دمشق-العاصمة نيوز
\n\nنظّم المركز الثقافي العربي في المزة اليوم محاضرة بعنوان \"الترجمة بين تاريخ الأديان والمثاقفة الأندلسية\"، قدمها الباحث والمترجم شادي حمود، بدعوة من مديرية الثقافة بدمشق.
\n\nاستعرض الباحث بدايات الترجمة في العصر النبوي، مشيراً إلى دور الصحابي سلمان الفارسي كأول من نقل بين العربية ولغات الأمم الأخرى، وجهود الصحابي زيد بن ثابت الذي أتقن السريانية والفارسية واليونانية وتولى مهمة ترجمة الرسائل ومراسلة الملوك.
\n\nتوقف حمود عند العصرين الأموي والعباسي، مشيراً إلى إسهامات ابن المقفع في نقل المؤلفات الفارسية والهندية، وتأسيس بيت الحكمة في بغداد كأحد أبرز المراكز العلمية التي نهضت بالمعرفة، وصولاً إلى دعم الخليفة المأمون لحركة الترجمة عبر إرسال البعثات العلمية واستجلاب كتب الفلسفة والمنطق.
\n\nسلط الضوء على الدور الريادي للأندلس التي احتضنت مدرسة طليطلة للترجمة، وأسهمت في إثراء الثقافة الأوروبية، وصولاً إلى المشروع الترجمي الكبير الذي رعاه الملك ألفونسو العاشر (1254–1275م)، والذي نقل مؤلفات في الفلسفة والفلك والطب والرياضيات من العربية إلى القشتالية ومنها إلى اللاتينية، ما سمح بانتشار العلوم العربية والإسلامية في أوروبا.
\n\nتطرق حمود إلى حركة الترجمة الحديثة في القرن التاسع عشر خلال عهد محمد علي باشا، الذي أسس مدرسة الألسن بإدارة رفاعة الطهطاوي لنقل المعارف الأوروبية وإغناء الثقافة العربية بالعلوم الحديثة.
\n\nأكد المحاضر أن المترجم الناجح يجب أن يمتلك ثروة لغوية ومعرفية واسعة، ويعيد صياغة النصوص بمهارة تضمن الحفاظ على جوهرها الفكري والجمالي، لتبدو كأنها مؤلفات أصلية في لغتها الجديدة.
\n\nاختتم حمود محاضرته بالإشارة إلى خصوصية ترجمة الكتب السماوية لما تحمله من أبعاد روحية ولغوية حساسة، مؤكداً أن هذا النوع من الترجمة أسهم في تعزيز الحوار بين الحضارات والأديان، ويُعد اليوم مفتاحاً رئيسياً لترسيخ التفاهم الإنساني في عالم بات أقرب إلى قرية صغيرة بفضل الثورة الرقمية.
\n\nيُذكر أن شادي حمود مترجم يعمل ضمن الهيئة العامة السورية للكتاب، وشارك في العديد من المحاضرات والأنشطة الثقافية في دمشق، ومن أعماله المترجمة كتاب \"علم اجتماع الهجرات\"، ومسرحية \"الأم والطفل بخير\".
", "tags": [ "ترجمة", "ثقافة", "المزة", "شادي حمود", "بيت الحكمة", "الأندلس", "مدرسة الألسن", "محمد علي باشا", "الترجمة الأدبية" ] }, "en": { "title": "From Bayt al-Hikma to Al-Alsun School: A Lecture in Al-Mazza Documenting the History of Translation", "content": "Damascus - Capital News
\n\nThe Arab Cultural Center in Al-Mazza held today a lecture titled \"Translation Between the History of Religions and Andalusian Interculturalism,\" presented by researcher and translator Shadi Hammoud, at the invitation of the Directorate of Culture in Damascus.
\n\nThe researcher reviewed the beginnings of translation in the prophetic era, highlighting the role of the companion Salman al-Farsi as the first to transfer between Arabic and other languages, and the efforts of companion Zaid ibn Thabit, who mastered Syriac, Persian, and Greek and was responsible for translating letters and corresponding with kings.
