دمشق-العاصمة نيوز
\nبين ركام الأبنية المدمرة، تتحدث الجدران بلغة الألوان والخطوط، فتتحول المساحات المهملة إلى لوحات تنبض بالحياة، لتصبح وثائق حية تنقل وجع الوطن وتفضح القمع الذي مارسه النظام السابق، عبر فن الغرافيتي الذي شكّل أحد أشكال التعبير الأكثر جرأة وصدقاً خلال سنوات الثورة السورية.
\nالفنان الغرافيتي بلال شوربة، المعروف برسام داريا أو أبو مالك الشامي، حول جدران داريا بريف دمشق والشمال السوري إلى دفتر مفتوح يسجل فيه آلام الناس وأحلامهم، وترك بصمته في أحياء متعددة، حاملاً رسالة فنية واجتماعية تتجاوز الشكل لتصل إلى عمق الفكرة.
\nأوضح الفنان شوربة، ابن مدينة داريا، في حديث خاص لـ\"العاصمة نيوز\"، أنه كان قبل عام 2011 يرسم كهواية لملء وقت الفراغ، لكن مع انطلاق الثورة السورية شهدت حياته منعطفاً مهماً، حيث لاحظ أهمية اللافتات وتأثيرها الإعلامي وقدرتها على توجيه الرسائل بشكل مباشر، فبدأ يضيف إليها رسومات خفيفة ورموزاً.
\n![](\"uploads/news/ebfef5d16a4ef08bee31ebfedc81ff908be30963.jpg\")
يقول شوربة: \"عانت داريا كثيراً من الدمار على يد النظام السابق، فبدأت بالرسم وكتابة عبارات على جدران بيوتها المدمرة، رغم عدم تلقيي أي تدريب، حيث شاهدها الإعلامي الشهيد مجد معضماني الذي طلب مني رسم جداريات في المدينة كحملة لبث الأمل وتجديد روح الثورة، فبدأت تنفيذ أول جدارية تحمل معاني ثورية ورسائل توعوية عام 2014، وكانت تصميمًا لأحد الشباب الثوريين في الخارج\".
\nأشار شوربة إلى أنه تأثر في البداية بأعمال فناني الثورة في عامودة وحلب وكفرنبل وسراقب دون معرفة شخصية، كما تأثر بالفنان علي فرزات الذي اعتدى عليه النظام بسبب رسوماته، واستفاد من الفنان البريطاني بانكسي المعروف بأعماله السياسية ورموزه.
\nويستذكر شوربة أسماء فنانين دعموا تجربته معنوياً وزودوه بالملاحظات، مما ساعده على تطوير أعماله مثل ديالا برصلي وهاني عباس ومحمود سلامة.
\nوأضاف: \"بعد زيادة ثقتي بنفسي بدأت التفكير بأعمال خاصة تعبر عما نفكر به ونريد إيصاله، فكانت جدارية hope التي تصور طفلة صغيرة تقف على جبل من الجماجم تكتب كلمة أمل، وحققت انتشاراً واسعاً، وعُرضت في مجلات ومواقع عالمية، ونُشرت ضمن أفضل 15 صورة في مجلة نيويورك تايمز لعام 2025، مع تسجيل الفنان مجهولاً حينها\".
\nوكان الدمار الكبير في داريا دافعاً لتحدي آلة النظام الوحشية، فكانت الجداريات دليلاً بصرياً صارخاً على الرغبة في الحياة، حيث استخدم شوربة أسلوباً مبسطاً يعتمد على رسم أيقوني، وجعل المكان جزءاً من اللوحة والفكرة، ورسم في داريا 30 جدارية خلال فترة الحصار من 2014 حتى التهجير عام 2016.
\nوأشار إلى أن التجربة كانت صعبة بسبب الحصار والقصف المستمر وشح مواد الرسم، ما اضطره للذهاب إلى إدلب لاستكمال العمل، حيث رسم مع فرق مثل إيماءة وحملة عيش والدفاع المدني أكثر من 70 جدارية في شمال سوريا.
\nوقال: \"لم أتلق أي دعم مادي أو أجر مقابل الرسم، وعند حصار داريا كنا نؤمن المستلزمات بصعوبة من المحلات المدمرة، وفي إدلب كنت أدخر من مصروفي لتأمين مواد الرسم، وكان بعض الأصدقاء يساعدون في التصوير ونقل المعدات\".
