \"Karşımızda tarihi bir tesis, paha biçilemez bir miras var. El-Kadem istasyonu, turistik ve sanayi yatırımlarını çekebilecek, Suriye demiryolunun öncü rolünü yeniden kazandırabilecek bir simgeye dönüşebilir\" dedi.
\nBarudi, yerin sadece taşlarının restore edilmesinin yeterli olmadığını, bir ulusun hafızasına hayat verilmesi gerektiğini düşünüyor ve ekliyor: “İstasyon, Suriye endüstrisinin yaratıcılıklarına tanıklık etti ve yeniden doğuşunun da tanığı olmalı.”
\n\n2008 yılında istasyon, Medine'ye ilk seferinin 100. yılını kutladı. Bu, demiryollarının geliştiği ve şehirlerin tren sesleriyle hareket ettiği canlı bir zamanın anısıydı, diyor Barudi. Savaş yıllarından sonra atölyeler sessizce çalışmaya geri dönüyor ve eski çalışanlar, tüm zorluklara rağmen hala yanmakta olan bir azimle eski lokomotiflerin restorasyonunu denetliyor.
\n\nDemiryolunun yeniden canlandırılması sadece geçmişin restorasyonu değil, Suriye’de ulaşım için geleceğe yönelik stratejik bir projedir. Ekonomik ve çevre dostu ulaşım alternatiflerine artan ihtiyaçla, demiryolu şehirler arası bağlantıyı güçlendiren ve kara yollarındaki yükü hafifleten umut verici bir seçenek olarak öne çıkıyor.
\nİstasyon yetkilileri, bugün sessizce inşa edilenin yarın ekonomik hareketliliğe, turizmin canlanmasına ve komşu ülkelerle bölgesel bağlantıya katkı sağlayan hayati bir damar haline geleceğini belirtiyor. Bu, yeniden inşanın ötesinde ulusal bir irade olup, kapsamlı ve sürdürülebilir bir kalkınma yolunu çiziyor.
\n\nHicaz Demiryolu Makine ve Araçlar Müdürü Mahmoud Zarkali, El-Kadem istasyonunun Hicaz demiryolunun en büyük ve en önemli istasyonu olduğunu belirtti. İstasyonda tren üretim atölyeleri bulunuyor ve demiryolu ağı içinde temel bir merkez olarak hizmet veriyor. Kurumun şu anda istasyonu yeniden canlandırmak ve altyapı, gelen-giden hatlar ile içindeki teknik atölyeler dahil tüm tesisleri kapsamlı şekilde incelemek için çalıştığını söyledi.
\nZarkali, devam eden çalışmaların kurumun banliyö tren projesini de kapsadığını ve planının bir bölümünün tamamlandığını belirtti. Proje dört ana ulaşım ekseninden oluşuyor:
\n\nZarkali, El-Kadem istasyonunun zarar gördüğünü ve bazı binaların çöktüğünü, ancak kurumun şu anda bu binaları ve hayati tesisleri onararak Suriye demiryolu sistemindeki rolünü geri kazandırmaya çalıştığını söyledi.
\n\nBugün El-Kadem istasyonunda tren sesi duyulmasa da platformlar hâlâ bekliyor. Demiryolu rayları yolu unutmadı, sürücüler koltuklarını unutmadı. Bu enkazın ortasında, ülkenin kurtuluşu ve yeniden inşa sürecinin başlamasıyla umut yeniden doğuyor. Suriye demiryolları hayata dönecek mi?
\n\nدەماشق - هەواڵەکانی ئەڵعاصمە
\n\nلە ناوەندی دەماشق، لەو شوێنەی کە تڕێنەکان لە کۆنیدا بە دەنگی دەستپێکردنیان دەکەون، ئەم تڕێنە قەدەغەکراون و بە بێ دەنگ و بێ هەنگاوەکان وەک پارچەیەکی فلزی بێ کەسی بێ سەروەری دەردەکەون، کە چیرۆکەکانی کۆنەوەیان لە خەڵکی دەماشق بۆ منداڵەکان دەڵێن کاتێک لەناو تڕێنەکانی گەڕا لە مەکۆی پەدەم بەرەوپێش دەچن.
\n\nزۆرتر لە ساڵێکەک لە بەرەوپێش، تڕێنەکان لە سەحنەی ڕۆژانەی سووریەدا نەبوون. ساڵانەکانی بەرەوپێش بنەماکانی خراپبوون، گەشتەکان وەستاند، و مەکۆکانی تڕێن بۆ شوێنێکی بێ ھەنگاو گۆڕا، ئەمەش دەتوانرێت هەر کەسێک کە سەردانی مەکۆی پەدەم دەکات ببینێت، کە یەکجار بەستەری نێوان دەماشق و شاری مەدینە بوو.