\n\nHammoud focused on the Umayyad and Abbasid eras, noting Ibn al-Muqaffa's contributions in transferring Persian and Indian works, and the establishment of Bayt al-Hikma in Baghdad as one of the most prominent scientific centers that advanced knowledge, culminating in Caliph Al-Ma'mun's support for translation by sending scientific missions and acquiring books on philosophy and logic.
\n\nHe highlighted Andalusia's pioneering role, which hosted the Toledo School of Translation and contributed to enriching European culture, culminating in the major translation project sponsored by King Alfonso X (1254–1275), who translated works in philosophy, astronomy, medicine, and mathematics from Arabic to Castilian and then to Latin, facilitating the spread of Arabic and Islamic sciences in Europe.
\n\nHammoud also addressed the modern translation movement in the 19th century during Muhammad Ali Pasha's era, who founded the Al-Alsun School under the leadership of Rifa'a al-Tahtawi to transfer European knowledge and enrich Arab culture with modern sciences.
\n\nThe lecturer emphasized that a successful translator must possess a broad linguistic and intellectual wealth and skillfully reformulate texts to preserve their intellectual and aesthetic essence, making them appear as original works in the new language.
\n\nHammoud concluded his lecture by pointing to the specificity of translating sacred books due to their sensitive spiritual and linguistic dimensions, affirming that this type of translation has contributed to enhancing dialogue between civilizations and religions, and today serves as a key to establishing human understanding in a world that has become closer thanks to the digital revolution.
\n\nIt is worth noting that Shadi Hammoud is a translator working within the Syrian General Authority for Books and has participated in many lectures and cultural activities in Damascus. Among his translated works are the book \"Sociology of Migrations\" and the play \"Mother and Child Are Fine.\"
", "tags": [ "Translation", "Culture", "Al-Mazza", "Shadi Hammoud", "Bayt al-Hikma", "Andalusia", "Al-Alsun School", "Muhammad Ali Pasha", "Literary Translation" ] }, "fr": { "title": "De Bayt al-Hikma à l'école des langues… Conférence à Al-Mazza retraçant l'histoire de la traduction", "content": "Damas - Capital News
\n\nLe Centre culturel arabe d'Al-Mazza a organisé aujourd'hui une conférence intitulée « La traduction entre l'histoire des religions et l'interculturalité andalouse », présentée par le chercheur et traducteur Shadi Hammoud, sur invitation de la Direction de la culture de Damas.
\n\nLe chercheur a passé en revue les débuts de la traduction à l'époque prophétique, soulignant le rôle du compagnon Salman al-Farsi comme premier à transférer entre l'arabe et d'autres langues, ainsi que les efforts du compagnon Zaid ibn Thabit, qui maîtrisait le syriaque, le persan et le grec, et était chargé de traduire les lettres et de correspondre avec les rois.
\n\nHammoud s'est arrêté sur les époques omeyyade et abbasside, mentionnant les contributions d'Ibn al-Muqaffa dans le transfert d'œuvres persanes et indiennes, et la fondation de Bayt al-Hikma à Bagdad en tant que l'un des centres scientifiques les plus importants ayant promu la connaissance, jusqu'au soutien du calife Al-Ma'mun à la traduction en envoyant des missions scientifiques et en acquérant des ouvrages de philosophie et de logique.
\n\nIl a mis en lumière le rôle pionnier de l'Andalousie, qui a abrité l'école de traduction de Tolède, contribuant à enrichir la culture européenne, jusqu'au grand projet de traduction parrainé par le roi Alphonse X (1254-1275), qui a traduit des œuvres en philosophie, astronomie, médecine et mathématiques de l'arabe vers le castillan puis vers le latin, permettant la diffusion des sciences arabes et islamiques en Europe.