\nأوضح شوربة: \"الفن وسيلة وأداة يجب أن نستخدمها لنصرة قضيتنا والتعبير عن تضحيات شعبنا، وقد وصلنا من خلاله إلى فئات عالمية واسعة، وكان سبباً في التعريف بقضية الشعب السوري والتضامن معه\".
\nوختم نصيحته للفنانين الشباب الراغبين في التعبير عن قصصهم عبر الفن قائلاً: \"ثقوا بأنفسكم، وقدموا بقوة ومسؤولية ما تؤمنون به وتعملون لأجله (الشهداء والمفقودين والمصابين وذويهم)، واجعلوا من الظروف الصعبة تحدياً للاستمرار والإنجاز في سبيل نصرة الحق\".
\nللفنان بلال شوربة أكثر من 70 جدارية في أحياء وبلدات مختلفة، جعل منها ذاكرة حية توثق جرائم النظام السابق وتستحضر أصوات الضحايا.
\n![](\"uploads/news/49e2ef81cd427dff211ba7d66bb4a1a0c5fa5897.jpg\")
![](\"uploads/news/f2130dd80b1c9d5791bce1f92591e9ec2a58d582.jpg\")
![](\"uploads/news/4591f70f7e57d8d01a1447f68be08b2f0f986aa4.jpg\")
Damascus - Al-Asima News
\nAmid the rubble of destroyed buildings, walls speak through colors and lines, transforming neglected spaces into vibrant murals that serve as living documents conveying the nation's pain and exposing the oppression imposed by the former regime. Graffiti art emerged as one of the boldest and most sincere forms of expression during the years of the Syrian revolution.
\nGraffiti artist Bilal Shorba, known as the Daraya Painter or Abu Malik Al-Shami, turned the walls of Daraya in the Damascus countryside and northern Syria into an open book recording the people's pains and dreams. He left his mark across various neighborhoods, carrying an artistic and social message that goes beyond form to the depth of the idea.
\nShorba, a native of Daraya, told Al-Asima News that before 2011 he painted as a hobby to fill spare time, but when the Syrian revolution began, it marked a pivotal turning point in his life. He noticed the importance of posters and their impact on media, as well as their ability to directly convey messages, which caught his attention. He began adding light drawings and symbols to them.
\nShorba said: “Daraya suffered extensive destruction at the hands of the former regime. I started painting and writing phrases on the walls of its destroyed houses, despite having no formal training. The martyr journalist Majd Maadmani saw my work and asked me to paint murals around the city as a campaign to spread hope and renew the spirit of the revolution. I began executing the first mural with revolutionary meanings and awareness messages in 2014, which was a design of a revolutionary youth abroad.”
\nShorba noted that initially he was influenced by the works of revolution artists in Amouda, Aleppo, Kafranbel, and Saraqib without personally knowing them. He was also influenced by artist Ali Farzat, who was attacked by the regime due to his drawings, and benefited from the British artist Banksy, known for his political and symbolic art.
\nHe recalled artists who supported him morally and provided feedback that helped develop his work, such as Diala Barsali, Hani Abbas, and Mahmoud Salama.
\nHe added: “As my confidence grew, I started thinking about personal works expressing what we think and want to convey. One was the mural ‘hope’, depicting a little girl standing on a pile of skulls writing the word ‘hope’. This piece gained wide exposure, was featured in international magazines and websites, and was listed among the top 15 images in the New York Times magazine in 2025, with the artist remaining anonymous at that time.”
\nThe massive destruction in Daraya motivated defiance against the brutal regime machinery. The murals became a vivid visual testament to the will to live. Shorba used a simplified style relying on iconic imagery, integrating the location as part of the artwork and message. He painted 30 murals in Daraya during the siege from 2014 until displacement in 2016.
\nHe pointed out that the experience was difficult due to siege, ongoing bombardment, and scarcity of painting materials, which forced him to move to Idlib to continue working. There, he painted with groups such as Imaa, Aish Campaign, and Civil Defense, creating over 70 murals in northern Syria.
\nHe said: “I received no financial support or payment for painting. During the siege of Daraya, we managed with difficulty to secure supplies from destroyed shops. In Idlib, I saved from my earnings to obtain painting materials, and some friends helped with photography and transporting equipment.”
\nShorba stated: “Art is a means and tool we must use to support our cause and express our people’s sacrifices. Through it, we reached broad international audiences and raised awareness of the Syrian people’s cause and solidarity with them.”
\nIn conclusion, he advised young artists wishing to express their stories through art to trust themselves and boldly and responsibly pursue what they believe in and work for (the martyrs, missing, injured, and their families), turning difficult circumstances into a challenge to continue and achieve in support of justice.