\n\nلە ساڵی 1908، یەکەمین تڕێن لە دەماشق بۆ شاری مەدینە بە هێڵی حجازی گەڕا کە لە مەکۆی پەدەم گەڕا، کە دووەمین مەکۆی گرنگی هێڵە پلەیەکان لە سووریە بوو. ئەم مەکۆیە تەنها شوێنی وەستان بوو نەبوو، بەڵکو ناوەندی کەرتەیەکی کارگەیی بوو کە توانا و چاکسازی تڕێنەکان لە ناویدا هەبوو، کە یارمەتی پەیوەندی نێوان سووریە، ئوردن و فەڵەستین دەدات، وەک لە قسەی عەموو مالەک /مازەن مەلا/ کارمەندی مەکۆکە.
\nعەموو مالەک کە سەیارەی تڕێنە بخارییەکان بوو لە کۆمپانیا گشتی هێڵی حجازی بۆ زیاتر لە چل ساڵ، لە قسەیەکەی بۆ ئەڵعاصمە نیوز وەڵامدا، دەڵێت مەکۆی پەدەم کە پێشتر لە سەدەی یەکەمی هەبوو، ناوەندی کارگەییەکی گەورەی تڕێنەکان بوو کە کارگەی تراشکاری، دەستکاریکردن و فەرمی هەبوو، و کارگەکان بۆ دروستکردنی بەشەکانی تڕێنەکان هەبوون، لە شوێنێک کە لە کاتی خۆیدا لە ئەورووپا هەبوو.
\n\nبە چاوەکانێکی پڕ لە هەوڵی گەڕانەوە، عەموو مالەک بیرەوەری لە ناو مەکۆکە دەکات: “ئێرە کارکردی باوک و پیاوم، منیش لە نێوان ئەم هێڵانە گەشتم، زمانی بخار فێریبووم، دەنگی چرخەکان لەسەر هێڵەکان مۆزیقای سەباحەکانم بوو.”
\n\nمالەک قسەکەی بە خەونەکی دیاریکراوی لەسەر کەمبوود دەردەکات: دوایین گەشت لە 2011ی تشرینی یەکەم بۆ ئەممان بوو، پاشان هەموو شت وەستاند. کاتێک 2017 گەڕایینەوە، تڕێنەکان شیکردنەوە و مەکۆکە نزیكەی بەتاڵ بوو. بەهۆی شیکردنەوە، هەوڵمان دا بە ئاسودەیی کار بکەین بۆ گەڕاندنەوەی هەوڵەکان، بەڵام وەڵامێکی ڕوون نەبوو بەهۆی سیاسەتە حکومەتییەکان لە کاتی حکومەتی پێشووتر.
\nئێستا، کۆمپانیا گشتی هێڵی حجازی کار دەکات بۆ دووبارە چاکسازی چوار تڕێنی بخاری، و تاقیکردنەوەیەکی سەرکەوتوو لە گەشتی نۆزحە نێوان ڕەبەوە و دەمەر جێبەجێ کراوە، وەک دەستپێکی ڕێگای گەورەتر کە دەتوانێت گەشتەکان بگەڕێنێتەوە.
\n\nمۆهەندیس و مێژووی مەعماری محەممەد البارودی لە قسەیەکەی بۆ هەواڵەکانی ئەڵعاصمە دەڵێت مەکۆی پەدەم تەنها شوێنی هێڵە پلەکان نییە، بەڵکو کۆمپلیکسێکی کارگەیی نایابە کە زۆرتر لە 2 کیلۆمەتر مربع قەبارەی هەیە، و گەورەترین کارگەکانی چاکسازی تڕێنەکان لە هەرێمەکە دا هەبوون، و لە بنیاتدا وەک کارگەکانی ئەورووپای سەدەی یەکەمی هەزارەدا بوو.
\n\nالبارودی دەڵێت: “ئێمە لە ڕووی مێژووییەوە لە ڕێگەیەکی گەورەدا هەیە، میراثێکی پێناسە ناکراوە. مەکۆی پەدەم دەتوانێت بگۆڕدرێت بۆ شوێنێکی گەشتیاری و کارگەیی کە سەرمایەکان جلب دەکات و دەگەڕێتەوە بەردەوامی کارەکانی هێڵە پلەی سووریە.”