\n\nHammoud a également abordé le mouvement de traduction moderne au XIXe siècle sous le règne de Muhammad Ali Pacha, qui a fondé l'école des langues dirigée par Rifa'a al-Tahtawi pour transférer les connaissances européennes et enrichir la culture arabe avec les sciences modernes.
\n\nLe conférencier a souligné qu'un traducteur réussi doit posséder une richesse linguistique et intellectuelle étendue, et reformuler habilement les textes pour préserver leur essence intellectuelle et esthétique, afin qu'ils paraissent comme des œuvres originales dans la nouvelle langue.
\n\nHammoud a conclu sa conférence en soulignant la spécificité de la traduction des livres sacrés en raison de leurs dimensions spirituelles et linguistiques sensibles, affirmant que ce type de traduction a contribué à renforcer le dialogue entre civilisations et religions, et constitue aujourd'hui une clé essentielle pour établir la compréhension humaine dans un monde devenu plus proche grâce à la révolution numérique.
\n\nIl est à noter que Shadi Hammoud est un traducteur travaillant au sein de l'Autorité générale syrienne du livre, et a participé à de nombreuses conférences et activités culturelles à Damas. Parmi ses œuvres traduites figurent le livre « Sociologie des migrations » et la pièce de théâtre « Mère et enfant vont bien ».
", "tags": [ "Traduction", "Culture", "Al-Mazza", "Shadi Hammoud", "Bayt al-Hikma", "Andalousie", "École des langues", "Muhammad Ali Pacha", "Traduction littéraire" ] }, "tr": { "title": "Bayt al-Hikma’dan Al-Alsun Okulu’na… El-Mazza’da Çeviri Tarihini Belgeleyen Konferans", "content": "Şam - Capital News
\n\nEl-Mazza Arap Kültür Merkezi bugün \"Dinlerin Tarihi ve Endülüs Kültürlerarası Etkileşimi Arasında Çeviri\" başlıklı bir konferans düzenledi. Araştırmacı ve çevirmen Shadi Hammoud tarafından verilen konferans, Şam Kültür Müdürlüğü davetiyle gerçekleştirildi.
\n\nAraştırmacı, çevirinin başlangıcını Peygamber dönemiyle ilişkilendirerek, sahabi Salman el-Farisi’nin Arapça ile diğer diller arasında ilk köprü olduğunu ve Süryanice, Farsça ve Yunanca’yı ustalıkla bilen sahabi Zeyd bin Sabit’in mektupları çevirip krallarla yazışmaları üstlendiğini anlattı.
\n\nHammoud, Emevi ve Abbasi dönemlerine değinerek, İbn el-Mukaffa’nın Fars ve Hint eserlerini aktarmadaki katkılarını ve Bağdat’taki Bayt al-Hikma’nın bilgi gelişiminde önde gelen bilim merkezlerinden biri olduğunu, halife Memun’un felsefe ve mantık kitaplarını getirip bilimsel heyetler göndererek çeviri hareketini desteklediğini belirtti.
\n\nEndülüs’ün, Toledu Çeviri Okulu’na ev sahipliği yaparak Avrupa kültürünü zenginleştirmedeki öncü rolüne dikkat çeken Hammoud, Kral Alfonso X’in (1254–1275) Arapçadan Kastilyaca’ya ve oradan Latince’ye felsefe, astronomi, tıp ve matematik alanlarında eserler çevirdiği büyük çeviri projesini anlattı. Bu sayede Arap ve İslam bilimleri Avrupa’ya yayıldı.
\n\n19. yüzyılda Muhammed Ali Paşa döneminde modern çeviri hareketine değinen Hammoud, Rifa’a el-Tahtavi yönetimindeki Al-Alsun Okulu’nun Avrupa bilgilerini aktarmak ve Arap kültürünü modern bilimlerle zenginleştirmek için kurulduğunu aktardı.
\n\nBaşarılı bir çevirmenin geniş dil ve bilgi birikimine sahip olması, metinleri orijinal anlam ve estetiğini koruyarak ustalıkla yeniden biçimlendirmesi gerektiğini vurguladı.