\nBilal Shorba has created more than 70 murals in various neighborhoods and towns, making them a living memory documenting the crimes of the former regime and evoking the voices of victims.
\nDamas - Al-Asima News
\nParmi les décombres des bâtiments détruits, les murs s’expriment à travers les couleurs et les lignes, transformant les espaces négligés en fresques vibrantes qui servent de documents vivants transmettant la douleur de la nation et exposant la répression imposée par l’ancien régime. L’art du graffiti est devenu l’une des formes d’expression les plus audacieuses et sincères durant les années de la révolution syrienne.
\nL’artiste graffiti Bilal Shorba, connu sous le nom de peintre de Daraya ou Abu Malik Al-Shami, a transformé les murs de Daraya en banlieue de Damas et dans le nord de la Syrie en un livre ouvert enregistrant les douleurs et les rêves du peuple. Il a laissé sa marque dans plusieurs quartiers, portant un message artistique et social qui dépasse la forme pour atteindre la profondeur de l’idée.
\nShorba, natif de Daraya, a déclaré à Al-Asima News qu’avant 2011, il peignait par hobby pour occuper son temps libre, mais lorsque la révolution syrienne a commencé, cela a marqué un tournant décisif dans sa vie. Il a remarqué l’importance des affiches et leur impact sur les médias ainsi que leur capacité à transmettre directement des messages, ce qui a attiré son attention. Il a commencé à y ajouter des dessins légers et des symboles.
\nShorba a déclaré : « Daraya a beaucoup souffert de la destruction aux mains de l’ancien régime. J’ai commencé à peindre et à écrire des phrases sur les murs de ses maisons détruites, malgré l’absence de formation formelle. Le journaliste martyr Majd Maadmani a vu mon travail et m’a demandé de peindre des fresques dans la ville dans le cadre d’une campagne pour répandre l’espoir et renouveler l’esprit de la révolution. J’ai commencé à réaliser la première fresque portant des significations révolutionnaires et des messages de sensibilisation en 2014, qui était une conception d’un jeune révolutionnaire à l’étranger. »
\nShorba a souligné qu’il avait d’abord été influencé par les œuvres d’artistes de la révolution à Amouda, Alep, Kafranbel et Saraqeb sans les connaître personnellement. Il a également été influencé par l’artiste Ali Farzat, attaqué par le régime à cause de ses dessins, et a bénéficié de l’artiste britannique Banksy, connu pour son art politique et symbolique.
\nIl se souvient d’artistes qui l’ont soutenu moralement et lui ont fourni des retours qui l’ont aidé à développer son travail, tels que Diala Barsali, Hani Abbas et Mahmoud Salama.
\nIl a ajouté : « À mesure que ma confiance grandissait, j’ai commencé à penser à des œuvres personnelles exprimant ce que nous pensons et voulons transmettre. L’une d’elles était la fresque ‘hope’, représentant une petite fille debout sur un tas de crânes écrivant le mot ‘espoir’. Cette œuvre a eu une large diffusion, a été présentée dans des magazines et sites internationaux, et a été classée parmi les 15 meilleures images du magazine New York Times en 2025, l’artiste restant anonyme à ce moment-là. »
\nLa destruction massive à Daraya a motivé la défiance contre la machine brutale du régime. Les fresques sont devenues un témoignage visuel frappant de la volonté de vivre. Shorba a utilisé un style simplifié basé sur des images iconiques, intégrant le lieu comme partie de l’œuvre et du message. Il a peint 30 fresques à Daraya pendant le siège de 2014 jusqu’à la déportation en 2016.
\nIl a indiqué que l’expérience était difficile en raison du siège, des bombardements continus et de la rareté des matériaux de peinture, ce qui l’a forcé à se rendre à Idlib pour poursuivre son travail. Là, il a peint avec des groupes tels qu’Imaa, la campagne Aish et la défense civile, réalisant plus de 70 fresques dans le nord de la Syrie.