\nبارودی دەبینێت ئەم شوێنە تەنها پێویستی بە چاکسازیی سەنگ نییە، بەڵکو پێویستی بە گەڕاندنەوەی ژیانی بەربژێرەی وڵاتەکە هەیە، و دەزانی: “مەکۆکە سەردانی ئەندازەکردنی کارەکانی کارگەی سووریەی کردووە، و پێویستە بێت سەردانی سەروەری دووبارە بکات.”
\n\nلە ساڵی 2008، مەکۆکە سەردانی سەدەی سەری هەڵسەنگاندنی یەکەم گەشتەکەی بۆ شاری مەدینە کرد، کە بیرکاریەکی زۆر بەرز بوو بۆ کاتی کە هێڵە پلەکان بەردەوام بوون و شارەکان بە دەنگی تڕێنەکان گەشت دەکردن، وەک لە قسەی بارودی، وەکوتە کە دوای ساڵانەی شەڕ، کارگەکان بە آرامی دەگەڕێنەوە بۆ کارکردن، و کارمەندانی کۆن سەرپەرشتی چاکسازی تڕێنەکانی کۆن دەکەن بە هەوڵێکی هەتا ئێستا هەنووکەیە.
\n\nدووبارە چاکسازی هێڵە پلەکان تەنها چاکسازی مێژووی کۆن نییە، بەڵکو پرۆژەیەکی ستراتیژیکیە کە بینینی داهاتووی گواستنەوەی سووریە دەردەکەوێت، وەک پێویستی زیاتر بۆ گواستنەوەی ئابووری و خاوەن ژینگە، هێڵە پلەکان وەک هەڵبژاردنی باش دروست دەکەون کە پەیوەندی نێوان شارەکان بەهێز دەکات و بارەکانی سەر ڕێگاکانی زەوی کەم دەکات.
\nکۆمەڵگەکە لە مەکۆکە دەڵێن ئەوەی لە ئێستادا بە خەموشی دروست دەکرێت، بەردەوام دەبێت بۆ ئەوەی بەردەوامی ژیانێکی گرنگ بێت کە یارمەتی بەردەوامی ئابووری، چالاککردنی گەشتیاری، و پەیوەندی ناوچەیی لەگەڵ وڵاتە هەمووەندەکان بدات، ئەمە هەوڵێکی نیشتیمانییە کە لە دوای دووبارە دروستکردن دەتەوێت ڕێگەیەکی نوێ بۆ گەشەپێدانی گشتی و بەردەوام بدات.
\n\nبەڕێوەبەری بەربەران و ئامرازەکان لە هێڵی حجازی، مەحمود زەرکلی، دەڵێت مەکۆی پەدەم گەورەترین و گرنگترین مەکۆی هێڵی حجازیە، کە کارگەکانی دروستکردنی تڕێن هەیە و ناوەندی سەرەکی لە تۆڕی گواستنەوەی هێڵە پلەکانە. وەڵامدا دەڵێت کۆمپانیا لە ئێستادا کار دەکات بۆ دووبارە چاکسازی مەکۆکە و پشکنینی هەموو پێوەکراوەکانی بە شێوەیەکی گشتی، لەگەڵ بنەما و هێڵە دەرەوە و ناوەوە، وەک کارگە و فەرمی تەکنیکی ناو مەکۆکە.
\nزەرکلی دەڵێت ئەم پشکنینەکان هەروەها پرۆژەی تڕێنی ناوچەیەکی کۆمپانیاکەش دەگرن کە بەشێکی پلانی ئەوە تەواو کراوە، و لە چوار محورە سەرەکیی گواستنەوەیەتی دروست دەبێت:
\n\nزەرکلی ڕوون دەکات کە مەکۆی پەدەم زیانبین و بەشێکی ئەم بنایانە شیکردووە، بەڵام کۆمپانیا لە ئێستادا کار دەکات بۆ دووبارە چاکسازی ئەو بنایانە و شوێنە گرنگەکان بۆ گەڕاندنەوەی ناوەندی گواستنەوەی هێڵە پلەکانی سووریە.