\n\nHammoud, kutsal kitapların çevirisinin manevi ve dilsel hassasiyetleri nedeniyle özel bir alan olduğunu belirterek, bu tür çevirilerin medeniyetler ve dinler arası diyaloğu güçlendirdiğini ve dijital devrim sayesinde dünyanın küçük bir köye dönüştüğü günümüzde insan anlayışının pekiştirilmesinde anahtar rol oynadığını söyledi.
\n\nShadi Hammoud’un Suriye Genel Kitap Kurumu bünyesinde çalışan bir çevirmen olduğu, Şam’da birçok konferans ve kültürel etkinlikte yer aldığı, çevirileri arasında \"Göçlerin Sosyolojisi\" kitabı ve \"Anne ve Çocuk İyidir\" adlı tiyatro oyunu bulunduğu belirtiliyor.
", "tags": [ "Çeviri", "Kültür", "El-Mazza", "Shadi Hammoud", "Bayt al-Hikma", "Endülüs", "Al-Alsun Okulu", "Muhammed Ali Paşa", "Edebiyat Çevirisi" ] }, "ku": { "title": "Ji Bayt al-Hikma heta Dibistana Al-Alsun… Lêkolîngehê li El-Mazza derbarê dîroka wergerandinê", "content": "Damaskus - Capital News
\n\nNavenda Çandî ya Erebî li El-Mazza îro lêkolîngehê bi sernavê “Wergerandin di nav dîroka ol û çandên Endelusê de” amadekir, ku lêkolîner û wergervan Shadi Hammoud pêşkêş kir, bi daxwaza Rêveberiya Çandê ya Damaskusê.
\n\nLêkolîner destpêka wergerandinê di serdema Nebî de şirove kir, û rolê hevalê Nebî Salman al-Farisi wek yekem kes ku di nav zimanên erebî û zimanên din de girêdayî kir, û hevalê Nebî Zeyd ibn Thabit ku zimanên Sûryanî, Farsî û Yewnanî fêm kiribû û mesûliyeta wergerandina nameyan û peywendiyên bi şahan re li ser xwe girtibû, nîşan da.
\n\nHammoud li ser dema Emevî û Abbasî rawest, beyan kir ku Ibn al-Muqaffa beşdarîya xwe li veguhastina nivîsarên farsî û hindî kir, û damezrandina Bayt al-Hikma li Bagdad wek yek ji navenda zanistî yên herî girîng ku zanyarî pêşve bir, heta piştgiriya Xelîfa Memûn ji ber çalakiyên wergerandinê bi şandina heyetên zanistî û hatina pirtûkan li ser felsefe û mantîq.
\n\nRola pêşeng a Endelusê ku dibistana wergerandinê ya Toledo hate mezin kirin û çandê ewropî zêde kir, nîşan da, heta projeya mezin a wergerandinê ku padîşa Alfonso X (1254–1275) piştgirî kir, ku nivîsarên felsefe, ewlehiya asmanî, tibb û matematîk ji erebî bo kastîlyayê û ji wê herî bo latînî wergerand, ku alîkariya belavbûna zanistên erebî û Îslamî di Ewropayê de kir.
\n\nHammoud her weha tevgera wergerandina nûjen di sedsala 19-an de di demê Muhammed Ali Paşa de, ku dibistana Al-Alsun bi rêveberiya Rifa'a al-Tahtawi damezrand ku zanistên ewropî veguherîne û çandê erebî bi zanistên nû zêde bike, şirove kir.
\n\nWênekar îzah kir ku wergervanê serkeftî divê xwedî zanyarîya zimanî û zanistî ya fireh be, û metnên bi huner ve veguhastinê bike ku bingehên wê ya fikrî û bedewî hilînin, da ku wek nivîsarên orjînal di zimanê nû de xuya bibe.