\nIl a déclaré : « Je n’ai reçu aucun soutien financier ni rémunération pour la peinture. Pendant le siège de Daraya, nous avons difficilement pu obtenir les fournitures dans des magasins détruits. À Idlib, j’économisais de mes revenus pour me procurer des matériaux, et certains amis aidaient à la photographie et au transport du matériel. »
\nShorba a affirmé : « L’art est un moyen et un outil que nous devons utiliser pour soutenir notre cause et exprimer les sacrifices de notre peuple. Grâce à lui, nous avons atteint de larges audiences internationales et sensibilisé à la cause du peuple syrien et à la solidarité avec lui. »
\nEn conclusion, il a conseillé aux jeunes artistes souhaitant exprimer leurs histoires par l’art de se faire confiance et de poursuivre avec force et responsabilité ce en quoi ils croient et pour quoi ils travaillent (les martyrs, disparus, blessés et leurs familles), transformant les circonstances difficiles en défi pour continuer et réussir en faveur de la justice.
\nBilal Shorba a réalisé plus de 70 fresques dans différents quartiers et villes, en faisant une mémoire vivante documentant les crimes de l’ancien régime et évoquant les voix des victimes.
\nŞam - Al-Asima Haber
\nYıkılmış binaların enkazı arasında, duvarlar renkler ve çizgilerle konuşuyor; ihmal edilmiş alanlar canlı duvar resimlerine dönüşerek ülkenin acısını aktaran ve eski rejimin uyguladığı baskıyı ortaya koyan canlı belgeler oluşturuyor. Grafiti sanatı, Suriye devrimi yıllarında en cesur ve samimi ifade biçimlerinden biri oldu.
\nGrafiti sanatçısı Bilal Shorba, Daraya Ressamı veya Ebu Malik El-Şami olarak bilinir, Şam kırsalındaki Daraya ve Suriye'nin kuzeyindeki duvarları insanların acılarını ve hayallerini kaydeden açık bir deftere dönüştürdü. Farklı mahallelerde iz bırakarak, biçimin ötesinde derin bir fikir taşıyan sanatsal ve sosyal bir mesaj sundu.
\nDaraya doğumlu sanatçı Shorba, Al-Asima Haber'e verdiği özel röportajda, 2011 öncesinde sadece boş vakitlerini doldurmak için hobi olarak resim yaptığını, ancak Suriye devrimi başladığında hayatında önemli bir dönüm noktası yaşadığını belirtti. Başlangıçta afişlerin önemini ve medyadaki etkisini fark ettiğini, doğrudan mesaj iletme imkânı nedeniyle ilgisinin arttığını ve bunlara hafif çizimler ve semboller eklemeye başladığını söyledi.
\nShorba şöyle dedi: “Daraya, eski rejim tarafından büyük tahribata uğradı. Eğitim almamama rağmen yıkılmış evlerin duvarlarına yazılar ve resimler yapmaya başladım. Şehit gazeteci Mejd Maadmani çalışmalarımı gördü ve şehirde umut yaymak ve devrim ruhunu yenilemek için duvar resimleri yapmamı istedi. 2014’te devrimci anlamlar ve bilinçlendirme mesajları taşıyan ilk duvar resmini, yurt dışındaki bir devrimci gencin tasarımı olarak uygulamaya başladım.”
\nShorba, başlangıçta Amuda, Halep, Kafr Nabl ve Saraqib’deki devrim sanatçılarının eserlerinden etkilediğini, onları şahsen tanımadığını belirtti. Ayrıca rejim tarafından saldırıya uğrayan sanatçı Ali Ferzat’tan ve siyasi ve sembolik eserleriyle tanınan İngiliz sanatçı Banksy’den faydalandığını söyledi.
\nDuygusal destek veren ve geri bildirim sağlayarak eserlerini geliştirmesine yardımcı olan Diyala Barsali, Hani Abbas ve Mahmoud Salama gibi sanatçı isimlerini hatırladı.
\n“Kendime güvenim arttıkça, düşündüklerimizi ve iletmek istediklerimizi anlatan özel işler yapmayı düşündüm. Bunlardan biri, kafatasları yığını üzerinde duran küçük bir kız çocuğunun 'umut' kelimesini yazdığı ‘hope’ adlı duvar resmi oldu. Bu eser geniş yankı buldu, uluslararası dergi ve sitelerde yayınlandı ve 2025 New York Times dergisinde ilk 15 fotoğraf arasında yer aldı, o zamanlar sanatçı bilinmiyordu.”
\nDaraya’daki büyük yıkım, rejimin acımasız makinesine karşı meydan okumayı teşvik etti. Duvar resimleri, yaşama arzusu için çarpıcı görsel kanıt oldu. Shorba, fikirleri basitleştiren ve ikonik çizimleri kullanan bir tarz benimsedi, mekânı eserin ve mesajın bir parçası haline getirdi. 2014-2016 yılları arasında kuşatma sürecinde Daraya’da 30 duvar resmi yaptı.