\n\nرەنگە ئەمشەو دەنگی تڕێن لە مەکۆی پەدەم نەشنوێت، بەڵام پلاتفۆرمەکان هێشتا چاوەڕوانن. هێڵە پلەکەکان ڕێگەکەیان نەفراموش کردووە و سەرۆکەکانیش ناوەندیان نەفراموش کردووە. لە ناو ئەم مەترسییەدا، هیوایەک دەرەوە دەدات دوای ئازادی و دەستپێکردنی قەدەغەکردنەوە. ئایا هێڵە پلەکانی سووریە دۆخی ژیان دەگەڕێنەوە؟
\n\nДамаск - Al-Asima News
\n\nВ самом сердце Дамаска, где раньше поезда подавали сигнал к отправлению, сегодня стоят забытые поезда, словно молчаливые железные куски, оставшиеся без движения многие годы. Они хранят истории прошлого, которые жители Дамаска рассказывают своим детям, когда те перемещались с места на место во время поездок через станцию Аль-Кадам.
\n\nПрошло более десяти лет с тех пор, как поезда исчезли из повседневной жизни Сирии. За это время инфраструктура разрушилась, рейсы прекратились, а вокзалы превратились в безжизненные места, что может заметить любой посетитель станции Аль-Кадам, которая когда-то была связующим звеном между Дамаском и Мединой.
\n\nВ 1908 году первый поезд отправился из Дамаска в Медину по Хиджазской железной дороге, проходя через станцию Аль-Кадам, вторую по значимости железнодорожную станцию Сирии. Это был не просто остановочный пункт, а важный промышленный центр с комплексными ремонтными и производственными мастерскими, которые поддерживали региональную транспортную сеть между Сирией, Иорданией и Палестиной, согласно словам Абуу Малика / Мазена Ал-Маллы, сотрудника станции.
\nАбуу Малик, проработавший машинистом паровозов в Генеральной корпорации Хиджазской железной дороги более сорока лет, рассказал в интервью Al-Asima News, что станция Аль-Кадам, основанная более века назад, включала в себя токарные, литейные и железные мастерские, а также цеха по изготовлению запасных частей для локомотивов, в сооружении, сопоставимом с европейскими аналогами того времени.
\n\nС глазами, полными страсти к возвращению, Абуу Малик вспоминает свои воспоминания на станции: «Здесь работал мой дед, затем мой отец, а я вырос среди этих путей, изучил язык пара. Звук колес по рельсам был музыкой моих утр.»
\n\nОн продолжает с явной грустью по утрате: последний рейс был в ноябре 2011 года в Амман, затем всё остановилось. Когда мы вернулись в 2017 году, локомотивы были разрушены, а станция почти пуста. Несмотря на разрушения, мы тихо пытались возродить то, что возможно, но не было явного отклика из-за губительной государственной административной политики прежнего режима.
\nСегодня Генеральная корпорация Хиджазской железной дороги работает над восстановлением четырёх паровых локомотивов и успешно провела испытательный запуск экскурсионного поезда между Аль-Рабва и Думейром, что является началом более масштабного маршрута, который может вернуть движение поездов.
\n\nАрхитектурный историк инженер Мухаммад Аль-Баруди сообщил корреспонденту Al-Asima News, что станция Аль-Кадам — это не просто железнодорожный узел, а редкий промышленный комплекс площадью более 2 квадратных километров. Здесь располагались крупнейшие в регионе мастерские по ремонту локомотивов, сооружения которого напоминали европейские промышленные объекты начала XX века.
\n\nАль-Баруди отметил: «Мы имеем дело с историческим объектом, бесценным наследием. Станция Аль-Кадам может стать туристическим и промышленным памятником, привлекающим инвестиции и возвращающим ведущую роль сирийским железным дорогам.»
\nОн считает, что месту нужна не только реставрация камней, но и возрождение памяти нации, добавляя: «Станция была свидетелем сирийского промышленного творчества и должна оставаться свидетелем его возрождения.»
\n\nВ 2008 году станция отметила столетие первого рейса в Медину — живую память о времени, когда железные дороги процветали, а города двигались под звуки поездов, отметил Аль-Баруди. Он пояснил, что после лет войны мастерские тихо возвращаются к работе, а ветераны контролируют реставрацию старых локомотивов с неугасающей решимостью, несмотря на все трудности.
\n\nВосстановление железных дорог — это не просто реставрация прошлого, а стратегический проект, отражающий будущее транспортной системы Сирии. С ростом потребности в экономичных и экологически чистых альтернативах транспортировки железные дороги выступают перспективным вариантом, укрепляющим связь между городами и снижая нагрузку на автомобильные дороги.
\nПредставители станции утверждают, что то, что сегодня строится в тишине, завтра превратится в жизненно важную артерию, способствующую экономическому развитию, активизации туризма и региональной интеграции с соседними странами. Это национальная воля, выходящая за рамки восстановления, прокладывающая новый путь к всестороннему и устойчивому развитию.