\n\nHammoud daxuyaniya xwe bi taybetmendiya wergerandina pirtûkên pîroz qedand, ji ber ku ew hestyarîya ruhanî û zimanî hene, û îzah kir ku ev cure wergerandin beşdarî li pêşvebirina diyaloga di navbera çand û olan de kiriye, û îro wek mifteyek sereke ji bo bingehkirina têgihiştina mirovî di cîhanekê ku bi şopandina dijîtalî zêde nêzîk bûye, tê hesibandin.
\n\nDi vê xebatê de, Shadi Hammoud wek wergervanek li ser Rêxistina Giştî ya Pirtûkan a Sûriyê dixebite, û di gelek lêkolîngeh û çalakiyên çandî yên li Damaskusê de beşdar bûye. Di nav xebatên wê yên wergerî de, pirtûka “Sosyolojîya Koçberiyê” û pêşangeha “Dê û Zarok Baş In” hene.
", "tags": [ "Wergerandin", "Çand", "El-Mazza", "Shadi Hammoud", "Bayt al-Hikma", "Endelus", "Dibistana Al-Alsun", "Muhammed Ali Paşa", "Wergerandina Edebî" ] }, "ru": { "title": "От Байт аль-Хикма до школы Аль-Алсун: лекция в Аль-Маззе, освещающая историю перевода", "content": "Дамаск - Capital News
\n\nАрабский культурный центр в Аль-Маззе сегодня провел лекцию под названием «Перевод между историей религий и андалузской межкультурностью», которую представил исследователь и переводчик Шади Хаммуд по приглашению Дирекции культуры в Дамаске.
\n\nИсследователь рассмотрел начало перевода в пророческую эпоху, отметив роль сподвижника Салмана аль-Фарси как первого, кто осуществлял связь между арабским и другими языками, а также усилия сподвижника Зейда ибн Сабита, владевшего сирийским, персидским и греческим языками и занимавшегося переводом писем и перепиской с царями.
\n\nХаммуд остановился на эпохах Омейядов и Аббасидов, отметив вклад Ибн аль-Мукаффы в передачу персидских и индийских произведений, а также создание Байт аль-Хикма в Багдаде как одного из ведущих научных центров, способствовавших развитию знаний, вплоть до поддержки халифа аль-Мамуна переводческой деятельности путем отправки научных миссий и приобретения книг по философии и логике.
\n\nОн подчеркнул ведущую роль Андалусии, где располагалась Толедская школа перевода, способствовавшая обогащению европейской культуры, и крупный переводческий проект, поддержанный королем Альфонсо X (1254–1275), который переводил труды по философии, астрономии, медицине и математике с арабского на кастильский, а затем на латинский язык, что способствовало распространению арабских и исламских наук в Европе.
\n\nХаммуд также осветил современное движение перевода в XIX веке во времена Муаммара Али-паши, который основал школу Аль-Алсун под руководством Рифаа аль-Тахтави для передачи европейских знаний и обогащения арабской культуры современными науками.
\n\nЛектор подчеркнул, что успешный переводчик должен обладать широкими лингвистическими и интеллектуальными знаниями и умело перерабатывать тексты, сохраняя их интеллектуальную и эстетическую суть, чтобы они выглядели как оригинальные произведения на новом языке.
\n\nХаммуд завершил лекцию, указав на особенность перевода священных книг из-за их духовных и языковых тонкостей, подчеркнув, что этот вид перевода способствовал укреплению диалога между цивилизациями и религиями и сегодня является ключом к установлению человеческого взаимопонимания в мире, который стал ближе благодаря цифровой революции.
\n\nСтоит отметить, что Шади Хаммуд работает переводчиком в Сирийском генеральном управлении книг и принимал участие во многих лекциях и культурных мероприятиях в Дамаске. Среди его переведенных работ — книга «Социология миграций» и пьеса «Мать и ребенок в порядке».