\nDeneyimin kuşatma, sürekli bombardıman ve boya malzemesi kıtlığı nedeniyle zor olduğunu, bu yüzden çalışmaya devam etmek için İdlib’e gitmek zorunda kaldığını belirtti. İdlib’de İmaa, Aish Kampanyası ve Sivil Savunma gibi gruplarla birlikte Suriye kuzeyinde 70’ten fazla duvar resmi çizdi.
\n“Resim için maddi destek veya ücret almadım. Daraya kuşatması sırasında yıkılmış dükkanlardan malzeme temin etmek zordu. İdlib’de masraflarımı biriktirerek malzeme aldım, bazı arkadaşlar fotoğraf çekimi ve ekipman taşımada yardımcı oldu.”
\nShorba, “Sanat, davamızı desteklemek ve halkımızın fedakarlıklarını ifade etmek için kullanmamız gereken bir araçtır. Sanat sayesinde geniş uluslararası kitlelere ulaştık ve Suriye halkının davasını tanıttık, onlarla dayanışma sağladık.” dedi.
\nSon olarak, sanat yoluyla hikayelerini anlatmak isteyen genç sanatçılara kendilerine güvenmelerini, inandıkları ve uğruna çalıştıkları (şehitler, kayıplar, yaralılar ve aileleri) için güçlü ve sorumlu bir şekilde ilerlemelerini, zor koşulları hak için mücadelede devam ve başarı için bir meydan okuma olarak görmelerini tavsiye etti.
\nBilal Shorba’nın farklı mahalle ve kasabalarda 70’ten fazla duvar resmi bulunmakta olup, bunlar eski rejimin suçlarını belgeleyen ve kurbanların seslerini yaşatan canlı bir hafıza oluşturuyor.
\nDimashq - Al-Asima News
\nDi nav xurmeta avahiyên ku têne xwarin de, dîwaran bi reng û xet diaxivin, herêmên ji bîrkirî yên bêkar di nav tablolên jiyanê de dimeşin, ku belgeyên zindî ne ku êşê welatê xwe dipeyivin û zulumê ku hêzên berê kiribûn nîşan didin. Hunera grafîtî yek ji şêwazên herî qehreman û rastîbêj a di demsala şoreşa Sûriyê de bû.
\nHunermendê grafîtî Bilal Shorba, ku bi navê Ressamê Daraya an jî Ebu Malek El-Şamî tê zanîn, dîwarên Daraya ya li ber dewleta Dimashq û bakurê Sûriyê wekî pirtûka vekirî hate xuyang kirin ku êş û xewnên gelê di nav de tomarkirin. Ew li herêmên pirr cihê xwe hatibû dayîn û peyama hunerî û civakî şand ku ji çarçoveya wisa derbas dibe û di derînahiya fikrê de tê girtin.
\nHunermendê Shorba, ku ji bajarê Daraya ye, di gotûbêjeke taybetî ya bi Al-Asima News re got ku berî sala 2011 tenê wekî hobbî ji bo tije kirina demê xwe wêne dikir, lê dema ku şoreşa Sûriyê dest pê kir, jiyana wî guherînek girîng hat, ku ew di destpêkê de girîngiya tabelan û tesîra wan li ser medyayê û dikaretiya wan ji bo şandina peyamên rastîn hîs kir, û dest bi zêdekirina hin wêneyên hêsan û sembolan kir.
\nShorba dibêje: “Daraya pir caran ji hêla hêzên berê ve têkoşîn û xwêra jiyana xwe hat, ez dest bi wêne û nivîsînên li ser dîwarên malên winda kirim, her çend ku ez fêr nebûm. Rojnamevanê şehîd Majd Maadmani wêneyên min dît û ji min xwest ku di nav şarê de dîwarên wêneyê bikim da ku hêvî belav bike û rûhê şoreşê nûve bike. Ez dest bi çêkirina yekemîn dîwarê ku maneya şoreşî û peyamên agahdariyê tê de bû, di sala 2014 de kirim, ku wêneyek ji ciwanek şoreşger a li derveyî welatê bû.”
\nShorba di destpêkê de ji karên hunermendên şoreşê di Amûda, Halep, Kafranbel û Seraqeb de tesîr girt, her çend wan bi kesane nas nakir. Ew jî ji hunermendê Ali Farzat ku hêzên rejîmê ji ber wêneyên wî têkoşînek kiribûn tesîr girt û jî ji hunermendê Brîtanîyê Banksy ku bi karên siyasî û sembolîk xwe tê nasîn, feyde wergirt.