\n\nДиректор по подвижному составу и технике Хиджазской железной дороги Махмуд Заркали отметил, что станция Аль-Кадам является крупнейшей и самой важной станцией Хиджазской железной дороги. Здесь расположены цеха по производству поездов, и она служит ключевым узлом в железнодорожной сети. Он указал, что корпорация в настоящее время занимается восстановлением станции и всесторонним изучением всех ее объектов, включая инфраструктуру, входящие и выходящие линии, а также технические мастерские внутри.
\nЗаркали отметил, что текущие исследования также охватывают проект пригородного поезда корпорации, часть плана которого уже реализована и включает четыре основных транспортных направления:
\n\nОн пояснил, что станция Аль-Кадам была повреждена, и часть зданий разрушена, однако корпорация в настоящее время восстанавливает эти здания и жизненно важные сооружения, чтобы вернуть ей роль в сирийской железнодорожной системе.
\n\nХотя сегодня звук поезда на станции Аль-Кадам не слышен, платформы все еще ждут. Рельсы не забыли путь, а машинисты не забыли свои места. Из этих руин сегодня возвращается надежда после освобождения страны и начала этапа восстановления. Вернутся ли сирийские железные дороги к жизни?
\n\nدمشق - اخبار پایتخت
\n\nدر قلب دمشق، جایی که قطارها زمانی سوت آغاز حرکت خود را به صدا درمیآوردند، اکنون قطارهایی به صورت سکوتآمیز و فراموش شده به چشم میخورند، قطعات آهنی که سالها متروک ماندهاند و تنها قصههای گذشته را که ساکنان دمشق برای فرزندانشان تعریف میکنند، حمل میکنند، زمانی که در سفرهای خود از صندلیای به صندلی دیگر در ایستگاه القدم جابجا میشدند.
\n\nبیش از یک دهه از غیاب قطارها در صحنه روزمره سوریه میگذرد. در این سالها زیرساختها تخریب شده، سفرها متوقف شده و ایستگاههای قطار به مکانهایی بدون حرکت تبدیل شدهاند، چیزی که هر بازدیدکنندهای از ایستگاه القدم که روزگاری پیوند میان دمشق و مدینه بود، میتواند مشاهده کند.
\n\nدر سال ۱۹۰۸، اولین قطار از دمشق به مدینه از طریق خط آهن حجاز حرکت کرد و از ایستگاه القدم عبور نمود، دومین ایستگاه مهم راهآهن در سوریه که نه تنها یک نقطه توقف بلکه یک مرکز صنعتی حیاتی با کارگاههای تعمیر و ساخت یکپارچه بود و به شبکه حمل و نقل منطقهای بین سوریه، اردن و فلسطین کمک میکرد، طبق گفته عم ابو مالک / مازن الملا / کارگر ایستگاه.
\nعم ابو مالک که بیش از چهل سال به عنوان راننده لوکوموتیوهای بخار در مؤسسه عمومی خط آهن حجاز خدمت کرده است، در گفتوگو با اخبار پایتخت توضیح داد که ایستگاه القدم که بیش از یک قرن پیش تأسیس شده بود، شامل کارگاههای تراشکاری، ریختهگری و آهنگری و کارگاههای ساخت قطعات یدکی لوکوموتیوها بود، در تأسیساتی که در آن زمان با نمونههای اروپایی رقابت میکرد.
\n\nبا چشمانی پر از اشتیاق بازگشت، ابو مالک خاطراتش را در داخل ایستگاه بازگو میکند: «اینجا پدربزرگم کار میکرد، سپس پدرم، و من در میان این ریلها بزرگ شدم، زبان بخار را آموختم و صدای چرخها روی ریلها موسیقی صبحهای من بود.»
\n\nاو با اندوه واضحی درباره فقدان ادامه میدهد: آخرین سفر در نوامبر ۲۰۱۱ به امان بود، سپس همه چیز متوقف شد. وقتی در سال ۲۰۱۷ بازگشتیم، لوکوموتیوها تخریب شده و ایستگاه تقریباً خالی بود. با وجود خرابی، تلاش کردیم آرام به احیای آنچه ممکن است بپردازیم، اما به دلیل سیاستهای اداری دولتی مرگبار دوران رژیم سابق پاسخ روشنی دریافت نکردیم.