", "tags": [ "Перевод", "Культура", "Аль-Мазза", "Шади Хаммуд", "Байт аль-Хикма", "Андалусия", "Школа Аль-Алсун", "Муаммар Али-паша", "Литературный перевод" ] }, "fa": { "title": "از بیتالحکمه تا مدرسه الألسن… سخنرانی در المزه درباره تاریخچه ترجمه", "content": "دمشق - Capital News
\n\nمرکز فرهنگی عربی در المزه امروز سخنرانیای با عنوان «ترجمه در تاریخ ادیان و تعاملات فرهنگی آندلس» برگزار کرد که توسط پژوهشگر و مترجم شادی حمود ارائه شد، به دعوت اداره فرهنگ دمشق.
\n\nپژوهشگر به بررسی آغازهای ترجمه در عصر نبوی پرداخت و نقش صحابی سلمان فارسی را به عنوان نخستین کسی که بین زبان عربی و زبانهای دیگر ارتباط برقرار کرد، یادآور شد و همچنین تلاشهای صحابی زید بن ثابت که به زبانهای سریانی، فارسی و یونانی تسلط داشت و مسئول ترجمه نامهها و مکاتبات با پادشاهان بود.
\n\nحمود به دورههای اموی و عباسی اشاره کرد و به مشارکتهای ابن مقفع در انتقال آثار فارسی و هندی و تأسیس بیتالحکمه در بغداد به عنوان یکی از مراکز علمی برجسته که در پیشبرد دانش نقش داشت، اشاره کرد و حمایت خلیفه مأمون از حرکت ترجمه از طریق اعزام هیئتهای علمی و تهیه کتابهای فلسفه و منطق را تشریح نمود.
\n\nوی به نقش پیشگامانه آندلس که میزبان مدرسه ترجمه تولدو بود و در غنیسازی فرهنگ اروپایی سهیم بود، پرداخت و پروژه بزرگ ترجمهای که توسط پادشاه آلفونسو دهم (۱۲۵۴–۱۲۷۵) حمایت شد را توضیح داد که آثاری در فلسفه، نجوم، پزشکی و ریاضیات را از عربی به کاستیلایی و سپس به لاتین ترجمه کرد و این امر موجب گسترش علوم عربی و اسلامی در اروپا شد.
\n\nحمود همچنین به حرکت ترجمه مدرن در قرن نوزدهم در دوره محمدعلی پاشا اشاره کرد که مدرسه الألسن را تحت مدیریت رفعت الطهطاوی برای انتقال دانش اروپایی و غنیسازی فرهنگ عربی با علوم نوین تأسیس کرد.
\n\nوی تأکید کرد که مترجم موفق باید دارای ثروت زبانی و دانش گستردهای باشد و متون را به مهارت بازنویسی کند تا جوهر فکری و زیباییشناسی آن حفظ شود و به گونهای به نظر برسد که گویی آثار اصلی در زبان جدید هستند.
\n\nحمود سخنرانی خود را با اشاره به ویژگی خاص ترجمه کتابهای مقدس به دلیل ابعاد معنوی و زبانی حساس آنها به پایان رساند و تأکید کرد که این نوع ترجمه در تقویت گفتوگو میان تمدنها و ادیان نقش داشته و امروز کلیدی مهم برای تثبیت تفاهم انسانی در دنیایی است که با انقلاب دیجیتال به دهکدهای کوچکتر تبدیل شده است.
\n\nشادی حمود مترجمی است که در سازمان کل کتاب سوریه فعالیت میکند و در بسیاری از سخنرانیها و فعالیتهای فرهنگی در دمشق شرکت داشته است. از آثار ترجمه شده او میتوان به کتاب «جامعهشناسی مهاجرتها» و نمایشنامه «مادر و کودک خوب هستند» اشاره کرد.
", "tags": [ "ترجمه", "فرهنگ", "المزه", "شادی حمود", "بیتالحکمه", "آندلس", "مدرسه الألسن", "محمدعلی پاشا", "ترجمه ادبی" ] } }