\nShorba navên hunermendên ku wî bi rûhî piştgirî kirin û agahdariyên wan wergirt ku alîkarî kirin karên xwe pêşve bîne, wekî Diyala Barsalî, Hani Abbas û Mahmoud Salama bîranîn dike.
\nWê got: “Piştî ku baweriyê min zêde bû, dest bi xebatên taybet kirin kirim ku ji tiştên ku em difikirin û dixwazin şandin, derketin. Dîwarê hope, wêneyek ji zarokekê piçûk ku li ser çiyayek ji serê serêkan rawestîye û peyama hêvî tê nivîsîn, bû. Ev wêne fireh belav bû, di kovar û malperên navneteweyî de hat weşandin û di nav 15 wêneyên herî baş yên kovara New York Times a sala 2025 de hat qeyd kirin, û ew demê hunermendê wêneyê nasnakirî bû.”
\nQirîna mezin a Daraya jêhatî bû ku dijî makîneyê hêzên rejîmê bifikire. Dîwarên wêneyê bûne şehadetnameya xweş ku hêvîya jiyanê tê de nîşandan. Shorba şêwazek hêsan û ikonîk bikar anîn, herêm jî beşek ji wêne û peyamê kir, û di navbera 2014 û 2016 de di dema girtiyê de li Daraya 30 dîwarê wêneyê çêkir.
\nWî jî nîşan da ku têcrûbeyê zehmet bû ji ber girtiyê, bombardîmanên domdar û kêmtirîn materyalên wêneyê, ku wî pêwîst bû berdewam kirinê li Idlibê bike. Li wir bi tîmekan wekî Îmêa, kampanya Aiş û Parastina Sivîl re 70 dîwarê wêneyê li bakurê Sûriyê çêkir.
\nWê got: “Ez piştgirîya pereyan an jî mezinahiya xebatê nehatiye, û di dema girtiya Daraya de bi kêmtirîn hêvî ji dikanên winda malzeme berdest kirin. Li Idlibê ji mezinahiya xwe parastin dikim da ku malzeme bigrim, û hevalên min piştgirî li şêwazên wêneyê û veguhastina amûrê kirin.”
\nShorba got: “Huner rêbaza ku divê em bikar bînin da ku mijara xwe piştgirî bikin û berxwedana gelê xwe were nîşandan. Bi hunerê me gellek kesên navneteweyî gihîştin û mijara gelê Sûriyê û hevkariya wan bi wan were nasîn.”
\nDi dawiyê de, wî ji hunermendên ciwan ku dixwazin çîrokên xwe bi hunerê bipêşînin, şîret da ku bi xwe bawer bin, bi hêz û berpirsyarîya xwe li ser tiştên ku bawer in û ji bo wan dixebitin bidomînin (şehîdan, wenda û birîndar û malbatên wan), û rewşên dijwar wekî şerêk ji bo berdewamkirin û serkeftinê li dijî rastî bibînin.
\nHunermendê ciwan Bilal Shorba zêdetir ji 70 dîwarê wêneyê li herêm û bajarên cuda çêkirine ku wan bûne bîrnameyek zindî ku sûcên hêzên berê belge dikin û dengên qurbanan bîranîn dikin.
\nДамаск - Al-Asima News
\nСреди развалин разрушенных зданий стены говорят языком цветов и линий, превращая заброшенные пространства в живые полотна, которые передают боль страны и разоблачают репрессии, осуществленные бывшим режимом. Искусство граффити стало одной из самых смелых и искренних форм выражения во время сирийской революции.
\nГраффити-художник Билал Шорба, известный как художник Дарии или Абу Малик Аль-Шами, превратил стены Дарии в пригороде Дамаска и на севере Сирии в открытую книгу, в которой записаны боли и мечты людей. Он оставил свой след в различных районах, неся художественное и социальное послание, выходящее за рамки формы к сути идеи.
\nШорба, уроженец Дарии, рассказал Al-Asima News, что до 2011 года рисовал в качестве хобби, чтобы заполнить свободное время, но с началом сирийской революции его жизнь изменилась. Он заметил важность плакатов и их влияние на СМИ, а также возможность напрямую передавать сообщения, что привлекло его внимание. Он начал добавлять к ним легкие рисунки и символы.