\nامروز مؤسسه عمومی خط آهن حجاز در حال بازسازی چهار لوکوموتیو بخار است و آزمایش موفقیتآمیزی برای قطار تفریحی بین الربوه و دمیر انجام شده است، که آغاز مسیری بزرگتر است که ممکن است چرخ قطارها را دوباره به حرکت درآورد.
\n\nمهندس معمار و مورخ محمد البارودی در گفتوگو با خبرنگار اخبار پایتخت گفت که ایستگاه القدم نه تنها گذرگاهی برای ریلهای آهن است بلکه یک مجتمع صنعتی نادر با مساحتی بیش از ۲ کیلومتر مربع است که بزرگترین کارگاههای تعمیر لوکوموتیوها را در منطقه در خود جای داده و ساختارش مشابه تأسیسات صنعتی اروپایی اوایل قرن بیستم است.
\n\nبارودی در این باره گفت: «ما در مقابل یک تأسیسات تاریخی و میراثی ارزشمند هستیم. ایستگاه القدم قادر است به یک جاذبه گردشگری و صنعتی تبدیل شود که سرمایهگذاری جذب کرده و نقش پیشرو راهآهن سوریه را بازمیگرداند.»
\nاو معتقد است که این مکان تنها به مرمت سنگها نیاز ندارد بلکه باید زندگی را به حافظه یک ملت بازگرداند و افزود: «این ایستگاه شاهد نوآوریهای صنعت سوریه بوده و باید شاهد احیای دوباره آن باقی بماند.»
\n\nدر سال ۲۰۰۸، ایستگاه صد سالگی اولین سفر خود به مدینه را جشن گرفت، یادآور روزگاری که راهآهنها رونق داشتند و شهرها با صدای قطارها حرکت میکردند، به گفته بارودی. او افزود که پس از سالها جنگ، کارگاهها آرام آرام به فعالیت بازمیگردند و کارکنان قدیمی با ارادهای همچنان مشتعل بر بازسازی لوکوموتیوهای قدیمی نظارت میکنند.
\n\nبازسازی راهآهن تنها مرمت گذشته نیست بلکه پروژهای استراتژیک است که چشماندازی آیندهنگر برای حمل و نقل در سوریه ارائه میدهد. با افزایش نیاز به گزینههای حمل و نقل اقتصادی و دوستدار محیط زیست، راهآهن به عنوان گزینهای امیدوارکننده مطرح میشود که ارتباط بین شهرها را تقویت کرده و بار جادهها را کاهش میدهد.
\nمسئولان ایستگاه تأکید میکنند آنچه امروز در سکوت ساخته میشود فردا به شریانی حیاتی تبدیل خواهد شد که به حرکت چرخ اقتصاد، فعالسازی گردشگری و تحقق ارتباط منطقهای با کشورهای همسایه کمک میکند. این ارادهای ملی است که فراتر از بازسازی است و مسیر جدیدی به سوی توسعه همهجانبه و پایدار ترسیم میکند.
\n\nمحمود زارکلی، مدیر واگنها و ماشینآلات در خط آهن حجاز، بیان کرد که ایستگاه القدم بزرگترین و مهمترین ایستگاه خط آهن حجاز است که کارگاههای ساخت قطار را در خود جای داده و مرکز اصلی شبکه حمل و نقل ریلی است. او اشاره کرد که مؤسسه در حال حاضر روی بازسازی ایستگاه و بررسی جامع همه امکانات آن، از جمله زیرساختها، خطوط ورودی و خروجی و کارگاههای فنی داخل آن کار میکند.
\nزارکلی اشاره کرد که مطالعات جاری همچنین پروژه قطار حومه وابسته به مؤسسه را شامل میشود که بخشی از طرح آن تکمیل شده و از چهار محور اصلی حمل و نقل تشکیل شده است:
\n\nاو توضیح داد که ایستگاه القدم دچار تخریب و ریزش بخشی از ساختمانهایش شده اما مؤسسه در حال حاضر در حال بازسازی این ساختمانها و تأسیسات حیاتی برای بازیابی نقش آن در سیستم حمل و نقل ریلی سوریه است.
\n\nاگرچه امروز صدای قطار در ایستگاه القدم شنیده نمیشود، اما سکوها همچنان منتظرند. ریلهای قطار راه را فراموش نکردهاند و رانندگان جایگاههای خود را فراموش نکردهاند. از میان این خرابهها، امید امروز پس از آزادسازی کشور و آغاز مرحله بازسازی بازمیگردد. آیا خطوط راهآهن سوریه به زندگی بازمیگردند؟
\n\n