\nШорба сказал: «Дария сильно пострадала от разрушений, нанесенных бывшим режимом. Я начал рисовать и писать фразы на стенах разрушенных домов, хотя не имел формального обучения. Журналист-герой Маджд Маадмани увидел мои работы и попросил меня нарисовать муралы по всему городу в рамках кампании по распространению надежды и обновлению духа революции. Я начал выполнять первый мурал с революционными смыслами и просветительскими посланиями в 2014 году, который был дизайном одного из революционных молодых людей за границей.»
\nШорба отметил, что вначале он был вдохновлен работами революционных художников в Амуде, Алеппо, Кафранбеле и Саракибе, хотя лично их не знал. Также он был вдохновлен художником Али Фарзатом, на которого нападал режим из-за его рисунков, и получил пользу от британского художника Бэнкси, известного своими политическими и символическими работами.
\nОн вспомнил имена художников, которые поддерживали его морально и давали советы, помогая развивать его работы, таких как Диала Барсали, Хани Аббас и Махмуд Салама.
\nОн добавил: «По мере роста уверенности я начал задумываться о собственных работах, выражающих наши мысли и то, что мы хотим донести. Одним из них был мурал «hope», изображающий маленькую девочку, стоящую на горе черепов и пишущую слово «надежда». Эта работа получила широкое распространение, была опубликована в международных журналах и на сайтах, и вошла в топ-15 изображений в журнале New York Times в 2025 году, при этом автор оставался анонимным.»
\nМасштабные разрушения в Дарии стали стимулом к вызову жестокому аппарату режима. Муралы стали ярким визуальным свидетельством стремления к жизни. Шорба использовал упрощенный стиль с иконическими изображениями, делая место частью картины и послания. Он нарисовал 30 муралов в Дарии в период осады с 2014 по 2016 год, до эвакуации.
\nОн отметил, что опыт был сложным из-за осады, постоянных бомбардировок и дефицита материалов для рисования, что заставило его переехать в Идлиб для продолжения работы. Там он рисовал с такими группами, как Имаа, кампания «Аиш» и гражданская оборона, создав более 70 муралов в северной Сирии.
\nОн сказал: «Я не получал финансовой поддержки или оплаты за рисование. Во время осады Дарии мы с трудом обеспечивали материалы из разрушенных магазинов. В Идлибе я откладывал часть своего дохода на материалы, а некоторые друзья помогали с фотографированием и транспортировкой оборудования.»
\nШорба заявил: «Искусство — это средство и инструмент, который мы должны использовать для поддержки нашего дела и выражения жертв нашего народа. Благодаря ему мы достигли широкой международной аудитории и способствовали осведомленности о проблемах сирийского народа и солидарности с ним.»
\nВ заключение он посоветовал молодым художникам, желающим выразить свои истории через искусство, верить в себя и смело и ответственно идти за тем, во что они верят и ради чего работают (шахиды, пропавшие без вести, раненые и их семьи), превращая трудные обстоятельства в вызов для продолжения и достижения успеха в борьбе за правду.
\nУ художника Билала Шорбы более 70 муралов в различных районах и городах, которые стали живой памятью, документирующей преступления бывшего режима и воскрешающей голоса жертв.
\nدمشق - اخبار العاصمة
\nدر میان خرابههای ساختمانهای ویران شده، دیوارها به زبان رنگها و خطوط سخن میگویند و فضاهای مهجور به نقاشیهای زندهای تبدیل میشوند که درد ملت را منتقل کرده و سرکوبهایی را که توسط رژیم سابق اعمال شده بود، افشا میکنند. هنر گرافیتی یکی از جسورانهترین و صادقانهترین اشکال بیان در طول سالهای انقلاب سوریه بود.
\nهنرمند گرافیتی بلال شوربه، معروف به نقاش داریا یا ابو مالک الشامی، دیوارهای داریا در حومه دمشق و شمال سوریه را به کتاب بازی تبدیل کرد که دردها و آرزوهای مردم را ثبت میکند. او ردپای خود را در محلههای مختلف گذاشت و پیامی هنری و اجتماعی را فراتر از شکل به عمق ایده منتقل کرد.
\nشوربه، اهل داریا، به اخبار العاصمة گفت که قبل از سال ۲۰۱۱ نقاشی را به عنوان سرگرمی انجام میداد تا وقت آزاد خود را پر کند، اما با آغاز انقلاب سوریه، نقطه عطفی در زندگیاش رخ داد. او اهمیت پوسترها و تأثیر آنها بر رسانهها و توانایی آنها در انتقال مستقیم پیامها را مشاهده کرد و به آنها علاقهمند شد و شروع به افزودن نقاشیهای سبک و نمادها کرد.
\nشوربه گفت: «داریا از تخریب گستردهای توسط رژیم سابق رنج برد. من شروع به نقاشی و نوشتن عباراتی بر روی دیوارهای خانههای ویران شده کردم، هرچند آموزش رسمی ندیده بودم. خبرنگار شهید مجد معضمانی آثار من را دید و از من خواست دیوارنگارههایی در سراسر شهر به عنوان کمپینی برای پخش امید و تجدید روحیه انقلاب بکشم. من اولین دیوارنگاره با مفاهیم انقلابی و پیامهای آگاهیبخش را در سال ۲۰۱۴ اجرا کردم که طرح یکی از جوانان انقلابی در خارج کشور بود.»
\nشوربه اشاره کرد که در ابتدا تحت تأثیر آثار هنرمندان انقلاب در آموده، حلب، کفرنبل و سراقب قرار گرفت اگرچه آنها را شخصاً نمیشناخت. همچنین از هنرمند علی فرزات که به خاطر نقاشیهایش توسط رژیم مورد حمله قرار گرفت، و هنرمند بریتانیایی بنکسی که به خاطر آثار سیاسی و سمبولیکش شناخته شده، بهره برد.
\nاو از هنرمندانی یاد کرد که از نظر معنوی از او حمایت کردند و بازخوردهایی ارائه دادند که به توسعه آثارش کمک کرد، مانند دیالا برصلی، هانی عباس و محمود سلامه.
\nاو افزود: «با افزایش اعتماد به نفس، شروع به تفکر درباره آثار شخصی کردم که بیانگر آنچه فکر میکنیم و میخواهیم منتقل کنیم باشد. یکی از آنها دیوارنگارهای به نام hope بود که دختربچهای کوچک را نشان میداد که روی تپهای از جمجمهها ایستاده و کلمه امید را مینویسد. این اثر به طور گسترده منتشر شد، در مجلات و وبسایتهای بینالمللی نمایش داده شد و در میان ۱۵ تصویر برتر مجله نیویورک تایمز در سال ۲۰۲۵ قرار گرفت، در حالی که هنرمند آن زمان ناشناس بود.»
\nتخریب گسترده در داریا انگیزهای برای به چالش کشیدن ماشین وحشیانه رژیم بود. دیوارنگارهها شاهد بصری بارزی بر تمایل به زندگی بودند. شوربه از سبک سادهای استفاده کرد که بر تصاویر نمادین تکیه داشت و مکان را بخشی از اثر و پیام قرار داد. او بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶، در دوره محاصره تا زمان آوارگی، ۳۰ دیوارنگاره در داریا کشید.
\nاو اشاره کرد که این تجربه به دلیل محاصره، بمباران مداوم و کمبود مواد نقاشی دشوار بود و مجبور شد برای ادامه کار به ادلب برود، جایی که با گروههایی مانند ایماء، کمپین عیش و دفاع مدنی بیش از ۷۰ دیوارنگاره در شمال سوریه کشید.
\nاو گفت: «هیچ حمایت مالی یا دستمزدی بابت نقاشی دریافت نکردم. در زمان محاصره داریا، به سختی مواد را از مغازههای ویران شده تهیه میکردیم. در ادلب از درآمد خود پسانداز میکردم تا مواد نقاشی را تأمین کنم و برخی دوستان در عکاسی و انتقال تجهیزات کمک میکردند.»
\nشوربه بیان کرد: «هنر وسیله و ابزاری است که باید برای حمایت از قضیهمان و بیان فداکاریهای مردممان از آن استفاده کنیم. از طریق هنر توانستیم به طیف وسیعی از مخاطبان بینالمللی دست یابیم و باعث آگاهی از مسئله مردم سوریه و همبستگی با آنها شویم.»
\nدر پایان، او به هنرمندان جوانی که میخواهند داستانهای خود را از طریق هنر بیان کنند، توصیه کرد که به خود اعتماد کنند و با قدرت و مسئولیتپذیری آنچه را به آن ایمان دارند و برای آن تلاش میکنند (شهدا، مفقودان، مجروحان و خانوادههایشان) دنبال کنند و شرایط دشوار را به چالشی برای ادامه و پیشرفت در راه حمایت از حق تبدیل کنند.
\nبلال شوربه بیش از ۷۰ دیوارنگاره در محلهها و شهرهای مختلف دارد که آنها را به حافظهای زنده تبدیل کرده که جنایات رژیم سابق را مستند کرده و صدای قربانیان را زنده میکند.
\n